x

Хөгжлийн банкны шүүх хурлыг нээлттэй явуулахад олон нийтийн шахалт хэрэгтэй

Хөгжлийн банкны хэргийн гэм буруугийн шүүх хурлыг ирэх пүрэв гаригт буюу 2023 оны гуравдугаар сарын 2-нд зарлажээ. Шүүх хуралд хэргийн 80 гаруй холбогдогч, 257 оролцогч /хэргийн холбогдогч нараас гадна шүүгч, прокурор, өмгөөлөгч, гэрч гээд/ оролцох учраас өнөөдөртөө манайд энэ хэмжээний бүрэлдэхүүнтэй шүүх хурлыг явуулах шүүх танхим байхгүй. Тиймээс шүүх хурлыг  Улаанбаатар чуулгын танхимд хийхээр болж байгаа юм байна. Өмнө болсон шүүхийн урьдчилсан хэлэлцүүлгийн нэг адил.

Гэвч шүүх хурал эхлэхээс өмнө тавих ёстой нэг асуулт байна. Анх хэргийг нээхдээ хэргийн холбогдогч тус бүр дээр хавтаст хэрэг нээсэн, мөрдөн байцаалт явуулж яллах дүгнэлт үйлдсэн. Өөрөөр хэлбэл, “Хөгжлийн банкны” гэдэг нэг малгайтай боловч хэргийн үйлдлүүд нь тус тусдаа, өөр өөр зүйл ангитай, өөр өөр хохиролтой. Гэтэл шүүх хурлыг хэргийн бүх холбогдогчдыг нэгтгэн нэг дор хийхээр болсон нь анхаарал татаж, болгоомжлол төрүүлж байна. Ингэж бөөндсөнөөр хэргийн үнэн зөвийг шүүж чадах болов уу? Эсвэл 2008 оны долдугаар сарын 1-ний хэрэг шиг бүгдэд нь ижил зүйл анги тохоод, нэг ижил протокол үйлдээд хавтгайруулан яллах гэж байна уу? Тиймээс энэ сэжиг, таамгийг арилгахын тулд шүүх хурлыг нээлттэйгээр явуулбал ямар вэ гэдэг асуулт.

Өнгөрсөн хоёрдугаар сард болсон шүүхийн урьдчилсан хэлэлцүүлгийн тухайд /зөвхөн шүүх хурлын эхэнд болсон нээлттэй хэлэлцүүлгийн үеэр/ дурдахад “Шүүх хурлын процесс анхнаасаа мордохын хазгай гэгч боллоо. Олон оролцогчтой гэдгээр шалтаглан өөрийгөө өмгөөлөх, хууль зүйн туслалцаа авах үндсэн эрхийг үндэслэлгүй хязгаарлаж, үг хэлэх боломжийг 10 минутаар хязгаарласан. Урьдчилсан хэлэлцүүлгийн шатанд ингэж хугацааны хязгаарлалт хийх зохицуулалт хуульд байхгүй” тухай шүүх хуралдаанд оролцсон өмгөөлөгч ярилцлага өгсөн байсан. Хаалттай хуралдааны үеэр юу болсон, яасан ийсэн хууль зөрчсөн тухай бол ”чөтгөр бүү мэд” болсон хэрэг.

Уг нь бол Монголын шүүх нийгэмд дуулиан шуугиан тарьсан, олон нийтийн анхаарлыг татсан хоёр ч хэргийн шүүх хурлыг нээлттэй явуулж байсан туршлага бий. Бүр телевизийн эфирээр шууд дамжуулсан. Эхнийх нь Ерөнхийлөгч асан Н.Энхбаярын хэрэг, хоёр дахь БОАЖ-ын сайд асан Л.Гансүхийн холбогдсон “нүүрсний” гэх хэрэг. Энэ удаагийн Хөгжлийн банкны хэрэг ч гэсэн хамарсан цар хүрээ, нийгэмд учруулсан хор хохирол зэргээрээ өмнөх хоёр хэргийг дагуулахааргүй том, дуулиантай хэрэг болсон. Авилга, албан тушааллын хэрэгтэй эвлэрэхгүй гэдгээ зарласан Засгийн газар, түүний дор ажиллаж байгаа хууль хяналтын байгууллагууд ч ийм болгохын тулд чадах чинээгээрээ хичээж ажилласан. Тийм болохоор шүүх ийм хэрэг дээр шударга шийдвэр гаргаж, хуулийг чандлан сахиж, мэргэжлийн байж чадаж байна уу? гэдгийг иргэд, олон нийт бодитоор харахыг хүсч байгаа. Үүнийг шалгах ганц арга зам нь нээлттэй шүүх хурал юм.

