x

Амьд ЗОРИГ

Байдаг л нэг нөхөн сонгуулиар ч Э.Бат-Үүлийгээ л ноолж байна. Яасан дуусдаггүй өс хонзон, барагддаггүй атаа хорсол вэ. Тэр монголчуудыг эрх чөлөөнд хөтлөөд гурван арваны турш “сийчүүллээ”. Хэрэв түүнийг бай гэж төсөөлбөл сарампай болтлоо шүршүүллээ.

Гэвч Бат-Үүл тэмцлийн талбартаа, ардчиллаа хамгаалаад л үсдүүлж явна. Тэр 90 онд монголчуудын эрх чөлөөний төлөө тэмцсэн. Эдүгээ өнөөдөр ч баян, ядуугийн ангийн тэмцлийг манлайлан цовдлуулсан Промотей шиг эрэлхэгээр зогсож байна. Түүнд уншсан ном, өмссөн хувцаснаас нь өөр эд хөрөнгө гэж үгүй. Тэр бусад шиг албан тушаал, эрх мэдэлд хөлбөрөөд авдгаа аваад хойш сууж тухлаагүй. Ард орж, нууц ноёнтны дүрээр хор хутгаагүй. Намаа цавчиж, бүлэг фракц удирдаагүй. Эрх баригчдын өвөрт шургаж, урваж шарваагүй. Гагцхүү эрх чөлөөний төлөө энэ насаа зориулж яваа нэгэн.

“Бат-Үүл юу хийсэн гэж сая 200 мянган төгрөгийн тэтгэвэр авдаг юм бэ” гэж саяхан нэг танил маань хэлсэн юм. Яг ийм бодолтой үеийн залуус, дүү нартаа хандаж хэлье.

Та өнөөдөр юу дуртайгаа идэж ууж, өмсөж зүүж, үзэж харж байна уу. Хэлэх гэснээ хэлж, ярих гэснээ ярьж, авах гэснээ авч, бизнес хийвэл нээлттэй, гадаад гарвал чөлөөтэй, өөрийн гэсэн өмчтэй дураар амьдарч байна уу. Бусдын эрхээс өөр таныг хориглох хязгаарлалт байна уу. Байхгүй бол энэ эрх чөлөөг хэн танд авчирсныг санаарай. С.Зориг, Э.Бат-Үүл, Ц.Элбэгдорж тэргүүтэй алтан хараацайнуудын Монголын ардчилалд оруулсан хувь нэмрийг жингийн туухайгаар хэмжвэл ав адил жин дарна. “Бурхан болсон Зоригт ийм их хайртай атлаа яг адилхан гавьяатай амьд сэрүүн “Зориг” та нарын дунд байхад яагаад муулаад, гүтгээд байдаг юм бэ” гэж нэгэн партизан бичсэн байна билээ. Үхсэн нь үнэд орж, амьд нь ад болдог гэх хатуу ч гэлээ үнэн үгийн утга учир энд тайлагдах шиг.

30 жилийн өмнө энэ залуус бидний өмнөөс зориг гаргаж нэгдээгүй бол, өвлийн хүйтэнд ухуулах хуудас наагаагүй бол, өлсгөлөн зарлаж жагсаагүй бол өнөөдөр бид хойд Солонгос лугаа хаалттай улс болчихсон байсан ч юм бил үү. Нэг хүний дарангуйлалд дарлуулж, өмсөх зүүх, идэх уух, үзэх харахаа бусдаар заалгадаг өлсгөлөнд нэрвэгдсэн ард түмэн болсон байхыг ч үгүйсгэхгүй. Тэд морь унаж дэлхийн талыг эзлээгүй, буу зэвсэг агсаж цус урсган тулалдаагүй ч бидэнд өөрөө өөрийгөө авч явах эрх чөлөөт ирээдүйг энхийн замаар атгуулсан гавьяатнууд. Тиймээс Бат-Үүлийн хойч үедээ байгуулсан гавьяаг мөнгө, цол хэргэм хоёроор хэмжих боломжгүй. Тэр өнөө цагт биш юм гэхэд хожмын түүхэнд шагшигдах ад үзэгдэх зоригтой амьдарсан домог юм. Хэрэв өнөөдөр та муу яваа бол бусадтай өөрийгөө харьцуулж гутарч байгаа бол тэр нь ардчиллын буруу биш. Ардчиллыг авч ирсэн энэ хүмүүсийн гай бүүр ч биш. Тэд танд өөрийгөө авч явах боломжийн үүдийг нээж өгсөн. Тэр боломжийг хэрхэн ашиглах нь таны л хэрэг. Үүний төлөө тэд хариуцлага үүрэх ёсгүй.

