x

Х.Тэмүүжин & Б.Энхбаяр: Хүний нэр төрийг Эрүүгийн хуулиар хамгаалах ёстой юу?

Өнгөрсөн Лхагва гаригийн орой MNB телевизээр үзүүлсэн УИХ-ын гишүүн Б.Энхбаяр, Хууль зүйн сайд асан Х.Тэмүүжин нарын халз мэтгэлцээн Монголын улс төрд төдийгүй нийгэмд дутагдаад байсан нэгэн чухал зүйлийг эргүүлэн авчирлаа. Мэтгэлцээний сэдэв нь “Хүний нэр төрийг Эрүүгийн хуулиар хамгаалах ёстой юу?”

Сүүлийн гурван сонгуулийн турш улстөрчид болон улс төрийн намуудын дунд мартагдаад байсан бас нэг соёл бол мэтгэлцээн. Орон нутгийн сонгуулийн санал хураах өдөр хаяанд ирчихсэн энэ үед улс төрийн намууд, нэр дэвшигчид маань самбарын улс төрөө түр ч гэсэн хаяад бодлогоо уралдуулсан, гал авалцуулсан сайхан мэтгэлцээн хийвэл үзэгчид үзэх юмтай, сонгогчид нь ч сонголтоо хийхэд дөхөм...

Энэ удаагийн мэтгэлцээнд De Facto Д.Жаргалсайхан хаа очиж мэргэжил, мэдлэг боловсролын хувьд эн тэнцүү, хана чацуу өрсөлдөгчдийг сонгосон нь завшаантай хэрэг болов. Харин үзэл, хандлагын хувьд ялгаа харагдсаныг хэлэх хэрэгтэй байх. УИХ-ын гишүүн Б.Энхбаяр “Хүний нэр төрийг Эрүүгийн хуулиар хамгаалах нь зөв” гэсэн үндэслэлээ хамгаалж, Х.Тэмүүжин няцааж мэтгэлцлээ.

Хүний нэр төр гэдэг нь үндсэн хуулиар хамгаалагдсан, төрөлхөөс заяасан үнэт зүйл. Энэ бол хүний хэн байх, нийгмийн гарал үүсэл болон зэрэг зиндаа, ажил, мэргэжил албан тушаалаас үл хамаардаг зүйл. Тиймээс хүний нэр төр гутаагдахаас хуулиар хамгаалдаг. Манайд ч мөн адил. Тухайлбал, Иргэний хуулийн 21-р зүйлд,

-Иргэний нэр, нэр төр, алдар хүнд, ажил хэргийн нэр хүндийг гутаасан мэдээ тараасан этгээд түүнийхээ үнэн зөвийг нотолж чадахгүй бол эрх нь зөрчигдсөн этгээдийн шаардлагаар уг мэдээг тараасан хэлбэр, хэрэгсэл, эсхүл өөр хэлбэр, хэрэгслээр няцаах үүрэг хүлээнэ. 

-Бодит баримтыг бүрэн гүйцэд мэдээлээгүйгээс бусдын нэр, нэр төр, алдар хүнд, ажил хэргийн нэр хүндийг гутаасан бол энэ хуулийн 21.2-т заасан журмаар няцаах үүрэг хүлээнэ.

-Хуулиар тогтоосон хувийн нууцад хамааралтай мэдээг өөрийнх нь зөвшөөрөлгүйгээр тарааснаас гэм хор учирсан гэж үзвэл иргэн уг гэм хорыг арилгахыг шаардах эрхтэй.

-Иргэний дүрсийг гэрэл зураг, кино, дүрс бичлэгийн хальс, хөрөг зураг болон бусад хэлбэрээр өөрийнх нь зөвшөөрөлгүйгээр нийтэлсэн, олон нийтэд үзүүлснээс гэм хор учирсан гэж үзвэл тухайн этгээд гэм хорыг арилгахыг шаардах эрхтэй... гэсэн байна.

Хүний нэр төрийг Эрүүгийн хуулиар хамгаалах нь зөв үү?  

