x

​Үйлдвэрлэл явуулдаггүй улсад үнийн өсөлтийг төрөөс зохицуулах нь зөв

Бүхий л төрлийн бараа бүтээгдэхүүний үнэ гаарч байгаа энэ үед УИХ-аас Үнийн өсөлтийг бууруулах ажлын хэсэг байгуулсан нь тун зөв алхам боллоо. Гишүүд уг нь Үндсэн хуульд дахин нэмэлт өөрчлөлт оруулах гэж буй талаараа сонгогчдодоо танилцуулахаар тойрог тойрогтоо очоод үнийн өсөлтөд иргэд хэрхэн сөхөрч буйг сонсож мэдсэн хэрэг. Тэгээд даруйхан ийм ажлын хэсгийг Эдийн засгийн байнгын хорооны дарга Ж.Ганбаатараар ахлуулан ажиллуулж эхлэв. Орчин үеийн эдийн засгийн онолчид зах зээл дэх үнийг чөлөөт эдийн засаг өөрийн гольдролоороо зохицуулдаг, бараа бүтээгдэхүүний үнэд төр оролцох ёсгүй гэж номлодог. Энэ бол ном ёсоороо хөгжиж буй эдийн засагтай орон буюу хүн ам олонтой, зах зээл өргөнтэй улсуудад л хэрэгждэг онол бололтой.

Хоёр гурван зуун сая хүн амтай, үйлдвэрлэл үйлчилгээгээ өөрсдөө хийдэг улс орон л ийм онолоор явна. Монгол шиг үйлдвэрлэл явуулдаггүй, ганзагын наймааны сэтгэлгээнээсээ салаагүй улсад үнийг төр зохицуулахаас аргагүй гэдгийг өдөр ирэх тусам тэнгэрт хадсаар байгаа үнийн өсөлтөөс харж болно.

Жишээ нь, манайд “Номин”, “Сансар” “И-март” гээд гарын таван хуруунд багтахаар хүнсний дэлгүүр бий. Тэд хоорондоо үнээ өсгөж л уралдахаас бууруулж хэрэглэгчээ татах тухай ойлголт байдаггүй. Хүссэн хүсээгүй хүмүүс энэ хэдхэн дэлгүүрээс л худалдаа хийдэг учраас үнэ бууруулах шаардлага байхгүй. Харин ч бие биенээсээ өрсөн үнээ нэмсээр. Тухайлбал, дэлгүүрт төмсний үнэ оны өмнө кг нь 970 төгрөг байсан бол 2500 төгрөг болж 2,5 дахин, лууван кг нь 2000 байсан бол 4700 болж 2,3 дахин, ургамлын тос 4300 байсан 9500 болж 2,2 дахин, байцаа 3000 төгрөг байсан 5200 болж 1,7 дахин, элсэн чихэр 2700-3750 төгрөг болж, Атар талх 1280 төгрөг байсан 1700 төгрөг болж, “Сүү” компанийн 1 литр сүү 2830 төгрөгөөс 3600 төгрөг болж 27 хувь өссөн байна.

Шатахуун оруулж ирдэг компаниудыг хар. Мөн л гарын таван хуруунд багтахаар цөөн монополь компаниуд хоорондоо үгсэн тохирч байгаад үнээ нэмсээр байна. Дэлхийн зах зээлд нефтийн үнэ буурсан ч Монголд эсрэгээрээ шатахууны үнэ нэмэгдээр л байдаг урвуу хамааралтай. Өнөөдөр зарим төрлийн шатахуун болон дизель түлшний үнэ литр нь 4000 төг даваад цааш өгсөж байна. Шатахууны үнэ өссөнөөс хүнсний болон бусад бараа бүтээгдэхүүний үнэ орон нутагт очихдоо үнэ хэд нугарч нэмэгдэж байгаа нь тодорхой. Баруун аймагт шатахуун АИ 92, 95, дизель түлшний үнэ литр тутамд 164 хувь буюу 1,6 дахин нэмэгдсэн нь 8 хувиас 16 болтлоо өсөөд байгаа инфляцийн суурь шалтгаан болж байна.

Урд хилийн цаадах Эрээн хотод бараа бүтээгдэхүүний үнэ огт өсөөгүй, ковидын өмнө ямар байсан тэр хэвээрээ байгаа гэж иргэд нь ярьж байна. Дөнгөж манай хилийн цаана үнэ хэвээрээ байгаа гэдэг нь тодорхой байхад бидэнд хаа холын Америкт үнэ өсөх ямар хамаа байна вэ. Гадаад худалдааны мэргэжилтнүүдийн хэлж байгаагаар арматур болон өргөн хэрэглээний барааны үнэ дэлхийн зах зээлд манайх шиг ингэж огцом савладаггүй, маш тогтвортой байдаг. Өсвөл маш багаар өсч, эргээд үнэ нь буурдаг. Харин алт, зэс, нефтийн үнэ цаг үеэ дагаад өгсөж буурч байдаг нь хэвийн үзэгдэл юм байна. Гэтэл Монголд бүхий л бараа бүтээгдэхүүний үнэ хуйгаараа ингэж хэд дахин өсч байгаа нь дотоод үйлдвэрлэл явуулдаггүй, ажил хийдэггүйгээс гадна гадаад худалдааны тогтсон бодлого байдаггүйтэй холбоотой.

