XVII жарны “Элдэв эрдэнэт” хэмээх модон могой жилийн хаврын билэгт өдрүүдийн нэгэн болох шинийн 8-ны өдөр Эзэн Богд Чингис хааны шүтээн хөргийг залах ёслол боллоо.

Чингис хааны хөргийн зохиомж, бэлгэдэл

Энэхүү хөрөг нь монгол зураг, буддын шүтээн урлалын уламжлалт аргыг хослуулан бүтээжээ. Эзэн хаан найман луу, галбинга шувуу, зээ бад, соёмбо зэрэг уламжлалт бэлгэдэлт тэмдэгтэй, эрдэнэ бадраасан луут сэнтийд сүр хүчтэйгээр залрахаар дүрслэгдсэн байна.

Хааны тэргүүн дээрх ганц эвэртэй луу нь Хүннү төрийг бэлгэдэхийн зэрэгцээ “тэнгэрт нэг нар, газарт нэг хаан” гэсэн утгатай аж. Мөн түүний зүүн талд Буддын сургаалийн гурван гол судар болох Сандуйнжүд, Жадамба, Додьгалсан судруудыг залж, буддын шашны 84,000 номын цогцыг илэрхийлжээ.

Хөрөг нь Тайваны Үндэсний ордон музейд хадгалагдаж буй Эзэн хааны эш хөргийн үндсэн хэв маягийг баримталж, луут эрдэнийн сэнтийд, бие лагшин тэгш, хөлөө бат жийж, мутраа тэгш агуулсан байдлаар дүрсэлсэн нь итгэл төгс, төр төвшин, суурь бат, гуйвашгүй байхыг бэлгэдсэн.

Хөрөгт орсон төрийн долоон эрдэнэ

Эзэн Богд Чингис хааны хөрөгт төрийн долоон эрдэнийг залжээ:

• Хүрд эрдэнэ – Бурхан багшийн сургааль тасралтгүй оршихын бэлгэдэл
• Чандмань эрдэнэ – Юу санасан есөн хүслийг хангагч
• Хатан эрдэнэ – Эхийн хайр, амар амгалангийн бэлгэдэл
• Түшмэл эрдэнэ – Төрийн бат үндэс
• Баатар жанжин эрдэнэ – Шударга, хамгаалагч хүч
• Заан эрдэнэ – Их хүч чадлын бэлгэдэл
• Морин эрдэнэ – Монгол хурдан морины 64 шинжийг шингээсэн

Нэмэлт бэлгэдлүүд

• Чингис хааны баатар жанжин эрдэнэ нь зандан бүрээг үлээж, ард түмнийг сэрээх утгатай.
• Заан эрдэнийг Богд хааны бор заанаар дүрсэлсэн бөгөөд хааны даасан хүчийг илэрхийлнэ.
• Онгон тамга – Чингис хааны онги тамгыг тамганы хайрцаг дээр дүрсэлжээ.
• Тугийн суурь – Чулуун арслан, яст мэлхий дүрслэгдсэн нь хүч, бат бэхийг илэрхийлэхийн зэрэгцээ найман лусыг эрхшээж буйг илтгэнэ.

Хөргийн дээд хэсэгт байршуулсан бэлгэдэл

• Бадамлянхуа цэцгийн сууринд Хүннү төрийн бэлгэ тэмдэг – Монгол төрийн өнө мөнх оршихыг бэлгэднэ.
• Очирваань бурханы шүтээн – Монголын ард түмний оройн дээд шүтээн.
• Хан хурмаст тэргүүтэй тэнгэрс – Тэнгэрийн авшгийг хүртэж буйг илэрхийлнэ.
• Соёмбо үсэг – Өндөр гэгээн Занабазарын бүтээсэн анхны эхээр залсан нь Чингис хааны үр удам, Монгол төрийн ой санамжийг илтгэнэ.

2025 оны 3-р сарын 5-ны морин цагт Эзэн Богд Чингис хааны шүтээн хөргийг бүтээн дүүргэж, түүхэн ёслолыг гүйцэтгэв.

Эх сурвалж: Гандантэгчэнлин Хийд