УИХ-ын гишүүн Б.Энхбаяр:

-Сүүлийн үед хүний нэр төр, ажил хэргийн нэр хүндэд халдсан худал мэдээлэл тараах явдал ихээр гарах болсон. Ялангуяа олон нийтийн сүлжээгээр нэр хаягаа нуусан хуурамч аккаунтаар бусдын нэр төрийг гутаан доромжилсон агуулгатай худал мэдээлэл маш ихээр тарж байна. Түүнд нь хяналт тавих боломжгзй болсон. 100 сая төгрөгөөр хуурамч аккаунт худалдаж аваад, түүгээрээ даруй таван хүнийг “насанд хүрээгүй хүүхэд хүчирхийлсэн” гэдэг мэдээлэл тараасны ард төрийн тусгай албан хаагч байсан. Түүнийг цагдаагийн байгууллага илрүүлээд, Зөрчлийн тухай хуулиар 2000.000 төгрөгөөр торгоод явуулсан боловч одоо энэ ажиллагаагаа дахиад үргэлжлүүлж байна. Мөн энэ төрлийн гэмт хэргийн цаана улс үндэстнийг хагалан бутаргах, төрийн эрх мэдлийг хууль бусаар авах сэдэл санаа ч бас нуугдаж байдаг.

Ийм тохиолдолд Иргэний хуулиар зохицуулах боломжгүй. Иргэн хоорондоо нэр төр гутаагдсан асуудлаар маргая гэхэд тэр хуурамч хаягны ардах этгээдийг иргэн, эсвэл шүүх өөрөө олж тогтоох боломжгүй. Цагдаагийн байгууллага шалгах үүрэгтэй болдог учраас Эрүүгийн хуульд оруулсан. Олон жилийн өмнө нэг эмэгтэйг сэтгүүлч “ДОХ-ын халдвар авсан” гэж бичсэний улмаас амиа хорлосон тохиолдол гарсан. Уг эмэгтэй ДОХ-гүй байсан. Хуурамч, худал мэдээллийн улмаас учирч байгаа хохирол дэндүү их, мөнгөөр үнэлэх боломжгүй учраас Эрүүгийн хуульд оруулсан.

Хууль зүйн сайд асан Х.Тэмүүжин:

-Иргэний нэр төр гутаагдсан асуудлыг иргэд хоорондоо маргаж, үндэслэл нотолгоогоо гаргаж шүүхээр шийдвэрлүүлэх ёстой. Төр дундаас нь “Чи гүтгэсэн байна” гэж тогтоогоод, торгууль төлүүлээд, төр өөртөө ашиг хүртсэнээр иргэнд учирсан хохирол арилахгүй.

Худал мэдээлэл тараах, гүтгэх гэдэг хоёр ондоо зүйл. Үүний ард иргэний нэр төр, алдар хүндээс гадна хүний үзэл бодлоо илэрхийлэх, итгэл үнэмшилтэй байх эрх чөлөө хөндөгддөг. Тиймээс ардчилал хөгжсөн орнуудад “худал мэдээлэл тараах” гэдгийг “олон нийтийг хагаралдуулах, бухимдуулах, нийтийн эмх замбараагүй байдал үүсгэх зорилгоор худал мэдээлэл тараах” гэж гэмт хэргийн сэдлийг нь тодорхойлж өгсөн байдаг. Энэ тохиолдолд эрүүгийн ялтай. Харин манай Эрүүгийн хуульд  өмнө нь Эрүүгийн хуульд байсан “Гүтгэх” заалтыг яг тэр хэвээр нь (Хүний нэр төр, алдар хүнд, хуулийн этгээдийн ажил хэргийн нэр хүндэд халдсан илт худал мэдээллийг олон нийтэд тараах) бичээд “худал мэдээлэл тараах” гээд нэрлэчихсэн. Энэ бол Иргэний хуулиар зохицуулагдах ёстой харилцаа.

