x

Намын сонгууль биш, төрийн сонгууль хийж сурцгаая

Орон нутгийн сонгууль зарласны дараахан “хөөх, сонгуулийн ирц шаардахаа болгочихсон юм байна шүү дээ” гэлцээд, алга ташаад өнгөрснөөс хойш хэдхэн хоногийн дараа өөрсдөө үр дагаврыг нь амсав.

Монгол Улсад сонгууль өгөх насны 2.2 сая иргэний бүртгэл бий. Тэдний тэн хагас нь нийслэлчүүд. Улаанбаатарт хотод 1.1 сая сонгогч саналаа өгөх ёстойгоос 42.3 хувь буюу 425 мянган иргэн сонгуульд оролцсон байна. Үүний 60-аад хувь буюу 255 мянган хүний саналаар МАН ялалт байгуулжээ. Өөрөөр хэлбэл, нийт сонгогчийн 20 хувийн саналаар МАН нийслэлд засаглахаар болов.

Үүний дараа “сонгуулиа пропорциональ болгоё, саналын босгыг 50+ хувьд хүргэе” гэх мэт мэргэн санаачилгууд гарч ирэв. Мэргэн түргэндээ ч биш, оройтсон борооны араас цув нөмрөв гэдэг болсон хэрэг. Ингэхэд ардчилал бол олонхийн засаглал гэдэг дүрэм, зарчим бий. Гэтэл МАН яагаад олонхиороо сонгогдож, эрх барих ёстой сонгуулийн зарчмыг “цөөнхийн засаглал” болгож гажуудуулав? Үүний эсрэг үг дуугарах хүн байна уу, манай намуудаас?

Уг нь бол УИХ-ын болон Орон нутгийн сонгуулийн хуульд “Сонгогчийн нэрсийн жагсаалтад бичигдсэн нийт сонгогчдын тавь буюу түүнээс дээш хувь нь санал хураалтад оролцоогүй бол тавин хувь нь оролцоогүй хэсэг тус бүрд нэмэлт санал хураалт явуулна” гэж заасан. Сонгогчийн ирц 50 хувиас дээш гарч байж “энэ бол олонхийн сонгууль юмаа, олонхи нь сонгуулиа өгч төрөө байгуулж байна аа” гэж үздэг. Гэтэл МАН-ын парламент 2022 онд Аймаг, нийслэл, сум, дүүргийн сонгуулийн тухай хуульд өөрчлөлт оруулахдаа хуулийн 78.2-т байсан энэ заалтыг аваад хаячихсан. Зөвхөн нэр дэвшигчдийн авсан саналын тоо тэнцвэл тухайн нэр дэвшигчид дээр нэмэлт санал хураалгах заалт үлдсэн.

Ингэхэд хамгийн олон сонгогчтой нийслэлд сонгогчийн ирцийг бууруулах, идэвхигүй болгох санаа хаанаас, юунаас төрөв? Яагаад хуулийн энэ өөрчлөлтийг МАН дангаараа хийв?

Сонгуулийн дараа төрийн ордонд ажилладаг хэсэг сэтгүүлчид УИХ-ын гишүүн Х.Баттулгыг ордны хонгилд ээрч, тойрч байгаад “Сонгууль болгоноор мөнгө тараадаг энэ үзэгдэл хэзээ болих юм бэ? Хэзээ бид сонгуулиа шударга явуулж сурах юм бэ? АН үүний төлөө юу хийх юм бэ?” гэж асуусан чинь маь нөхөр “МАН-ыг татан буулгасан цагт сонгууль шударга явдаг болно” гэж хариулаад бултсан. МАН-ыг татан буулгах байтугай МАН-ыг сонгохын төлөө сонгууль явуулж байгаа улс сонгуулийг шударга явуулах тухай мөрөөдөх хэрэг байна уу? “Оросууд хүртэл коммунист намаа татан буулгачихаад байхад бид тэгээгүй” гэж мянга үглээд нэмэр байх уу?

Хамгийн наад зах нь сонгууль өгч байгаа байраа нэг очоод харчих. Социализмын үед Майн баяраар төв талбайг хучдаг байсан коммунизмын улаан өнгө. Манайхаас өөр оронд бол төрийн далбааныхаа өнгөөр хучдаг юм билээ шүү дээ, сонгуулийнхаа байрыг. Ад үзээд байдаг нөгөө “ах” нар чинь хүртэл улаан өнгөнөөсөө татгалзчихсан. Нэгдүгээр Петр хааны үед бүтээсэн (Нидерландын далбаанаас эхтэй гэх) хаант оросын төрийн далбаагаа 1993 оноос эргүүлж авсан. Ганц манайх л нөгөө коминтерний оросуудын байгуулж өгсөн МАН-ын туг далбаа, МАХН-ын билэгдлийг төрийнхөө сонгуулийн хойморт залчихаад сонгуулиа явуулж байна.

Уг нь бид чинь 2000 жилийн тэртээ, Хүннү гүрний үеэс цэнхэр тугтай явж ирсэн гэж түүхчид үздэг. Богд хаант Монгол улсын үед шар тугтай яваад, 2024 онд хувьсгалын улаан өнгөнд ууссан ард түмэн. Хаанаа халсан, шашнаа мөхөөсөн, Их хааныхаа удам, судрыг Оросын коминтернд хүйс тэмтрүүлсэн эмгэнэлт түүхтэй ард түмэн. 34 жилийн өмнө арай гэж социализм, коммунизмын сүүдрээс гарч, үүх түүхээ сэргээсэн. Гэтэл түүнээс хойш 34 жил, хүний амьдралын нэг үе элэрчихээд байхад нөгөө л улаан даавууныхаа тасархайг шүтсээр.

