x

"Оролцооны нийгэмд эрх баригчдаас гадна иргэд ч давхар хариуцлага хүлээдэг"

Дэлхий ертөнц дээрх нийгмийг том зургаар нь харвал оролцооны болон оролцооны бус гэсэн хоёр хэсэгтэй байдаг. Оролцооны нийгэм гэдэг нь ард түмэн олон нам, нэр дэвшигчдээс өөрт таалагдсан хүмүүс, намыг сонгон гаргаж төрөө бариулахыг хэлнэ. Өөрөөр хэлбэл, төрийн бүх эрх ард түмний гарт байдаг гээд байгаа чинь энэ сонголттой сонгуулийг хэлээд байгаа юм. Тэгвэл оролцооны бус гэдэг нь ганц хүн нэр дэвшүүлчихээд тэрийгээ сонгож байгаа дүр үзүүлдэг манай хуучин социализмын үеийн сонгуулийг хэлдэг. Тэд гадаад ертөнцөд харагдахдаа нээлттэй, сонгууль нь ил шударга явагдаж байгаа мэт дүр үзүүлдэг. Иргэд нь ч сонгуульдаа идэвхтэй хамрагдаж, саналаа өгөөд байгаа юм шиг сүрхий бужигнацгаана. Үнэн хэрэгтээ сонголтгүй сонгууль зохион байгуулдаг. Төрийн бодлого нь ч тийм. Цаанаас өгсөн нэрийг нь сонгохгүй бол болдоггүй.

Өөр нам, өөр хүний нэр дэвшүүлэх нь хориотой байдаг. Ийм улсууд гэвэл Хойд Солонгос, Хятад байна.

Харин манайх оролцооны нийгэм. Сонгуульд нэр дэвшигчдийг эрх тэгш оролцуулж, өрсөлдүүлдэг. Бид одоо өөрсдийн сонгож, бүтээсэн нийгмээрээ явж байна. Үндсэн хуулиар баталгаажсан оролцооны эрхээ хэтэрхий давуулан биелүүлж байгаа гэхэд хилсдэхгүй болов уу. Амтай болгон нь эрх баригчдаа элдвээр шүүмжилж, гоочилж байгаа. Янз бүрийн нэр хоч хүртэл зүүх нь энгийн үзэгдэл болов. Улсаа дампуурлын ирмэгт авчирч, гадаадын өр зээлэнд өгөх гэлээ гэхчлэн харааж зүхэх нь хэрээс хэтэрсэн. Энэ бүгдийн цаана бид зүв зүгээр гэмгүй шударга ард, гэмтэй нь л энэ хэдэн эрх баригчид гэх буруугаа бусдад тохох гэсэн аминч үзэл нуугдаж байдаг. Тэгвэл энэ гэмтэй хүмүүс бидний оролцоотойгоор л төр барьж байгаа шүү дээ.

Амьдрал дээр эрх баригчид бэлэн мөнгө тараангуут хамгийн түрүүнд алгаа тосон баярладаг хүмүүс нь ард түмэн өөрсдөө байдаг. Ковидын үеэр иргэн бүр 100 мянган төгрөгийн халамж хүртчихээд “Төрийн минь буян хишиг” гээд л хөл нь газар хүрэхгүй хөөрцгөөж байсан нь саяхан биш бил үү. Тэгсэн хэрнээ өнөөдөр улс орон болохгүй байна гэх юм. Энэ бол бидний л сонгосон нийгэм. Өнгөрсөн хугацаанд эрх баригчид руу хамаг анхаарлаа төвлөрүүлж, тэдэн рүү шүлсээ үсчүүлэн шүүмжилсээр байгаад өөрсдийгөө гээжээ. Энэ улс орон яагаад өсөн дэвжихгүй байгаагийн буруутанг бусдаас хайгаад нэмэргүй. Ард түмэн өөрсдөдөө дүгнэлт хийх хэрэгтэй. “Би төрийнхөө дээр залсан нөхдүүдийг яах гэж сонгов оо, ингэж ажиллахыг нь мэдсэн бол хэрэггүй гаргаж. Анхнаасаа хяналттай байлгадаг байжээ” хэмээн дотроо боддог баймаар байна.

Дэлхий нийтийн чиг хандлага аливааг ухаалгаар шийддэг болоод удаж байна. Энэ жишгийн дагуу оролцооны нийгэмтэй улсууд хариуцлага хүлээхээр болбол ард түмэн ч давхар шийтгэгдэнэ гэсэн үг. Зөвхөн эрх баригчид биш улс даяараа хариуцлага үүрдэг ийм үзэгдэл бий. Хамгийн тод жишээ гэвэл Орос байна. Олон улс ялангуяа ардчилсан орнууд дайныг өдөөж, удирдсан гээд В.Путин рүү дайрч, элдэвлэн зүхэж байна. Тэгвэл энэ хүний ноёрхол Оросын ард түмний оролцоогоор бий болсон шүү дээ. Тийм ч учраас Орос орон бүхэлдээ дэлхийн хоригт орсон. Ард түмэнд нь ч хатуу хөл хорио тавиад байгаа юм. Нөгөө талд энэ үйл явцыг “Яагаад дайн санаачилж, дэгдээсэн В.Путинд арга хэмжээ авахгүй ард түмнийг хохироож байна вэ. Жирийн иргэд ямар буруутай юм бэ. Дайн хийж байгаа нөлөө бүхий хүмүүсээ л чангална биз” гэдэг хандлага байгаа. Дээр хэлсэнчлэн оросууд өөрсдөө В.Путиныг бий болгож, оройдоо залсан оролцооны нийгэм юм. Яг үүнтэй адил бид ч хоригт орох аюултай.