“Өөрийн гэсэн үнэт зүйлгүй хүн шургалах булан хайж явдаг юм” гэж тэр нэгэнтээ хэлсэн. Хэлсэн шигээ Бат-Үүл шургалах булан хайж амьдраагүй. Ардчилал, эрх чөлөө хэмээх үнэт зүйлийнхээ төлөө гуйвшгүй амьдарч яваа эрийн хуйх.

Анд нөхрөө хөнөөсөн алуурчин гэж 23 жил гүтгүүлэхдээ ч тэр нугараагүй. Хүүтэйгээ нийлж Монголыг цөлмөсөн гэж нулимуулахдаа ч тэр ухраагүй. Түүнийг шоронгоор айлгана гэж бодсон ч тэр дальтчаагүй амьд зориг. Ямагт ядарсны талд зогсож, ялгаварлагдсаныг өмөөрч ирсэн. “Газар” хөдөлгөөнийг байгуулж, тракторчдын бослогыг манлайлж, тариаланчид, гэр хорооллынхонд газрыг нь шударгаар өмчлүүлэхийг шаардаж зодуулж явсан.

Тэр 40 мянгатынх. Гэхдээ “Би гэр хорооллын Бат-Үүл” гэж чангаар тунхагласан Монголын анхны сэхээтэн. Гэр хороололд төрж өсчихөөд гэр хорооллоо жигшдэг цагаан захтнуудын өмнөөс тэр дуугарсан юм. Гэр хорооллыг ядуу хэвээр үлдээж, хашааны газрыг нь хямдхан аваад барилга бариад мөнгө олох гэсэн. Басхүү сонгууль бүрээр саналыг нь хуурч аваад эрх мэдэлд хүрэх гэсэн улстөрчдийн башир аргыг таслан зогсоохын тулд Гэр хороолол хөдөлгөөнийг байгуулсан. “Улстөрчдөд ад шоо үзэгдэн байж битгий ашиглуул, хашааныхаа газар дээр өөрсдөө бизнес хий. Тэр боломжийнхоо төлөө тэмц” гэж гэр хорооллыг уриалсан. Улаанбаатар хотын газар нутгийн 60 хувийг эзэлсэн хашааны газрыг иргэдийнх нь оролцоотой эдийн засгийн эргэлтэд оруулах нь хөгжлийн гарц гэж тэр харсан. Түүнийгээ эхлүүлсэн, хийсэн. Олон айлыг орон сууцтай болгосон, хотын дарга хүн ямар ажил хийдгийг мэдрүүлсэн яахын аргагүй түүчээ. Гэвч түүнд ид шидийн саваа байгаагүй тул дөч тавин жилд амжаагүй ажлыг дөрвөн жилд багтааж чадаагүй. Эхлүүлснийг нь зогсоож, орон гэргүй болгосон айлуудаа эргээд Бат-Үүл рүү турхирч суугаа эрх баригчид өөрсдөө долоо дахь жилдээ төр удирдах гэж байгаа ч дахин төлөвлөлтөөр дан байшин ч ашиглалтад оруулж чадсангүй.

Бат-Үүлийн хүүхдүүд Ц.Нямдоржийн хүү шиг эрх мэдэлд шунасангүй. Н.Энхбаярын хүү шиг улс төрд улангассангүй. Эцгийнхээ үйл хэрэгт хүч нэмж, гэр хорооллынхонд үнэнчээр тусалж, ажил хийе гэсэн үрийн сэтгэл л байсан биз. Идэж уугаад илүү амьдраад олигархийн хүүхдүүд шиг онгирдоггүй ч хулгайч гэж дуудуулаад хог шаар мэт үзэгдэж явна.

“Ядарч зүдэрсэн иргэдээр хүрээлүүлсэн өргөст торны дунд би ганцаар тансаг харшид сэтгэл амар амьдарч чадах бил үү. Өргөст торны цаадах амьдралыг сайхан болгочихоод тансаг харшдаа тайван амьдрах нь илүү юу гэдэг философио ойлгосон хүн жинхэнэ улстөрч” гэж Бат-Үүл баатар хэлдэг. Тэр хэлсэн шигээ бусдыг сайхан амьдруулж байж өөрөө сайхан амьдрахаа ойлгочихсон жинхэнэ улстөрч. Гэхдээ өөрийнх нь хаана нь ч хүрэхгүй атгаг улстөрчдийн тоглоом болчихдог гэнэн улстөрч. Миний мэдэх Эрдэнийн Бат-Үүл ийм л хүн. Тэр нөхөн сонгуульд ялаад гараад ирвэл Монголын ардчилал аврагдана. Парламент дотор эцэг, эхгүй хүүхдүүд шиг бүлтгэнэлдэх сөрөг хүчин “амь” орно. Ядууралд гинжлэгдсэн Сонгинохайрхан сэхнэ.