Ерээд онд бол яах вэ, ядуугийн зовлон, “ах” нараас тусламжаар авсан улаан даавууныхаа нөөцийг барж дуусгасан юм байж гэж бодъё. Гэтэл одоо амьдрал өөрчлөгдөөд байна. Амьдрал өөрчлөгдөөд байхад хүн нь өөрчлөгддөггүй, яачихсан улс гэр ийм байдаг байна аа?

Б.ЗАЯА

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
iШинэ мэдээ
Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх энхийг сахиулагчдыг төрийн одон, медалиар шагналаа 6 цаг 30 мин Хуситууд Йемений түр нийслэл Аден хот руу давшиж эхэлжээ 6 цаг 35 мин Оюутны гольфийн ДАШТ-д М. Буян-Эрдэнэ амжилттай оролцлоо 6 цаг 41 мин Монголын мөсөн сийлбэрчид Мадридын тэмцээнд түрүүллээ 6 цаг 46 мин Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд “Өвлийн идэш” өргөтгөсөн худалдааг зохион байгуулна 7 цаг 5 мин З.Мэндсайхан: Тэтгэвэр, цалингийн нэмэгдлээр дамжуулан ажлын байрыг хадгалж, нэмэгдүүлэхэд чиглэнэ 7 цаг 11 мин Цаг агаарын аюултай үзэгдлээс сэрэмжлүүлж байна 13 цаг 4 мин Хууль зөрчиж хэрэг буцаасаар байгаа Дээд шүүхийг “байцаах” хүсэлтийг УИХ-ын 70 гишүүн гаргалаа 13 цаг 8 мин Ерөнхий сайд Н.Учрал: Нөөцийн мах бэлтгэн нийлүүлэх тогтолцоог үндсээр нь шинэчилж байна 14 цаг 3 мин Аймгийн заан Ц.Гонгорын нэрэмжит УАШТ-д Р.Омар түрүүллээ 14 цаг 8 мин Энэ 7 хоногт Монгол Улсад 14 цаг 12 мин Ван Гогийн зургийг дуудлага худалдаанаас татахыг шаарджээ 14 цаг 18 мин Монголын театрууд 48 орны 188 байгууллагатай хамтран ажиллах боломж нээгдлээ 14 цаг 22 мин 1926-1930 онд Герман улсад суралцсан монгол залуучуудын боловсрол эзэмшсэн түүхэн нөхцөл байдал 14 цаг 38 мин “Герман, Франц улсад суралцсан анхны эмэгтэйчүүд” үзэсгэлэнг нээнэ 14 цаг 46 мин Гавьяат тамирчин Э.Цэндбаатар 16 дараалан яллаа 14 цаг 49 мин НӨАТ-ын урамшууллын сугалааны тохирол энэ лхагва гаригт болно 14 цаг 56 мин АИ-95 бензин дээр оочергүй байгаа нь ард түмэн мөнгөгүй байна гэсэн үг 15 цаг 1 мин Улаанбаатарт өдөртөө 4 хэм хүйтэн Уржигдар 09 цаг 54 мин Э.Өлзийбаяр: Намын дотоод сонгуулийг МАН-тай нийлж луйвардсан О.Цогтгэрэл АН-ын дарга байх эрхгүй Уржигдар 09 цаг 47 мин
iИх уншсан
С.Бямбадорж: Төрийн тамганы хөшөөг нурааж, АН тугаа тайрч ог... Ж.Шагжийн нэрэмжит олон улсын эрдэм шинжилгээний хурал болно... УИХ-ын дарга С.Бямбацогт БНСВУ-ын Үндэсний ассамблейн гишүүн... АН дотор угсарсан МАН-ын схем Д.Жаргалсайханыг Барилга, хот ... Э.Өлзийбаяр: Намын дотоод сонгуулийг МАН-тай нийлж луйвардса... НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейн 81 дүгээр чуулганы Дөрөвдүгээр хор... Монголын музейн үзмэрүүд олон улсын үзэсгэлэнд тавигдлаа Шинжлэх ухааны академид “Чингис хаан” тэргүүн зэргийн одон г... Мотоцикл, мопедын хөдөлгөөнийг төв суурин газарт түр хугацаа... Цагаачд иргэдийн шинэ цуваа АНУ-ын хилийг чиглэв Элсэн манханыг тогтворжуулах, элсний нүүдлийг зогсоохоор ажи... Аймгийн заан Ц.Гонгорын нэрэмжит УАШТ-д Р.Омар түрүүллээ УИХ-ын чуулганаар 2027 оны төсвийг эцэслэн баталлаа Дундаж давхаргын эсрэг хийж буй Монгол төрийн ужиг дайн Улаанбаатарт өдөртөө 4 хэм хүйтэн “Герман, Франц улсад суралцсан анхны эмэгтэйчүүд” үзэсгэлэнг... Хуулийн төслүүдийн хэлэлцэх эсэх хэлэлцүүлгийг явууллаа Баруун болон төвийн аймгуудын ихэнх нутгаар цасан шуурга шуу... “Ерөнхийлөгчтэй, дээр нь эрх барьж байвал нам хагардаг” гэсэ... Монголын баг тамирчид “Дакар-2026” залуучуудын олимпоос хоёр...
Top