Тухайлбал, “Эрх баригчид гадаад бодлого дээрээ олон удаа түдгэлзсэн хариу өглөө” гэх шүүмжлэл үнэхээр байгаа онохгүй гэдгийг энд онцолмоор байна. Жишээлбэл, Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх НҮБ-ын чуулганд оролцож байхдаа “Украины ерөнхийлөгч В.Зеленскийгээр үг хэлүүлэх эсэх" санал хураалтад түдгэлзсэн санал өгөхөд манайхан баахан муулсан. Жинхэнэдээ бид л тийм санал өгч байгаа хэрэг шүү дээ. Яагаад гэвэл Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхийг бид бараг наян хувиар сонгож гаргаж ирээ биз дээ. Хэрэв эрх баригчдын үйлдэл санаанд чинь таарахгүй байгаа бол та өөрөө л буруутай. Яагаад гэвэл энэ намыг бас Ерөнхийлөгчийг оросууд, хятадууд бидэнд томилж явуулаагүй. Бид өөрсдөө л бүх нийтээрээ уухайлан байж улсаа удирдах эрх өгсөн. Та бидний сонголтоор л энэ нам, энэ хүн Монголыг удирдаж байгаа. Тэгэхээр дэлхий нийт зөвхөн Монгол Улсын эрх баригчдыг шийтгэнэ гээд нэр цохохгүйг Оросын кейсээс харж байна. Оролцооны нийгэмтэй бид ч бас дагаад л шийтгэлээ амсаж таарна. Тэр цагт бидэнд ямар шийтгэл ирэх бол гэж бодож үзсэн үү. Хамгийн түрүүнд гадаадын аль ч улс руу виз гарахгүй. Жижигхэн эдийн засагтай манайх шиг улсад хориг арга хэмжээ тавих бол үдийн будаа идэх дайны л асуудал. Яагаад ингэнэ гэж үү. Бидний л сонгож гаргаж ирсэн эрх баригчид байгаа учраас тэр юм. Ард түмний оролцоотой нийгэм болохоор адилхан шийтгэгдэнэ.

Хэрэв бид дэлхийд гадуурхагдвал “Хөмөрсөн тогоон доторх хуучин хүү” гэдэг л болно. Манай хоёр хөрш ямар хэрцгий, бүдүүлэг, түрэмгий билээ дээ. Өөрсдийнхөө эрх ашгийн төлөө монголчуудыг хумсын толион чинээ ч бодохгүй улс. Төдийгөөс өдий хүртэл тэд биднийг яаж уландаа гишгэж ирснийг түүх нотолно. Манж Чин гүрний 200 гаруй жилийн дарлалд монголчууд яаж зовж, тарчилж, сүйрлээ. Дараа нь социализмын үзэл суртал 100 жил ноёлов. Яг ийм түүх бидэнд давтагдвал яах вэ. Хүссэн орон руугаа дур зоргоороо нисч чадахгүй. Эх орондоо эрх дураараа амьсгалахад ч бэрх байна байх. Барууны технологи, хөрөнгө оруулалтууд байхгүй болбол монгол хүн хөмөрсөн тогоон доторх шиг л тавилан ирнэ.

Эрх баригчид дэлхийн хөгжлийн эсрэг байвал бид яг адилхан зовлон үүрнэ. Тэгэхээр тэднийг сонгож гаргаж ирчихээд энэ нийгмийн хамаг бурууг зөвхөн дарга нар руу чихээд суугаад байх цаг ард хоцорсон. Иргэд оролцоогоо илүү сайжруулах хэрэгтэй байна. Сонгуулиа өгөхдөө хэнийг яаж сонгохоо ядаж л бодож үздэг байх ёстой. Дуулианаар шуурдаг тэнэглэлээ одоо зогсоомоор байна. “Надад хяналт байвал би юу хийж чадахгүй вэ” гэдгийг хүн болгон дотроо боддог байя. Улстөрчдийг яг ийм хяналттай сонгож гаргаж ирдэг болъё. Ард түмэн хэрсүү, ухаалаг байх цаг аль хэзээний ирчихсэн. Тэрний дараагийн шат хүлээгдэж байна. Гэтэл одоо хэрсүү байх тухай ярьж эхэлнэ гэдэг бол үнэхээр хоцрогджээ. Сайхан ирээдүй бүтээхэд ард түмний ухаалаг оролцоо хамгийн чухал.

