x

Далайн дохио ба байгалийн ер бусын үзэгдэл цаг уурчдыг түгшээж эхэлжээ

Ирэх зун ихээхэн халуун байна гэсэн таамаглалыг цаг уурчид хийжээ. Яагаад гэдэг нь сонирхолтой. Цаг агаарт “хөвгүүн” бас “охин” хоёр нөлөөлөх гэнэ.

Энэ оны агаарын дундаж хэм нь аж үйлдвэржилийн өмнөх үеийнхээс 1,2 хувиар илүү байна гэж байгаа нь ирэх зун их халуун болно гэсэн үг. Ийм дүгнэлтийг Их Британийн Цаг уурын алба хийсэн байна. Тэдний хэлж буйгаар ийм өндөр агаарын хэм нь арав дахь жилдээ давтагдаж байна. Дээд үзүүлэлтүүдийн амжилтыг 2016 он барьж байгаа ба тэр жил агаарын хэм 1880 оныхоос 1,28 хэмээр дулаан байжээ. Өнгөрсөн онд Их Британийн зун ч халуун байсан ба зарим нутагт цельскийн +49 хэм бүртгэгдэж байжээ.

Энэ бүгд нь цаг уурчдын сонирхолыг ихээхэн татаж байна. Учир нь 2022 он Ла-Нинья гэх байгалийн үзэгдэл дор явагдсан ба энэ үзэгдлээр агаар хөрж байх ёстой билээ.

Эль-Ниньо болон Ла-Нинья гэж юуг хэлнэ вэ?

Энэ нь Номхон далайн экваторын бүс дэх агаар, усны хөдөлгөөн юм. Яагаад гэдэг нь төдийлөн ойлгомжтой биш. Геологчид бол Номхон далайн зүүн өндөрлөгийн район дахь газрын хэвлийн үйл ажиллагааны улмаас гэж хэлдэг.  Тэнд тектоник хавтангуудын хил байх ба далайн ёроолоос хий гарч байдаг. Хий хүрээлэн буй орчноо халаахаас гадна озоны давхрагыг эвдэлж байдаг нь байдлыг улам хүндрүүлж байна.

Гэхдээ үүний зэрэгцээ нарны идэвхжилт нөлөөлдөг гэсэн хувилбар бас бий.

Ямар ч тохиолдолд хэдэн жил тутам Номхон далайн экваторын бүсэд ус агаар халах буюу эсрэгээр хөрнө. Ердийнхөөр Перугийн эрэг орчим Австрали, Индонезийг бодвол хэдэн градусаар дандаа сэрүүн байна. Тиймээс салхи бүлээн урсгалыг Өмнөд Америкаас зүүн тийш хөөх ба гүнийн хүйтэн ус дээш гарч ирнэ. Тэгээд л усанд плантон ихсэх ба тэр нь загаснуудад мөн загасчдад тааламжтай. Гэхдээ салхи эсрэгээр зүүнээс баруун тийш үлээх нь бас бий. Салхи нь борооны хүнд үүлийг Перугийн зүг хөөх ба цаашлаад тэр нь Чилийн зүг доошилж, АНУ-ын зүг дээшлэнэ.

Тэнд чийгтэй, халуун болж, үеэр усны аюултай.

Перучууд энэ үзэгдлийг голчлон Зул сарын үеэр гардгаас нь Эль-Ниньо гэж нэрлэжээ. Эль-Ниньо гэж испани хэлний ертөнцөд нялх Христийг (шууд утгаар - хөвгүүн) хэлнэ.

Эль-Ниньо үүсэх нөхцөл: Бүлээн усны урсгал өмнөд америкийн эргийн зүг урсана. Гүнээс  дээшлэх хүйтэн ус байхгүйгээс бүлээн ус нь дулаарлыг нэмэгдүүлнэ.

Эсрэг байдал үүсэх ба түүнд Ла-Нинья (шууд утгаар - охин) гэсэн нэр өгчээ. Маш хүчтэй салхи баруунаас зүүн тийш үлээж ус ба агаар нь америкийн тивүүдийн зүгээс гэхдээ экваторын бүсийн дагуу хөрдөг. Тэр үеэр Австралид бороо хур ихтэй харин Америкт гантай байдаг.

“Хүү”, “охин” хоёр Номхон далайн угаах эргүүдэд ажиллах төдийгүй дэлхийн цаг агаарт нөлөөлдөг. Ерөнхийдөө даяарчлалын цар хүрээгээр Ла-Нинья сэрүүнийг, харин Эль-Ниньо дулаарлыг дагуулдаг.

Ла-Нинья үүсэх нөхцөл: Бүлээн ус ердийнхөөс илүүтэйгээр баруун тийш зүглэнэ.

Байдал ийм байгаа, 2020 оноос хойш Ла-Нинья урсаж байна. Өнөөдрийн хувьд энэ үзэгдэл гурван өвлийг дараалсан ховорхон тохиолдол болж байна. Цаг уурчид үүнийг “гурвалсан Ла-Нинья" гэж хэлж буй. Одоо гарч буй шинж тэмдгээр, тэр 2023 онд арилах ба эрдэмтэд түүнийг нь дэлхийн хувьд таатай зүйл биш гэж байгаа. Учир нь нийтийн хөргөлт гарахгүй болно. Ганц нааштай зүйл нь”хөвгүүн”, “охин” хоёр бие биенээ удаанаар орлон гарч ирдэг нь болно.