Тиймээс хэрэгт “үндэслэлгүйгээр татагдсан” буюу өөрийгөө гэм буруугүй гэж үзэж байгаа холбогдогч нар, түүний өмгөөлөгчдийн зүгээс шүүх хурлыг нээлттэй явуулах хүсэлтийг тавиад байгаа. Харин жинхэнэ “гэмт хэрэгтнүүд” болох этгээдүүдийн хувьд шүүх хурлыг хаалттай явуулах замаар “ял завших” зорилго агуулж байгаа гэх хардлага сэрдлэг ч бас байна. Тиймээс Монголын шүүх хараат бус, шударга шүүх гэдгээ нотлохын тулд шүүх хурлыг нээлттэй явуулах, өмнө дурьдагдсан хоёр шүүх хурлын адилаар телевизийн эфирээр шууд дамжуулах нь шударга ёсонд нийцэх юм. Үүний тулд олон нийтийн шахалт хамгийн их хэрэгтэй.

Бас нэг зүйлийг сануулахад, Хөгжлийн банкны хэргийн 84 холбогдогчийг нэг танхимд суулгаж, хэргийг нэгтгэн шүүхээр болсны цаана Хэнтийн “мафи” ажиллаж байгаа гэх хар сэр, таамаг ч бас байна. Өөрөөр хэлбэл, Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ, Хууль зүй дотоод хэргийн сайд Х.Нямбаатар сайд нарыг хэлж байна. Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхийг ч гэсэн энэ жагсаалтаас хасах үндэслэл байхгүй юм. Дээр нь, шүүх хуралдааныг даргалж буй шүүгч нь бас Хэнтийнх. Тэгэхээр энэ удаагийн шүүх хурал гээч нь Хэнтийнхны зурсан бас нэг “хуулийн хонгил болох вий” гэдэг айдас, болгоомжлол маш их байна. Үүнийг залруулах ганц арга зам нь шүүх хурлыг нээлттэй явуулах.

Яг үнэндээ бол нийт 150.000 хуудас бүхий 450 хавтаст хэргийг нэг шүүгч хэд хоногийн дотор бүтэн уншиж дуусгах вэ гэдэг ч асуултын тэмдэг. Ихэнх нь прокурорын яллагаан дээр тулгуурлаад л шийдвэрээ гаргаад явах болов уу. Гэтэл хэргийг шүүх таслах, нотлох ажиллагаа чинь мэтгэлцээн дээр тулгуурладаг зүйл. Иргэд, олон нийт ч гэсэн шүүхийн мэтгэлцээнийг бүтнээр нь харахыг, шүүх хэр мэргэжлийн бөгөөд хуулийн дагуу ажиллаж байгааг “амьдаар” нь, нүдээр харж, гараар тэмтрэхийг хүсч байна.  