Эх сурвалж: Өдрийн сонин

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
iРедакцийн сонголт
iШинэ мэдээ
Улаанбаатар-Замын-Үүд чиглэлд аялах галт тэрэгний хуваарьт өөрчлөлт оржээ 6 цаг 15 мин Монголд орж ирэх 224 автобус үйлдвэрээс ачигдаж эхэллээ 7 цаг 17 мин Монголбанкны Хяналтын зөвлөлийн ээлжит хурал боллоо 8 цаг 20 мин ҮЛГЭРИЙН БАЯЛАГ: "Газар доорхи Вант улсын гурван хатан" зургийн ДОЛООН ТАЙЛБАР Өчигдөр 15 цаг 09 мин "Реалити шоуны од Ким Кардашиан Баленсиагагаас татгалзаж магадгүй" Өчигдөр 14 цаг 57 мин Ойрын хоногуудад ихэнх нутгаар цаг агаар тогтуун байна Өчигдөр 14 цаг 15 мин Д.Доржготов: Хөрс байхгүй болбол хүнс байхгүй болно. Хүнс байхгүй болбол хүн, амьтан үгүй Өчигдөр 13 цаг 08 мин “Чимээгүй эсэргүүцэл” хоёр дахь өдрөө үргэлжилж байна Өчигдөр 12 цаг 12 мин Францын Ерөнхийлөгч Эммануэль Макрон Вашингтонд өндөр түвшний дипломат айлчлал хийж байна Уржигдар 17 цаг 22 мин Австралийн шүүхэд бүтэн цагаар ажилладаг анхны нохой Люси Уржигдар 17 цаг 09 мин Хайр халамжаар дүүрэн SocialPay Уржигдар 16 цаг 33 мин Б.Чойжилсүрэн: Нийслэлийн дулааныг аргалах бүх нөөц шавхагдаж дууссан Уржигдар 16 цаг 02 мин Н.Ганибал: Багануурын цахилгаан станцыг ажлыг зогсоосон хүн арай "тагнуул" биш биз! Уржигдар 15 цаг 51 мин Канье Уэст сар бүр 200 мянган ам.долларын хүүхдийн тэтгэмж төлнө Уржигдар 15 цаг 16 мин С.Одонтуяа: Нүүрсний хулгайн асуудлаа ярихгүй юм уу? Гишүүд ажлаа хий! Уржигдар 14 цаг 43 мин Украинд хэдий бүрхэг өвөл болох ч Путинд зул сарын баяраа булаалгахгүй Уржигдар 13 цаг 44 мин АНУ, Мексикийн эрдэнэ шиштэй холбоотой зөрчил томорч байна Уржигдар 13 цаг 22 мин “Чимээгүй эсэргүүцэл”-д дэлхийн хаанаас ч нэгдэх боломжтой! Уржигдар 12 цаг 58 мин Хятад улс "Тэг Ковид" бодлогоосоо ухрах уу?! Уржигдар 12 цаг 48 мин Ирэх даваа гаригаас нэгдүгээр эгнээгээр зөвхөн нийтийн тээвэр зорчино Уржигдар 12 цаг 37 мин
iИх уншсан
Ши Жиньпин бүгдийг хяналтандаа байлгах гэж хэт улайрсан нь э... Д.Бат-Эрдэнэ: Бид оюун ухаанаа намчлаад, эдийн засгаа төрчлө... “Хайрласан шиг хайрлая. Хайрласан шүү ухаантай юм бол...” Цагаан Ордон зул сарын гоёлоо өмсжээ ​С.Эрдэнийн барьсан АН-ын тамга ирэх таван жилд лав хүчинтэй... Д.Сумъяабазар: Улаанбаатар эдийн засгийн хувьд биеэ даасан, ... Эрчим хүчийг социализмаас нь гаргая! Э.Бат-Үүл: Хүн ер нь эрх чөлөө, дарангуйллын хооронд савлаж ... Наоми Ватс: Би маш их ганцаардаж, надад ийм зүйл тохиолдсонд... МАН-ынхан улны маниустаа нүүрсний хулгайнхаа 40 их наядын НӨ... Говь-Алтайгаас мах ачсан машины эхний цуваа Улаанбаатар хот ... ХӨРӨНГӨ: Орос алт, валютын нөөцөөрөө дөрөвт бичигдлээ "Хүннү-2222" хорооллын цахилгаан шатнаас хүн унаж нас баржээ... “Чимээгүй эсэргүүцэл” хоёр дахь өдрөө үргэлжилж байна Төрийн бүх шатны байгууллага, нийтийн албаныхан шинэ жил ТЭМ... Ирэх даваа гаригаас нэгдүгээр эгнээгээр зөвхөн нийтийн тээвэ... Шинэ жилээр Төв талбайг зорин ирсэн иргэдэд халуун уух зүйл ... Хятадын шүүх Канадын дуучинд хүчингийн хэргээр 13 жилийн хор... Gangnam Style: PSY өөрийн амжилтын нууцыг өөрөө ч мэддэггүй Хүүхдийн паркийн урд хэсэг дэх төмөр замын түр гармыг арванх...
Top