x

Олон түмэн яагаад буруу сонголт хийдэг вэ?

Жад ба Худ

Ерөнхий сайд асан М.Энхсайханы өгсөн нэр л дээ. 2000-аад онд байх (ардчиллын жилүүдэд) ардчиллыг манайд “импортолсон” нөхдийн нэг нь манайд ирээд түүнээс “танайх овог аймгийнхаа асуудлыг яаж шийдэж байна?” гэж асууж. Мань эр “Манайх 13-р зуунд энэ асуудлаа шийдчихсээн” гэж хариулж. Одоо эргээд бодоход тэр үгнээсээ их ичдэг гэсэн.

Учир нь монголчуудын овгийн сэтгэлгээ одоо хэр нь амь бөхтэй байсаар байгаа. Нутгийн зөвлөл, Уяачдын холбоо, Мото клуб, сүүлдээ туялзуур жадны овог (фэйсбүүкээр нэлээд идэвхтэй сурталчлагдаж байгаа) хүртэл бий болсон байна. Тэгээд овгийн ахлагч нар нь монгол хүний сонголтыг тодорхойлдог. 

Монголчууд овгийн байгуулалтай байх үедээ өөрийн овогт ороогүй хүнийг “жад” гэж нэрлэдэг байж. (Жадран гэх овог түүнээс үүссэн байх магадлалтай) “Жад”-аас хамгаалахын тулд, хүү, охиноо гэрлүүлж, ураг барилдаад “худ” болцгоодог байв. Одоо ч гэсэн энэ уламжлал бидний “элит” гэж нэрлэдэг нийгмийн дээд түвшинд хадгалагдсаар байгаа.

Овгийн сэтгэлгээтэй нийгэмд том улс төр ярьсан хүн тэнэг харагддаг. Харин популистуудын хувьд “үржил шимтэй” хөрс болдог.

-Гэмт хэрэг, хүчирхийлэл нэмэгдээд байна, яах вэ?

-Цаазын ялыг сэргээе.

-Амьдрал дээшлэхгүй байна, яах вэ?

-Баячуудыг хөрөнгийг хураая.

-Бид яагаад бусад орнууд шиг хөгжихгүй байгаа юм бэ?

-Гадаадынхыг хөөн гаргая, хөрөнгөтний мөржлөгийг зогсооё...

Ингэж ярьдаг сэтгэдэг хүмүүс хэдий цөөн ч гэлээ бид цөөнхидөө санаачилгыг өгөөд байна. Боловсрол нимгэн хүмүүст хөршөөсөө айж эмээх нь бараг л “өвчин” болсон байдаг. Бид хөршөө сонгох боломжгүй учраас айдсаасаа салах ёстой. Харин айдсыг давах ганц арга нь боловсрол буюу мэдлэг юмаа гэж.

Оюутолгойг ашиглалтад орсны дараа манай нэг сэтгүүлч (энэ их олон зүйл дээр дурьдагддаг жишээ л дээ) зам дагуу ТҮЦ ажиллуулж байгаа иргэнтэй уулзжээ.

-Амьдрал ямархуу байна даа?

-Өө хэцүү байна, хамаг байгалийн баялгаа гадаадынханд алдаад дууслаа.

-Гэхдээ та ядаж сардаа нэг удаа бараагаа татаад байгаа биз дээ?

-Юу ярьж байгаа юм. 14 хоногт нэг удаа шалаанзаар татаж байна шүү дээ...

Ийм л зүйл болдог. Тиймээс популизмыг нийтээрээ буруушаах хэрэгтэй. Их дээд сургуульд полит-экономийн (улс төр-эдийн засаг) хичээл оруулмаар байна. Экономи нь тал хагас орж байгаа боловч политиктой хамт заамаар байна гэв.

М.Энхсайхан даргатай нүүр тулж уулзсан олон хүн “Таныг дэмжиж байгаа шүү, битгий шантраарай” энэ тэр болоод, гар хөлийг нь атгаад явдаг гэнэ л дээ. Сая хоригдоод гарахад нь бүр ч олон хэлсэн байх. Гэвч тийм дэмжлэгээр нийгэм өөрчлөгддөггүй юм аа, сонгуулийн дэмжлэгээр өөрчилдөг гэж тэр хэлэв. Өөрөөр хэлбэл түүнийгээ М.Энхсайханд шивнэх биш, тэр дэмжээд байгаа үзэл санаагаа нийгэмдээ зарлаж бай гэсэн үг л дээ. Тэгэхгүй бол хоосон зусраас дээрдэх юун.