Монголчууд 1989 оны ганзгагын наймааны сэтгэлгээнээсээ салаагүй өдийг хүрчээ. Улаанбаатарт хаа сайгүй баригдаж байгаа өндөр барилгуудад дандаа наймаачид суудаг. Тэд жижиг лангуу түрээслээд гаднаас хямд авсан бараагаа өндөр үнээр зарж мөнгө олдог. Хэдэн зуун мянган ийм наймаачид байна. Ер нь үнийн өсөлт монголчуудын өөрсдийнх нь сэтгэлгүй, дэндүү сувьдаг шунахай зантай шууд холбоотой гэдгийг өөрсдөө ч мэддэггүй биз. Лангууны эзэн өндөр ашиг олохын тулд түрээсээ байнга нэмж байдаг. Энэ нэмэгдлийг түрээслэгчид бараандаа шингээгээд дээр нь өөрсдөө гайгүй ашиг олохын тулд дураараа үнэ нэмнэ. Бүгд л хэд нугарсан огцом их ашиг олохын төлөө зүтгэдэг. Өдөр тутмын амьдралд ч адилхан. Зам дээр хоёр машин шүргэлцлээ гэж бодоход хоёр жолооч хоёулаа хашгиралдан бууж ирээд зодоон цохиондоо тулна. Уурлахын учир хоёулаа машинаа засуулах мөнгөө олж авах гэж тэр. Нөгөө засварын газар нь ч тэр, жаахан будаг түрхээд явуулахын тулд тэнгэрт хадсан үнэ хэлдэг. Бүгд л өндөр ашиг олохын төлөө ингэж зүтгэцгээдэг.

2021 оны тавдугаар сард 6,2 хувь байсан инфляци өнөөдөр улсын хэмжээнд 15,1 хувьд, Улаанбаатарт 16,2 хувьд хүрснийг Статистикийн газраас зарлаж байна. Инфляци 2,5 дахин өсөхөд бараа бүтээгдэхүүн, шатахууны үнийн өсөлт нөлөөлжээ. Үүнээс цаашаа амьдрахад бэрх болж байна. Өндөр үнэтэй бараа бүтээгдэхүүнийг авч чадах хүнгүй боллоо. Ирэх есдүгээр сард байдал бүр хүндэрнэ гэсэн судалгаа гарчээ.

Одоо Ж.Ганбаатараар ахлуулсан Үнийн өсөлтийг бууруулах ажлын хэсэг түргэн шуурхай, маш сайн ажиллах хэрэгтэй байна. Наадам найр гэж сатааралгүй ажиллаж, тэнгэрт гарсан үнийг хазаарлаж авах хэрэгтэй. Манай зах зээлийн нэг гажиг үзэгдэл бол бараа бүтээгдэхүүний үнэ нэмэгдсэн л бол буцаж буудаггүй. Бүр гадаад зах зээлд өнөө барааны үнэ нь буугаад байхад монголчууд хэд нугалж ашиг хийхээ бодоод үнэ буулгах тухай ой ухаанд нь орж ирдэггүй. Энэ байдлыг засч залруулах хэрэгтэй юм. Өдгөө нэг үеэ бодвол хил боомтууд нээгдэж, цаг наашилж байна. Үүнтэй зэргэцээд шатахуун, доллар, барилгын материалаас эхлээд хүнсний бүтээгдэхүүний хөөсөрсөн үнэ ханшийг буулгах үүрэг дээрх ажлын хэсэгт ногдож байна. Монголд үнийн зохицуулатад төр ингэж оролдож, хязгаарлаж авахгүй бол улс орны дампуурал цаашаа болох нь. Хоосон ядуу, өлөн зэлмүүн ард түмэн атга гурил, үмх будааны төлөө үнэ цэнэтэй бүхнээ мөнгөөр арилжих болно. Энэ хэвээрээ бол юун тусгаар тогтнол гэдэг дээрээ тулах цаг ч ойрхон харагдаж байна.

