Шинэ УИХ "Хэвлэл мэдээллийн эрх чөлөөг хангах тухай" хуулийн төслийг УИХ-аар хэлэлцүүлэхээр яаравчлан бэлтгэж эхэлжээ. Хуулийн төсөл дээр Хууль зүй, дотоод хэргийн яам болон УИХ-аас хоёр тусдаа ажлын хэсэг гаргажээ. УИХ-ын ажлын хэсгийн ахлагчаар УИХ-ын гишүүн Ч.Лодойсамбуу ажиллаж байгаа юм байна. 

Төр хэзээ ч хэвлэл мэдээллийн эрх чөлөөг хангадаггүй. Хангах үүрэг ч байхгүй. Харин хэвлэл мэдээллийн эрх чөлөө, хараат бус байдлыг төрөөс өөрөөс нь, төрийн байгууллагуудаас хамгаалдаг юм.  Сэтгүүлчдийн эгнээнээс гарсан шинэхэн гишүүн "Төр та нарын эрх чөлөөг хангана" гэж байгаа бол "Алх барьсан хүнд хүн болгон хадаас шиг харагддаг" гэдэг л болж байна.

1997 онд баталсан Хэвлэлийн эрх чөлөөний тухай хууль бол манайд байтугай дэлхийд байхгүй сайн хууль гэж үнэлэгддэг. Манайхан "тунхгийн шинжтэй, хэрэгжих боломжгүй хууль" гэж ярьдаг хэдий ч хуулийг хэрэгжүүлэхгүй байгаа, хууль зөрчөөд байгаа гол буруутан нь төр, төрийн байгууллагууд.

Хэвлэлийн эрх чөлөөний тухай хуульд "Төрийн байгууллага дэргэдээ хэвлэл мэдээллийн хэрэгсэлтэй байхыг хориглоно. Хэвлэл мэдээллийн хэрэгслийг санхүүжүүлэхийг хориглоно" гэж заасан. Төрөөс хэвлэл мэдээллийн хэрэгслийг санхүүжүүлээд эхлэвэл, төр дэргэдээ хэвлэл мэдээллийн хэрэгсэлтэй байвал хараат бус бусад хэвлэл мэдээлэл, хувийн хэвшил түүнтэй өрсөлдөх боломжгүй болно оо л гэсэн үг.

Гэтэл МАН эрх барьсан жилүүдэд төрийн бүх байгууллагууд хажуудаа хэвлэл мэдээллийн хэрэгсэлтэй, төсвөөс цалинждаг сэтгүүлчидтэй болсон. Үүний улмаас хувийн, хараат бус хэвлэл мэдээллүүд оршин тогтнох боломжгүй болсон, Монгол Улс хэвлэлийн эрх чөлөөгөөр ямагт ухарч ирсэн. Зөвхөн Эрүүгийн хуулиас болоод, сэтгүүлчдийг хорьж, цагдаж, яллаж байгаагаас болж хэвлэлийн эрх чөлөөг дордуулсан гэдэг бол өрөөсгөл бөгөөд хуудуутай зүйл юм.

Гэтэл эрх баригч МАН энэ хуурмаг үндэслэлээр шалтаглан "хэвлэлийн эрх чөлөөг хангах" ярьж байгаа нь, 1997 онд баталсан Хэвлэлийн эрх чөлөөний хуулийг өөрчлөхөөр санаархаж байгаа нь харин ч хэвлэлийн эрх чөлөө, хэвлэл мэдээллийн хэрэгслийг цензурдэх гэсэн оролдлого. МАН эрх барих хугацаандаа маш олон удаа энэ хуулийг өөрчлөхийг санаархаж, тухай бүрд нь сэтгүүлчид, сэтгүүлчдийн байгууллагууд эсэргүүцэж, зогсоож ирсэн. Гэтэл хамтарсан засгийн өнгөн дээр энэ хуулийг өөрчилж, АН-аас сонгогдсон гишүүд үүнд нь үйлчилж болохгүй.

 Үүнийг УИХ-д сууж байгаа сэтгүүлч гишүүддээ сануулж, "Хэвлэлийн эрх чөлөөг хангах тухай" хуурмаг хуулиас гараа татахыг зөвлөж байна. 

Б.ЗАЯА