Буруу сонголт хийдэг биологийн бодьгалыг “олон түмэн” гэдэг

Боловсрол бол халаасанд чинь байгаа дипломоор хэмжигддэг зүйл биш. Ямар мэдээллийг хаанаас авч болох вэ гэдэг мэдлэгийг эзэмшсэн хүнийг боловсролтой хүнд тооцдог. Хорвоогийн гэгээ, шинэ мэдлэг WiFi шиг хүн бүрийн тархинд нэгэн зэрэг орж ирдэггүй. Цөөнх нь түүнийг хүлээж аваад нийгэмдээ түгээдэг. Хэрвээ нийгэм нь түүнийг таашаан хүлээж авбал тэр нь нийтийн мэдлэг болдог. Харин Ж.Батзандан шиг энд нэг зүйл ярьчихаад, тэнд очоод тэрнээсээ иш татаад "Сүүлийн үеийн мэдээ ийм байна" гээд яриад явбал тэр нь яавч шинэ мэдлэг болохгүй.

Харамсалтай нь нийгэмд хамгийн амархан түгдэг мэдээлэл бол хоосон амлалт, популизм юм. Угаасаа буруу сонголт хийдэг биологийн бодьгалыг “олон түмэн” бол гэдэг. Тиймээс “Олон түмэн яагаад буруу сонголт хийдэг вэ?” гэх нь угаасаа буруу асуулт юм. Малаа яаж маллахаа маниас асуудаггүйтэй адил малчин хүн эдийн засгийн бодлого, улс төрийн суртлыг мэддэг байх албагүй. Долоон буудлын Должин гуай Үндсэн хуулийн өөрчлөлтийг унших шаардлагагүй.

Хамгийн сүүлд явуулсан судалгаагаар У.Хүрэлсүх, Л.Оюун-Эрдэнэ гэдэг хоёр хүн хамгийн өндөр рейтингтэй улстөрчид болсон байна. Яагаад тэр вэ? гэдэг асуултад "Баячуудын хөрөнгийг хураана гэсэн" гэж хариулжээ, судалгаанд оролцсон хүмүүс. Тэгэхээр одоогийн УИХ бол нийгмийнхээ тусгал, ард түмний жижигрүүлсэн проекц юм. Энэ бол бодит байдал. Энэ бодит байдлаас гарах зам нь боловсрол.

Нийгэмд баялаг бүтээдэг маш цөөхөн хувь байдаг, 5-10 хувь. Нийгмийг гэгээрүүлдэг хэсэг ч гэсэн маш цөөхөн хувийг эзэлдэг. Харин мэдлэгтэй цөөнх нь сохор олонхидоо хөтлөгдөөд явахыг популизм гэдэг.

“Энэ бол Боловсрол төвтэй улс төр” клубээс МУИС-ийн номын санд иргэдтэй уулзах үеэр болсон яриа. Э.Бат-Үүл, Р.Амаржаргал, Да.Ганболд, Б.Баабар М.Энхсайхан гэх мэт улс төрийн хуучин кадрууд нийлж ийм нэртэй ТББ байгуулсан талаар сонссон л байх. Олон нийтийн сүлжээгээр зарим нь “Эрх барьж байхдаа иргэдээ боловсролтой болгохгүй яасан юм бэ. Та нар л ийм болгоо биз дээ” энэ тэр гээд шүүмжлээд эхэлсэн байна лээ.

Гэвч нийгмийн сэтгэлгээг өөрчилнө гэдэг тогтолцоог өөрчлөхөөс шал өөр зүйл. Хууль баталж, хүчээр шийдэж болдоггүй. Урт удаан хугацаа шаарддаг. Хорьдугаар зуунд монголчууд социалист үзэл суртлыг хүлээж авахын тулд 30 мянган лам нараа буудан алсан. Учир нь нийгэмд шинэ үзэл суртлыг хүлээн авахын тулд өмнөх нийгмийн суртлыг тээгчдийг устгах шаардлагатай болдог. Харин ардчилсан нийгэмд тийм боломжгүй гэдгийг бид мэднэ.