Эх сурвалж: Өдрийн сонин

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
iШинэ мэдээ
“Аж ахуй эрхлэгч эмэгтэйчүүдийн эдийн засаг дахь оролцоог нэмэгдүүлэх” тухай хуулийн төсөл өргөн мэдүүлэв 10 цаг 41 мин Б.Батдаваа: Дэлхийн эдийн засгийн өсөлтийн удаашрал түүхий эдийн үнэд сөргөөр нөлөөлж мэдэхээр байна 12 цаг 17 мин Хүүхэддээ ямар хоол бэлтгэж өгөх вэ: Эрүүл хүүхдийн гэрэлт ирээдүй 12 цаг 22 мин Үер, усны аюулаас сэрэмжтэй байхыг анхааруулж байна 12 цаг 31 мин Хэрэйдийн Ван ханы ордон буюу Туулын “Хар Түнэ Орд” дурсгалт газрыг гүнзгийрүүлэн судалж байна 12 цаг 36 мин ТАНИЛЦ: Үйл ажиллагааг нь хүчингүй болгож байгаа дээд сургуулийн НЭРС 13 цаг 38 мин Өндөр сэнтийд донтогчийг өөдгүй цөөврүүд бараадна 14 цаг 7 мин Улаанбаатарт АИ-92 шатахууны 23, дизель түлшний 30 хоногийн нөөц байна 14 цаг 28 мин Л.Энх-Амгалан: 21 их, дээд сургуулийн сургалтын үйл ажиллагааг зогсоож байна 14 цаг 46 мин Сураггүй алга болсон, төөрсөн дуудлагаар 25 иргэний амь насыг авран хамгаалжээ 16 цаг 5 мин Г.Дашдулам: Гамшгийн эрсдэлийн үнэлгээ нь эрсдэлийн удирдлагыг хэрэгжүүлэх үндэслэл болдог 16 цаг 40 мин Тал, хээрийн нутгаар салхи шуургатай байна 17 цаг 40 мин УИХ-ын дарга Г.Занданшатар дэлхийн шатрын олимпиадын аварга Б.Мөнгөнзултай шатар нүүлээ Уржигдар 18 цаг 13 мин Голомт банк “ӨВ СОЁЛЫН ГОЛОМТ” төслийг санаачилж Археологийн хүрээлэнтэй хамтын ажиллагаагаа эхлүүллээ Уржигдар 14 цаг 53 мин Улсын аварга цолтон допингийн шинжилгээнд бүдэрсэн гэв үү?! Уржигдар 12 цаг 22 мин Мэдээллийг үнэлэх буюу бужигнаан дундаас боломж шүүрэх нь Уржигдар 11 цаг 58 мин Ч.Өнөрбаяр: Цэцийн гишүүд бүгд хууль дээдлэх ёсны талаар ярих эрхгүй Уржигдар 11 цаг 23 мин "Мэдрэмж хүний дотор оршдог, харин хүн хайрандаа оршдог" Уржигдар 11 цаг 11 мин "Тусдаа засал хийнэ" гэж 15 настай охиныг хүчирхийлсэн ламд 10 жилийн хорих ял оноолоо Уржигдар 11 цаг 02 мин БНСУ-ын хилээр орж ирэх зорчигчдын АНХААРАЛД! Уржигдар 10 цаг 45 мин
iИх уншсан
Х.Нямбаатар: Алдагдсан боломжийн 80 их наядыг экс Ерөнхийлөг... Монголчууд бие биенээ барьж идэж дуусах нь ээ Хүүхэддээ ямар хоол бэлтгэж өгөх вэ: Эрүүл хүүхдийн гэрэлт и... ҮХНӨ-ийг Н.Энхбаярын гарт атгуулахын цаад учир юу вэ?! Л.Оюун-Эрдэнэ: Гэр хороолол хаус хороолол болж хөгжих бүрэн ... Өндөр сэнтийд донтогчийг өөдгүй цөөврүүд бараадна Б.Батдаваа: Дэлхийн эдийн засгийн өсөлтийн удаашрал түүхий э... Ч.Өнөрбаяр: Цэцийн гишүүд бүгд хууль дээдлэх ёсны талаар яри... Мэдээллийг үнэлэх буюу бужигнаан дундаас боломж шүүрэх нь "Мэдрэмж хүний дотор оршдог, харин хүн хайрандаа оршдог" Улсын аварга цолтон допингийн шинжилгээнд бүдэрсэн гэв үү?! Брейк бүжгийн олимпын эрх олгох форматыг баталжээ Б.Баасанцогт “ам нээж” шүүгч нар бужигнаж байна Картын харилцагчдад зориулсан намрын анхны урамшуулал эхэллэ... 200 тэрбумтай ч ажиллах компанигүйгээр Дарханы замын маапаан... Орос Украины хариу дайралтыг "хорлон сүйтгэх ажиллагаа" гэж ... Д.Сумъяабазар: Усан паркийн асуудал хууль зөрчөөгүй, хүмүүс ... Л.Оюун-Эрдэнэ: Хөдөөд шилжин очиж байгаа төрийн албан хаагчи... "Боловсролын Томьёо 2022" арга хэмжээ дээр Хууль зүйн үйлчил... "Тусдаа засал хийнэ" гэж 15 настай охиныг хүчирхийлсэн ламд ...
Top