Ийм хоёр үндэслэлээр хоёр зочин “Хүний нэр төрийг Эрүүгийн хуулиар хамгаалах ёстой” гэдэг сэдвээр нэг нь нотолж, нөгөө нь няцааж мэтгэлцэв.

Мөн УИХ-ын гишүүн Б.Энхбаяр “Эрүүгийн хуулийн 13-ын 14-т заасан “худал мэдээлэл тараах” гэмт хэргийн заалтад өөрчлөлт оруулахаар хууль тогтоогчид ажиллаж байгаа. “Улс төрд нөлөө бүхий этгээд өөрийн эрхэлж буй ажил, албан тушаалтай нь холбоотой мэдээллийн эсрэг гомдол гаргах эрхгүй. Төрийн байгууллага нэр төр гутаагдсан асуудлаар гомдол гаргахгүй” гэдэг заалтыг нэмж оруулна. Үүгээр олон нийтийн хардах эрх, иргэний үзэл бодлоо илэрхийлэх эрхийг баталгаажуулж байгаа" гэв.

Улстөрч Х.Тэмүүжин энэ тухай “Бусад улс оронд паблик фигур буюу улс төрд нөлөө бүхий этгээд, урлаг соёлын одод нь өөрийнх нь нэр төр гутаагдсан асуудлаар эхлээд өөрсдөө тайлбар, няцаалт хийх үүрэг хүлээдэг. Үүний дараа ч гэсэн нэр төрд халдсан үйл ажиллагаа үргэлжилсээр байх тохиолдолд шүүхийн маргаан үүсгэдэг. Үүний улмаас учирсан хохирлоо шүүхээр нэхэмжилж хохироосон этгээдээс гаргуулж авдаг. Энэ нь эрүүгийн ял шийтгэлээс илүү үр ашигтай тогтолцоо юм. Хүний нэр төр гутаагдсан асуудлаар төр шийтгэл оногдуулах нь хохирсон этгээдийн хохирлыг арилгахад тусалдаггүй. Шударга ёсыг тогтоож чаддаггүй” гэв.

Мэтгэлцээний үр дүнд үзэгч, олон нийт ямар ч байсан “худал мэдээлэл” гэж юу болох, бусад улс орон болон манай хууль тогтоомжид ямар зохицуулалт байдаг, мөн хүний нэр төрд халдах болон гутаан доромжлох гэгч юу болох, хуулийн ямар зохицуулалт үйлчилдэг, тэр нь хэр зэрэг үр ашигтай байсан талаар нэлээд гүнзгий мэдээлэлтэй болсон байх. Ямар нэг улс төргүй, үзэн ядалтгүй, цэвэр мэргэжлийн түвшинд болсон энэ удаагийн мэтгэлцээний дэлгэрэнгүйг үзнэ үү.

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.

Сэтгэгдэл (2)