Тэгэхээр ганц найдлага, мэдлэгтэй цөөнх нь сохор олонхидөө хөтлөгдөхгүй гээр нийгмээ чирж явах. Мэдээж гараас нь хөтлөөд, чихнээс нь зулгаагаад, тархин дундуур нь татаад явна гэсэн үг биш. Нийгмийнхээ дунд нь бай, байнга хэлэлцэж, мэтгэлцэж бай, мэдлэг мэдээллээ аль болох олон хүнд түгээж бай л гэсэн үг.

Б.ЗАЯА

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.

Сэтгэгдэл (1)

  • Хэрэг хуучирдаггүй хэрээ цайрдаггүй
    Хужаагийн тагнуулын албанд ажилладаг хужаагийн кондом Тошилийн Баярхүү гэрийнхээ цэвэрлэгчийн 14 настай охиныг хүчиндэж жирэмслүүлээд абортны мөнгө гэж 3 н сая төгрөг өгөөд зугатсан гэнээ. Шанхайд оюутан бахдаа хужаагийн тагнуулд элссэн Хүү Наранцацралт, монгол охидийн хужаа зардаг мөн хужаагийн тагнуулч охин Наранзул. Хөнгөн бетон компани. Гэр бүлээрээм250 хужаагийн тусгай албадынихорлон сүйтгэгчдийг монголд оруулж оршин суулгаж хятадын бичиг баримт зөвшөөрлийг үхэн хатан хөөцөлдөж хахуульдаж бүтээж өгдөг гэр бүлийн баг. https://youtu.be/m8VjtAnhTeo
    2019 оны 07 сарын 09 | Хариулах
iШинэ мэдээ
Б.Пүрэвдорж, Б.Саранчимэг нар Монголын парламентын нэрийг дэлхийд гаргалаа 36 минутын өмнө Сөүл хотын удирдлагууд Нийслэлд хөрөнгө оруулахад бэлэн гэв 1 цаг 30 минутын өмнө Хаягдал тосыг түлш болгон ашилладаг "Флинт" зуухыг танилцууллаа 1 цаг 36 минутын өмнө Бурхан багшийн Их дүйчин өдөр бүх нийтээр амрахыг байнгын хороон гишүүд дэмжлээ 1 цаг 45 минутын өмнө Б.Болороо: Миний нөхөр гаднын нөлөөтэй амиа алдсан 2 цаг 51 минутын өмнө Ил тодын хуулиас болж Саарал жагсаалтад орсон гэх тархи угаалт 3 цаг 58 минутын өмнө ЭМД-аараа MRI оношилгоо хийлгэх боломжтой боллоо 5 цаг 30 минутын өмнө Д.Намжил: Заасан хугацаанд Саарал жагсаалтаас гарч чадахгүй ч байж мэднэ 5 цаг 43 минутын өмнө Үндэсний их баяр наадмын тухай хуулийн төслийг хэлэлцэнэ 5 цаг 53 минутын өмнө Зимбабве улс ганд нэрвэгджээ 5 цаг 56 минутын өмнө Дэлхийн хамгийн эртний сувд олджээ 6 цаг 1 минутын өмнө Төрийн албаны шалгалт өгөхөөр 5000 хүн ханджээ 6 цаг 6 минутын өмнө Ерөнхий сайд эзэн хааны дайллагад эхнэртэйгээ хамт оролцжээ 6 цаг 21 минутын өмнө Л.Оюун-Эрдэнэ: Ерөнхий сайдын эрх мэдэлд би халдах эрхгүй 6 цаг 40 минутын өмнө Нийслэлийн нутаг дэвсгэрээс хар шороо олборлохыг хориглолоо 7 цаг 1 минутын өмнө Үндэсний Аудитын газрын төлөөлөгчид Канад улсад ажиллав 7 цаг 6 минутын өмнө Халтиргаа, гулгаа ихэссэн тул зуны дугуйтай хөдөлгөөнд оролцохгүй байхыг анхаарууллаа 7 цаг 23 минутын өмнө Алагчлал улсын эдийн засгийг алдаг! 7 цаг 43 минутын өмнө Эцэг эхчүүдийн 16 хувь нь хүүхдийнхээ интернэт хэрэглээнд огт хяналт тавьдаггүй Өчигдөр 16 цаг 00 минутад Байгалийн түүхийн музейг нураах тендерийг түдгэлзүүлжээ Өчигдөр 15 цаг 23 минутад Оросын ам.