Их дэлбэрэлт үнэхээр нэг цэгт болсон уу?

2025/04/16

Хорвоо ертөнц хэрхэн эхэлсэн тухайд хүмүүс олонтаа "Их дэлбэрэлт" гэх үгтэй танил. Энэ нэр томъёо нь олон нийтэд буруу төсөөлөл төрүүлэх нь бий. Тухайлбал, нэгэн цэгт ямар нэгэн зүйл дэлбэрч, гар бөмбөг мэт дэлбэрэлтээс үүдэн одод, галактикууд тал тал тийш цацагдсан мэтээр ойлгодог. Гэвч орчин үеийн шинжлэх ухаан энэ ойлголтыг өөрөөр тайлбарлаж байна.

Их дэлбэрэлт нь нэг тодорхой цэгт гарсан хэрэг биш, харин орчлонгийн хаа сайгүй нэгэн зэрэг явагдсан үйл явц байжээ. Хорвоо нийт хэмжээгээрээ зэрэг тэлж эхэлсэн бөгөөд энэ үйл явцыг “дэлбэрэлт” гэх нь бүрэн тохирохгүй нэршил хэмээн судлаачид үздэг. Шинжлэх ухааны хэлээр бол энэ нь хорвоогийн тэлэлт юм.

Хорвоо үүсэх тэр агшнаас хойш 13.8 тэрбум жил өнгөрсөн ба одоог хүртэл тэлэлт үргэлжилсээр байна. Хүмүүсийн төсөөлөлд зориулсан “Их дэлбэрэлт” гэх нэр томъёог 1949 онд британийн одон оронч Фред Хойл радиогоор ярилцаж байхдаа анх гаргажээ. Тэрбээр энэ нэрийг хошигнол байдлаар хэрэглэсэн ч, хожим ертөнц үүссэнийг тайлбарлах албан ёсны нэр болж үлдсэн байна.

Иймд “Их дэлбэрэлт” нь тэсрэлт биш, харин орон зай, цаг хугацаа, бодис, энерги зэрэг бүгд зэрэг үүсэж, бүх чиглэлд тэлж эхэлсэн үйл явц байсан юм.

Эх сурвалж: Focus.ua

iСанал болгох

Илон Маскийн "OpenAI" компанийн эсрэг гаргасан гомдлыг шүүх хэрэгсэхгүй болгов

Роалд Дал: Сүүдэр дундаас гэрэл сүлжсэн үлгэрч

Ж.Бат-Эрдэнэ: Улс төрийн энэ амьдрал цаашдаа улам л эрүүлжээд явна

АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.

iРедакцийн сонголт

Монгол хэмээх нэрийн учир

iШинэ мэдээ

Оюутолгойн менежментийн төлбөрийг хоёр дахин бууруулахаар тохиролцлоо 12 цаг 17 мин Улаанбаатарт шөнөдөө 10 хэм дулаан 12 цаг 38 мин АШУҮИС-ийн Монгол-Японы эмнэлэг нүдний торлог, шилэнцрийн мэс заслыг нэвтрүүллээ 12 цаг 39 мин 18 нас хүрээгүй бол суррон унуулахгүй байхыг анхаарууллаа 12 цаг 48 мин 39 дэх удаагийн "Номын баяр" амжилттай болж өндөрлөлөө 12 цаг 49 мин Ард иргэдээ “ялаа” гэдэг нөхөд намын даргаа “бацаан аа” гэх юу ч биш 15 цаг 17 мин Илон Маскийн "OpenAI" компанийн эсрэг гаргасан гомдлыг шүүх хэрэгсэхгүй болгов 15 цаг 18 мин Нөөцийн махны борлуулалтаас 1.3 тэрбум төгрөгийн авлага үүсжээ 15 цаг 18 мин Н.Мадурогийн ойрын хүн А.Саабыг мөнгө угаасан хэрэгт буруутгажээ 15 цаг 20 мин Нөөцийн махны өргөтгөсөн худалдаа тавдугаар сарын 19-нөөс эхэлнэ 15 цаг 27 мин Оюутолгой төслийн менежментийн төлбөрийг бууруулах хэлэлцээ эхэллээ 15 цаг 29 мин Дулааны тавдугаар цахилгаан станцыг ДЦС-2-ын үнсэн сангийн газарт барина 15 цаг 29 мин Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх "UBCab" компанийн жолооч нарын төлөөлөлтэй уулзлаа 15 цаг 30 мин Испанийн шүүх дуучин Шакираг цагаатгаж, 60 сая еврог буцаан олгохоор болжээ 16 цаг 37 мин Японд их сургууль төгсөөд хилчин болохоор ирсэн Ч.Тэмүүлэн 16 цаг 37 мин “Оюу толгой”, “Энержи ресурс” компаниуд орон нутгийн хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих чиглэлээр хэлэлцлээ 16 цаг 38 мин АНУ-ын Миннесота, Юта мужид суух Монгол Улсын Өргөмжит консулуудыг томиллоо 16 цаг 39 мин Азийн аялал жуулчлалын 15 дахь удаагийн форум Улаанбаатар хотод болно 16 цаг 40 мин Ховордсон хонин тоодог шувууг агнах, худалдахыг хуулиар хориглодог 16 цаг 41 мин Олимпын таеквондогийн Ази тивийн аварга шалгаруулах тэмцээн эхэллээ 16 цаг 42 мин

iИх уншсан

Оросын ард түмний сөрөн тэсвэрлэх чадвар Л.Гантөмөр: Н.Учрал бол У.Хүрэлсүхийн бүрэн дэмжлэгтэй байга... Манай төрийн татвар Манжийн үеийнхээс ч өндөр болжээ “Гүтгэх” гэмт хэргийг хуульчилбал улстөрчид, албан тушаалтну... Ард иргэдээ “ялаа” гэдэг нөхөд намын даргаа “бацаан аа” гэх ... Монгол хэмээх нэрийн учир Эрхэм гишүүд сэтгүүлчдийг “Chilling effect”-д оруулсан алдаа... Б.Пунсалмаа: Төсөвт өртөг нь 1000 хувиар нэмэгдээд 17 жил бо... Улаанбаатар хот Вьетнам улсын нийслэл Ханой хоттой хамтран а... Хятад улс Америкийн компаниудад хэдэн зуун тэрбум ам.доллары... Ерөнхий сайд банк, санхүүгийн салбарынхантай уулзаж ногоон с... Филиппиний Сенатын ордонд буун дуу гарчээ Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх АШУҮИС-ийн эрдэмтэн багш, ажилтнуудта... Нөөцийн махны борлуулалтаас 1.3 тэрбум төгрөгийн авлага үүсж... П.Ганзориг: Өнгөрсөн 30 жилийн бодлогын алдаа нь дандаа үнэ ... Зайсанд шинэ сургууль, цэцэрлэг болон 1.9 км авто зам барина... Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх багш нартай уулзаж, боловсролын салба... Нийгмийн даатгалын сангаас 2026 онд зургаан их наяд төгрөгий... "Үндэсний бичиг соёл, номын өдрүүд" улс орон даяар эхэллээ Эрдэнэт хотын гэр хорооллын өрхүүдэд үнэ төлбөргүй мод, суул...