  • Ner (66.181.190.22)
    Hiisver yum yarisaar nas darjee
    2020 оны 10 сарын 11 | Хариулах
  • Зочин (202.21.108.240)
    Тэмүжин үнэхээр сайн хуульч шүү монголын хуулийн цэгцлэх хүн дээ уул нь даанч еөөк цэнхэр үст гээд нийгмийн оркууд алаад хаясан л даа
    2020 оны 10 сарын 09 | Хариулах
iРедакцийн сонголт
iШинэ мэдээ
Юун Ялта, юун дэлхийг хуваах! 1 цаг 2 мин Шөнийн автобус 22:00-02:00 цагийн хооронд үйлчилж байна 1 цаг 8 мин Ж.Баярмаа: Гэмт хэрэгт холбогдсон төрийн өндөр албан тушаалтнуудаас байнга хариуцлага нэхэх нь чухал 1 цаг 12 мин Засгийн газар: Төрийн өмчит компанийн тоог 85 болгон цөөлнө 1 цаг 57 мин ТББХ Ерөнхийлөгчийн чөлөөлөгдөх хүсэлтийг дэмжлээ 2 цаг 10 мин З.Мэндсайхан: Оюу Толгойн хэлэлцээрийн баг удахгүй ирнэ 8 цаг 27 мин Мэдээж “Ар нь түүз!” 8 цаг 38 мин И-спорт болон оюуны спортын Азийн анхдугаар наадмыг 2027 онд зохион байгуулна 8 цаг 56 мин Улаанбаатарт өдөртөө 8 хэм хүйтэн 9 цаг 3 мин Аймгуудын өрсөлдөх чадварын 2026 оны тайлангийн үр дүнг танилцуулна 9 цаг 7 мин Д.Трамп Хятадад Ким Жөн Унтай уулзаж магадгүй гэв 9 цаг 12 мин Тайванийн Гадаад хэргийн сайд АНУ-д хоёр дахь удаагаа очжээ 9 цаг 17 мин Хятадын арбитр: Манай төрийн өмчит банкуудаас татсан зээлүүдийг “Болдтөмөр Ерөө гол” ХХК-ийн төмрийн хүдрийн уурхайд зохих ёсоор ашигласан байна 9 цаг 22 мин Д.Медведев улирлын хаалтын тэмцээнийг хожлоор эхлүүллээ Өчигдөр 18 цаг 11 мин “Вояжер-1” сансрын төхөөрөмж түүхэн дээд амжилт тогтооход ойрхон байна Өчигдөр 18 цаг 07 мин Голомт банк “Euromoney Awards”-ын дөрвөн төрөлд шилдгээр шалгарлаа Өчигдөр 14 цаг 22 мин А.Ганбаатар: Сүүлийн арваад жил төсөв 4 дахин тэлсэн ч хэт үрэлгэн, хүнийхээ төлөө биш байна Өчигдөр 14 цаг 08 мин У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч байгаад шалгуулна Өчигдөр 13 цаг 56 мин “Тавантолгой түлш” ХХК 51.2 мянган тонн түлшний нөөцтэй байна Өчигдөр 08 цаг 47 мин Энэ онд 51 байршилд 63.47 км авто замыг шинэчлээд байна Өчигдөр 08 цаг 36 мин
iИх уншсан
Аймгийн заан Ц.Гонгорын нэрэмжит УАШТ-д Р.Омар түрүүллээ Ж.Шагжийн нэрэмжит олон улсын эрдэм шинжилгээний хурал болно... Монголын мөсөн сийлбэрчид Мадридын тэмцээнд түрүүллээ УИХ-ын дарга С.Бямбацогт БНСВУ-ын Үндэсний ассамблейн гишүүн... АН дотор угсарсан МАН-ын схем Д.Жаргалсайханыг Барилга, хот ... Э.Өлзийбаяр: Намын дотоод сонгуулийг МАН-тай нийлж луйвардса... З.Мэндсайхан: Тэтгэвэр, цалингийн нэмэгдлээр дамжуулан ажлын... Хууль зөрчиж хэрэг буцаасаар байгаа Дээд шүүхийг “байцаах” х... 1926-1930 онд Герман улсад суралцсан монгол залуучуудын боло... У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч б... Цагаачд иргэдийн шинэ цуваа АНУ-ын хилийг чиглэв “Герман, Франц улсад суралцсан анхны эмэгтэйчүүд” үзэсгэлэнг... Гавьяат тамирчин Э.Цэндбаатар 16 дараалан яллаа Улаанбаатарт өдөртөө 4 хэм хүйтэн УИХ-ын чуулганаар 2027 оны төсвийг эцэслэн баталлаа Дундаж давхаргын эсрэг хийж буй Монгол төрийн ужиг дайн Хуулийн төслүүдийн хэлэлцэх эсэх хэлэлцүүлгийг явууллаа Баруун болон төвийн аймгуудын ихэнх нутгаар цасан шуурга шуу... “Ерөнхийлөгчтэй, дээр нь эрх барьж байвал нам хагардаг” гэсэ... Оюутны гольфийн ДАШТ-д М. Буян-Эрдэнэ амжилттай оролцлоо
Top