долларын тэрбумтнуудын тоо нэмэгджээ Өчигдөр 15 цаг 15 минутад Армийн спортын наадмаас Монголын жүдочид 2 хүрэл медаль хүртэв Өчигдөр 15 цаг 08 минутад Гадаад валютын нөөц 4 тэрбум ам.долларт хүрсэн гэв Өчигдөр 15 цаг 03 минутад 50 настай эрэгтэй гэртэйгээ шатаж нас баржээ Өчигдөр 14 цаг 53 минутад Цасанд боогдсон иргэдэд Онцгой байдлын алба тусламж үзүүлэв Өчигдөр 14 цаг 42 минутад Японы шинэ эзэн хаан сэнтийдээ заларлаа Өчигдөр 14 цаг 02 минутад Утаа ихтэй байршлыг тогтоох хяналтын цэг ажиллуулж эхэллээ Өчигдөр 14 цаг 00 минутад "Тавантолгой Түлш" компаниас иргэдэд зааварчилгаа өгөх баг гаргажээ Өчигдөр 12 цаг 09 минутад “Алтан намар" хөгжмийн наадам энэ сарын 25, 26-нд болно Өчигдөр 11 цаг 57 минутад 700.000-1.000.000 төгрөгийн цалинтай ажлын байранд залуучууд ирэхгүй байна Өчигдөр 11 цаг 38 минутад Японы шинэ эзэн хаанд зориулсан ёслолд 174 орны төлөөлөгч оролцоно Өчигдөр 10 цаг 50 минутад Угаарын хийд хордсон иргэдийнхээ эмчилгээг төр даая Өчигдөр 10 цаг 25 минутад Абэ Шинзо: Мөнгөний бодлого, санхүүгийн хүндрэлээ шийдсэний дараа Монголд дэмжлэг үзүүлэхэд бэлэн Уржигдар 18 цаг 21 минутад Ц.Нямдорж: Ил тодын хууль батлагдсан нь Саарал жагсаалтад орох шалтгаан болсон Уржигдар 18 цаг 11 минутад Хандгайт, Улиастайд баавгайн мөр илэрсэн тул ойд зорчихгүй байхыг зөвлөж байна Уржигдар 17 цаг 59 минутад Монголбанк: Сандрах хэрэггүй, төгрөгийн ханш унахгүй Уржигдар 16 цаг 38 минутад Японыг дахин хоёр хар салхи дайрна Уржигдар 15 цаг 14 минутад Эзэмших эрхийг цуцалсан газрыг иргэдэд нээлттэй дуудлагаар худалдана Уржигдар 15 цаг 08 минутад Ослын улмаас нийслэлд найм, орон нутагт хоёр хүн амиа алджээ Уржигдар 14 цаг 58 минутад Б.Найдалаа: Саарал жагсаалтаас гарах шийдэл нь улс төрийн шинэчлэл байх болно Уржигдар 13 цаг 52 минутад Эрчмээ алдсан эрчим хүчний салбар Уржигдар 12 цаг 38 минутад Эрүүгийн хуулийн өөрчлөлт буюу эрхийн "балайрал" хууль тогтоогчид Уржигдар 11 цаг 26 минутад Явган зорчигч өөрөө удирддаг гэрлэн дохиотой боллоо Уржигдар 09 цаг 36 минутад Амиа алдагсдын тоо нэмэгдсээр байна Уржигдар 09 цаг 15 минутад Улаанбаатар-Мандалговийн цахилгаан дамжуулах шугамыг ашиглалтад орууллаа Уржигдар 09 цаг 10 минутад Ё.Баатарбилэг сайд Баянхонгор аймагт ажиллалаа Уржигдар 09 цаг 01 минутад УИХ дахь намын бүлгүүд хуралдана Уржигдар 08 цаг 54 минутад Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх Япон улсыг зорилоо Уржигдар 08 цаг 49 минутад Б.Насанбилэг: Төрийн ойлгомжгүй байдал улс орны нэр хүндийг унагааж байна Уржигдар 08 цаг 27 минутад Элиста хотын удирдлагууд хамтын ажиллагаагаа улам өргөжүүлнэ гэв 2019-10-20 19:27
iШинэ мэдээ
ЦААШ ҮЗЭХ
Top