Я.МӨНГӨНЦЭЦЭГ

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
iШинэ мэдээ
Япон, Өмнөд Солонгосын багууд ДАШТ-ээс хасагдлаа 13 цаг 51 мин Яс ба үений мөгөөрсний хорт хавдрын тусламж, үйлчилгээг ЭМД-ын сангаас бүрэн хариуцна 13 цаг 57 мин Өнөө, маргаашдаа ихэнх нутгаар цаг агаар тогтуун байна 14 цаг 6 мин ЦЕГ: Жагсаалын үеэр үйлдэгдсэн гэмт хэрэг, зөрчлийн шинжтэй 19 үйлдэлд шалгалт явуулж байна 14 цаг 43 мин Хятадын удирдагчдын оршуулах ёслол ба ХХ зууны Хятадын түүх 15 цаг 28 мин Мао Нин: Нүүрсний хулгайг илрүүлэхэд Монгол Улсад туслахад бэлэн 15 цаг 49 мин Австралийн шүүхэд бүтэн цагаар ажилладаг анхны нохой Люси 17 цаг 30 мин С.Одонтуяа: Эрх баригчид ЖДҮ-гээ замхруулсан шиг нүүрсний хулгайн хэргийг замхруулж байна 17 цаг 48 мин Ц.Туваан: УИХ-ын хаалттай цахим хуралдаанд гишүүд үг хэлэх эрхээр хангагдаагүй 18 цаг 27 мин О.Цогтгэрэл: Эрх баригч намын 30-40 гишүүн нүүрсний хулгайн асуудалд холбоотой учраас ил гаргаж чадахгүй байна 19 цаг 2 мин "​Хулгайч хамгийн түрүүнд хулгайчийг бариарай гэж хашгирдаг" 19 цаг 58 мин Л.Оюун-Эрдэнэ: Монгол Улс эрх зүйт төртэй юм бол "хулгай" хийсэн хүн шийтгэгдэж л таарна 20 цаг 49 мин Амгалан ДЦС-ын III дугаар зууханд гэмтэл гарчээ 21 цаг 53 мин МАН-ын Удирдах зөвлөл Төрийн ордонд хуралдаж байна 22 цаг 25 мин СЭТГЭХҮЙН ХӨХ ТОЛБО 23 цаг 8 мин Катар, Монгол хоёр баялгаа тоносон нь адилхан ч үр дүн нь тэнгэр газар шиг ялгаатай 23 цаг 21 мин Ойрын хоногуудад ихэнх нутгаар цаг агаар тогтуун, хүйтний эрч бага зэрэг суларна 23 цаг 45 мин Х.Тэмүүжин: УИХ онц байдал зарлах санал ҮАБЗ-д хүргүүлдэг байгууллага огт биш! Өчигдөр 08 цаг 46 мин Хотын дарга жагсаалыг "албадан тараах" захирамжаа хүчингүй болгожээ Өчигдөр 08 цаг 34 мин УИХ-аас Онц байдал тогтоох шаардлагагүй гэж үзжээ Өчигдөр 08 цаг 24 мин
iИх уншсан
Ши Жиньпин бүгдийг хяналтандаа байлгах гэж хэт улайрсан нь э... С.Одонтуяа: МАН-ын дээд албан тушаалтнуудтай танил хүмүүс нү... Д.Бат-Эрдэнэ: Бид оюун ухаанаа намчлаад, эдийн засгаа төрчлө... Залхууд өлсгөхөөс өөр эмчилгээ үйлчлэхгүй Н.Дугар: Л.Оюун-Эрдэнэ нүүрсний хулгайтай тэмцэж чадахгүй, д... О.Цогтгэрэл: Эрх баригч намын 30-40 гишүүн нүүрсний хулгайн ... Австралийн шүүхэд бүтэн цагаар ажилладаг анхны нохой Люси Цагаан Ордон зул сарын гоёлоо өмсжээ ​С.Эрдэнийн барьсан АН-ын тамга ирэх таван жилд лав хүчинтэй... Д.Сумъяабазар: Улаанбаатар эдийн засгийн хувьд биеэ даасан, ... Катар, Монгол хоёр баялгаа тоносон нь адилхан ч үр дүн нь тэ... ХӨРӨНГӨ: Орос алт, валютын нөөцөөрөө дөрөвт бичигдлээ Говь-Алтайгаас мах ачсан машины эхний цуваа Улаанбаатар хот ... Г.Занданшатар: Ард түмний баялгаас хулгай хийсан хэнбугай ч ... “Чимээгүй эсэргүүцэл” хоёр дахь өдрөө үргэлжилж байна "Хүннү-2222" хорооллын цахилгаан шатнаас хүн унаж нас баржээ... 61 жил ханилсан хос "Очир-Эрдэнэ"-ийн хуримаа хийжээ Төрийн бүх шатны байгууллага, нийтийн албаныхан шинэ жил ТЭМ... Мао Нин: Нүүрсний хулгайг илрүүлэхэд Монгол Улсад туслахад б... Монголд орж ирэх 224 автобус үйлдвэрээс ачигдаж эхэллээ
Top