УИХ-ын 18, 28-р тойрог буюу Хэнтий аймаг, Согнинохайрхан дүүрэгт явуулж буй нөхөн сонгуулийн сурталчилгаа өчигдөр хаагдлаа. Маргааш буюу 10-ны өдөр сонгуулийн санал хураалт болно.

Сонгинохайрхан дүүргийн хувьд сонгуулийн хоёр тойрог болдог. Нөхөн сонгууль явуулж буй 28-р тойрог нь 110 мянга орчим сонгогчтой.

Эрх барьж буй МАН-ын хувьд энэ удаад ч гэсэн сонгогчийн ирцийг хамгийн бага байлгах тактик барьж байгаа. Тавин мянга орчим хүн санал өгөхөд түүний тал хувь буюу 25 мянган хүний саналыг худалдаж авахад хангалттай гэж үзэж байна. Угаасаа нөхөн сонгуулийн ирц ээлжит сонгуулийг бодвол бага байдаг учраас энэ асуудалд санаа зовохгүй ч байгаа бололтой.

Нэгж саналын үнэ өнгөрсөн УИХ-ын сонгуулиар тогтчихсон, 200 мянгаас буухгүй. 25 мянгаар үржүүлэхэд тавхан тэрбум төгрөг. Эрх барьж байгаа намын хувьд энэ мөнгө ганц тойргийн “цавчааны” мөнгө. Өнгөрсөн УИХ-ын сонгуулиар 76 тойрогт тараасантай харьцуулахад юу юм.

Гэвч саналаа худалдсан 20 мянган сонгогч үлдсэн 90 мянган сонгогчийн өмнөөс шийдвэр гаргана гэдгийг гэртээ суугаа сонгогч нэг бүр санах ёстой. Өөрийн тань өмнөөс өөр хэн нэгэн ирээдүйг тань шийдээсэй гэж хүсээгүй л бол сонгуулийн өдөр санал авах байранд өөрийн биеэр очих ёстой гэсэн үг.

Өмнөх удаагийн сонгуулиудаар ч гэсэн тохиолдож байсан даа. Урьдчилаад “мөнгө өгнө” гээд зар тараачихаар сонгогчид мөнгөө тараахыг нь хүлээгээд саналаа өгөхгүй суугаад байдаг. МАН ийм маягаар маш олон сонгуулийн ирцийг “амжилттай” унагаж байсан. Харин мөнгө бол аль хэдийн очих ёстой хүндээ оччихсон байдаг. Тийм болохоор ийм мэтийн “хавханд” унаж санал хураалтаас хоцрохгүй байхыг Сонгинохайрханчууддаа сануулж байна.

Хэдийгээр бид өөрсдийгөө “Төрийн эрх ард түмний мэдэлд байдаг, төлөөллийн зарчмаар эрх мэдлээ хэрэгжүүлдэг” (УИХ-ын гишүүд бидний төлөөлөгч, бидний өмнөөс бидний төлөө ажилладаг зарц барлаг юм гэсэн санаа л даа) гэж ярьдаг боловч бодит байдал дээр тийм биш гэдгийг бүгд мэднэ. Дөрвөн долоо хоног сайхан толгой эргүүлж, “тогос шиг гоёж хөхөө шиг донгодож” байж саналыг тань авчихаад дөрвөн жил толгой дээр чинь гараад суучихна. Бууж ирнэ ээ гонж...

Тийм болохоор бодит байдал дээр төрийн эрх мэдэл дөрвөн жилд ганцхан удаа иргэдийн гарт ирдэг. Тэр нь сонгуулийн санал хураалтын өдөр юм. Ядаж энэ өдрийг алдалгүй, өөрөө өөрийнхөө төлөө сонголт хийх, санал авах байранд өөрийг биеэр очих хэрэгтэй юм даа. Тэгсний дараа хожим нь ядаж таны сонголт зөв, эсвэл буруу байсан тухай үнэлэлт дүгнэлт өгөх боломжтой болно. Тэгж чадахгүй бол сонгууль болгоноор таны өмнөөс бусдын хийсэн сонголтыг хараан зүхсээр хорвоог барна даа.

Б.ЗАЯА