Б.СЭМҮҮН

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
iРедакцийн сонголт
iШинэ мэдээ
З.Мэндсайхан: Оюу Толгойн хэлэлцээрийн баг удахгүй ирнэ 3 цаг 40 мин Мэдээж “Ар нь түүз!” 3 цаг 51 мин И-спорт болон оюуны спортын Азийн анхдугаар наадмыг 2027 онд зохион байгуулна 4 цаг 9 мин Улаанбаатарт өдөртөө 8 хэм хүйтэн 4 цаг 16 мин Аймгуудын өрсөлдөх чадварын 2026 оны тайлангийн үр дүнг танилцуулна 4 цаг 20 мин Д.Трамп Хятадад Ким Жөн Унтай уулзаж магадгүй гэв 4 цаг 25 мин Тайванийн Гадаад хэргийн сайд АНУ-д хоёр дахь удаагаа очжээ 4 цаг 30 мин Хятадын арбитр: Манай төрийн өмчит банкуудаас татсан зээлүүдийг “Болдтөмөр Ерөө гол” ХХК-ийн төмрийн хүдрийн уурхайд зохих ёсоор ашигласан байна 4 цаг 35 мин Д.Медведев улирлын хаалтын тэмцээнийг хожлоор эхлүүллээ 19 цаг 34 мин “Вояжер-1” сансрын төхөөрөмж түүхэн дээд амжилт тогтооход ойрхон байна 19 цаг 38 мин Голомт банк “Euromoney Awards”-ын дөрвөн төрөлд шилдгээр шалгарлаа 23 цаг 23 мин А.Ганбаатар: Сүүлийн арваад жил төсөв 4 дахин тэлсэн ч хэт үрэлгэн, хүнийхээ төлөө биш байна 23 цаг 37 мин У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч байгаад шалгуулна 23 цаг 49 мин “Тавантолгой түлш” ХХК 51.2 мянган тонн түлшний нөөцтэй байна Өчигдөр 08 цаг 47 мин Энэ онд 51 байршилд 63.47 км авто замыг шинэчлээд байна Өчигдөр 08 цаг 36 мин Монгол, НҮБ-ын харилцаа: Энхийг сахиулах ажиллагаанаас дэлхийн бодлого тодорхойлох оролцоо руу Өчигдөр 08 цаг 31 мин Ерөнхий сайд Н.Учрал 2027 оны улсын төсвийн онцлох шийдвэрүүдийг танилцууллаа Өчигдөр 08 цаг 22 мин Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх энхийг сахиулагчдыг төрийн одон, медалиар шагналаа Уржигдар 16 цаг 21 мин Хуситууд Йемений түр нийслэл Аден хот руу давшиж эхэлжээ Уржигдар 16 цаг 15 мин Оюутны гольфийн ДАШТ-д М. Буян-Эрдэнэ амжилттай оролцлоо Уржигдар 16 цаг 10 мин
iИх уншсан
Аймгийн заан Ц.Гонгорын нэрэмжит УАШТ-д Р.Омар түрүүллээ Ж.Шагжийн нэрэмжит олон улсын эрдэм шинжилгээний хурал болно... Монголын мөсөн сийлбэрчид Мадридын тэмцээнд түрүүллээ УИХ-ын дарга С.Бямбацогт БНСВУ-ын Үндэсний ассамблейн гишүүн... АН дотор угсарсан МАН-ын схем Д.Жаргалсайханыг Барилга, хот ... Э.Өлзийбаяр: Намын дотоод сонгуулийг МАН-тай нийлж луйвардса... Хууль зөрчиж хэрэг буцаасаар байгаа Дээд шүүхийг “байцаах” х... З.Мэндсайхан: Тэтгэвэр, цалингийн нэмэгдлээр дамжуулан ажлын... 1926-1930 онд Герман улсад суралцсан монгол залуучуудын боло... Цагаачд иргэдийн шинэ цуваа АНУ-ын хилийг чиглэв У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч б... “Герман, Франц улсад суралцсан анхны эмэгтэйчүүд” үзэсгэлэнг... Гавьяат тамирчин Э.Цэндбаатар 16 дараалан яллаа УИХ-ын чуулганаар 2027 оны төсвийг эцэслэн баталлаа Улаанбаатарт өдөртөө 4 хэм хүйтэн Дундаж давхаргын эсрэг хийж буй Монгол төрийн ужиг дайн Хуулийн төслүүдийн хэлэлцэх эсэх хэлэлцүүлгийг явууллаа Баруун болон төвийн аймгуудын ихэнх нутгаар цасан шуурга шуу... “Ерөнхийлөгчтэй, дээр нь эрх барьж байвал нам хагардаг” гэсэ... Монголын баг тамирчид “Дакар-2026” залуучуудын олимпоос хоёр...
Top