Тэдэнд ямар нэгэн завсрын хугацаа байгаа.

Тэгэхлээр, Эль-Ниньо шууд сэрэхгүй, Номхон далайн экватор “хөвгүүн”-ий үйлдэлд төдийлөн хурдан автахгүй ажээ. Дашрамд хэлэхэд, хамгийн халуун байсан гэх 2016 онд Эль-Ниньо давамгайлж байсан юм.

М.ЦОГТ

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
iШинэ мэдээ
Ч.Батзориг: Заасан хугацаанд тээврийн хэрэгслийн татвараа төлбөл хөнгөлөлт авах бололцоо бүрдэнэ 20 мин "ОХУ-ын хориг арга хэмжээний нөлөөгөөр Монгол ганхаж байна" 27 мин Мисс Б.Гүнзаяа хоёр айлд өргөө цагаан гэр бэлэглэлээ 31 мин ХНХ-ын сайд Т.Аюурсайханд хилийн хориг тавьж, нэр бүхий 11 хүнтэй уулзахыг хязгаарлалаа 35 мин 1072 хувьцааны ногдол ашиг тараах эсэхийг дөрөвдүгээр сард шийднэ 41 мин Казахстан улс руу зорчих иргэдийн АНХААРАЛД! 1 цаг 4 мин Гоо сайхны мэс засал хийлгэх хүсэл ба толинд харагдах тусгал та биш 1 цаг 35 мин Монголын IHC Esports баг Оросын багийг ялж, түүхэн амжилт байгууллаа 2 цаг 0 мин Үндсэн хуулийн өөрчлөлтөөр чулуу хөөлгөдгөө болиод сонгуулийн тогтолцоогоо ярья 2 цаг 12 мин Ил зөрчилдөж нийгмээр шүүлгэж байгаа АН, дотроо хагарахад бэлэн байгаа МАН 2 цаг 36 мин С.Одонтуяа: Шийдэгдээгүй олон асуудал сонгуулийн тогтолцооноос болсон нь үнэн 3 цаг 10 мин Ираны эрх баригчид гудамжинд бүжиглэсэн залуусд арван жилийн хорих ял оноожээ 3 цаг 32 мин Шри Ланкчуудын амьдралын чанар буурч, тэр чинээндээ дасчээ 4 цаг 6 мин Эхийн алдрын тэтгэмж болон насны хишгийг энэ сарын 14-нд олгоно 4 цаг 41 мин ФОТО: Ойн туруутан амьтдад зориулж 500 кг хужир, 25 боодол толгойтой солоом тавьжээ 5 цаг 9 мин Д.Содном: Монгол Улсын Үндсэн хуулийн амин сүнс бол уг хуулийн 3.1 дэх заалт 5 цаг 30 мин УИХ: Газрын багц хуулийн төслөөр өнөөдөр нээлттэй хэлэлцүүлэг хийнэ 5 цаг 39 мин Зарим нутгаар бага зэргийн цас орно 6 цаг 5 мин Төв аймагт газар хөдөлж, Улаанбаатар хотод чичирхийлэл мэдрэгдлээ 2023-02-03 О.Чинзориг: Гуравдугаар сарын 1-нээс бүх тээврийн хэрэгсэлд цахим гэрчилгээг үнэгүй олгоно 2023-02-03
iИх уншсан
АН-ын даргын сонгууль: Дээд шүүхэд бас асуудал байна АН-ыг эмхлэх Лу.Гантөмөрийн мөрийн хөтөлбөр юу байв? Т.Батцогт: Хотын иргэдэд даргаа сонгох эрхийг нь өгөх цаг бо... Х.Нямбаатар: Жорж Ченийг ажлаас нь "халж өгөөч" гэдэг албан ... Цэвдэг охид, зэгсэн хөвгүүд Хүүхдийн мөнгийг Халамжийн сан руу шилжүүлсэн нь УИХ, Засгий... Бидний мэдэхгүй АМЕРИКИЙН АРДЧИЛАЛ Ерөнхийлөгчийн хориг парламентын чадамж шалдаа буусныг харуу... Сүх гэдэг хүүхэд байжээ сүүлдээ тэгээд... “Зээл гаргана”, “Шуурхай зээл” нэрийдлээр иргэдийн хувийн мэ... "Давост биеэ үнэлэгчдийн ажил өөрийн гэсэн онцлоготой" М.Баяраа: Золбин нохой, муурыг унтуулах аргаар тоо толгойг н... Лангуун дээрх үнэ касс дээр зөрвөл хариуцлага хүлээлгэнэ МАН-ын цагаан ордон уйлаан майлаан, уур бухимдлаар дүүрэн өн... Жингээ хасах хамгийн үр дүнтэй ДАСГАЛУУД ФОТО: Монгол бүсгүй дуучин Аделийн тоглолтын хувцасыг урлажэ... Хүчирхийллийн хэрэгт холбогдсон "Squid Game"-ийн жүжигчин О ... Рихард Йомсхоф: Шведүүд Туркийн хилэгнэлд нь дахин зуу Коран... С.Зулпхар: Халамжаас болоод хөдөлмөр эрхлэхгүй байна гэх таа... Мисс Б.Гүнзаяа хоёр айлд өргөө цагаан гэр бэлэглэлээ
Top