-"Эрдэнэт үйлдвэр" ТӨҮГ, "Эрдэнэс Тавантолгой" компани "ТОП 100"-гаас хасагдав-

Монголын Үндэсний Худалдаа Аж Үйлдвэрийн Танхим уламжлал ёсоор 2022 оны “ТОП 100” компанийг зарлалаа. 22 дахь жилдээ шалгаруулж байгаа “ТОП 100”-гийн жагсаалтыг “М Си Эс” групп компани тэргүүлжээ. Бизнесийн байгууллагын тухайн жилийн улсын төсөвт төвлөрүүлсэн татвар, борлуулалтын орлого, ажилтны тоо, ашиг, хөрөнгийн хэмжээ зэрэг үзүүлэлт дээр тулгуурлан тодруулдаг энэ удаагийн шалгаруулалтад “М Си Эс” группийн Энержи Ресурс, Юнител, М-Си-Эс Кока-Кола, Юнивишн, Тотал Дистрибюшин, М-Си-Эс Интернэйшнл, Юнисервис Солюшн, М Си Эс Проперти, Интернэйшнл Медикал Сентер, Бьюлдинг Мэйнтэнэнс Сервисэс зэрэг арван компани шилдгээр шалгарчээ.

“М Си Эс” групп сүүлийн таван жилийн нийлбэр дүнгээр 2.5 их наяд төгрөгийн татвар, шимтгэлийг төвлөрүүлсний 722 тэрбумийг нь өнгөрөгч 2022 онд улсын төсөвт оруулжээ. Эдийн засгийн хүнд үе, цар тахлын жилүүдэд ч ажлын байраа хэвээр хадгалах бодлогыг тууштай баримталж ирсэн, 13 мянган үндсэн ажилтнаас гадна 30 мянга гаруй иргэнийг шууд болон шууд бус ажлын байраар хангаж байгааг нь онцолсон байна. Шагнал гардуулах ёслолд Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ өөрийн биеэр очиж, "ТОП"-уудын өргөмжлөлийг өргөлцсөнийг уншигчид харсан байх.

Хэрэв анзаарсан бол, энэ удаагийн ТОП 100-д “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ, “Эрдэнэс Тавантолгой” компаниуд орж ирсэнгүй. Учир нь МҮХАҮТ энэ удаа ААН-ийг эрэмбэлэхдээ төрийн өмч давамгайлсан ААН-ийг оролцуулсангүй. Өөрөөр хэлбэл, 51 болон түүнээс дээш хувь нь хувийн өмчид суурилсан аж ахуйн нэгжүүдийг эрэмбэлсэн байна. Тухайлбал, уул уурхайн салбарын топ 10 компанийг “Оюутолгой”, “Энержи ресурс”, “Монголын алт” компаниуд тэргүүлжээ. Уул уурхайн бус салбарын топ 10-т ХААН, Голомт, ХХБанк, НИК, АПУ компаниуд жагссан байх жишээтэй.

Нэгдүгээрт, өнгөрсөн хугацаанд төрийн өмчит компаниудад нүүрлэсэн хулгай зэлгий, авилгын асуудал нөлөөлсөн байх. Хоёрдугаарт буюу хамгийн гол нь төр ашгийн төлөө үйл ажиллагаа явуулж болохгүй, өмчтэй байж болохгүй, төр, иргэн хоёр барианы нэг шугам дээр зогсох ёсгүй гэдэг чөлөөт эдийн засгийн онол, зарчим дээрээ зогссон байх.

Улсаараа “тэг” зогсолт хийсэн Ковидын хоёр жилд жишээ нь, “Эрдэнэт” үйлдвэр, “Эрдэнэс Тавантолгой” гэдэг хоёрхон компани монголчуудын цахилгаан, дулааныг төлөөд, эрчим хүчний салбарыг нь тэр чигээр нь нуруун дээрээ үүрээд явж байлаа. Төрийн компаниуд нь ийм том, ийм давуу, ийм монополь байхад хувийн хэвшил яаж өсч өндийж, тэдэнтэй өрсөлдөх билээ. Чөлөөт зах зээл, чөлөөт өрсөлдөөний тухай хэн юу ярих билээ.  

Эрх баригч намын зүгээс амласан амлалт ч бас бий. Төрийн өмчит компаниудыг задална, зах зээл дээр гаргана, нээлттэй хувьцаат компани болгоно гэдгээ зарлачихсан. Энэ амлалтаа хэрэгжүүлэх, төрийн үйл ажиллагаа, бизнесийн ашиг сонирхол хоёр тус тусдаа байх, төрийн өмчит компаниуд дээр тогтож байгаа улс төрийн эрх мэдлийг задлахад Монголын шилдэг компанийн энэ удаагийн жагсаалт шинэ жишиг тогтоолоо.

Б.ЗАЯА