Баасан гаригт УДШ-ийн Эрүүгийн хэргийн танхим Ц.Амгаланбаатар, Т.Чимгээ, Б.Содномдаржаа нарт ял шийтгэсэн Сүхбаатар дүүргийн Эрүүгийн хэргийн шүүхийн 2016 оны 03 дугаар шийтгэх тогтоол, Нийслэлийн Эрүүгийн хэргийн давж заалдах шатны 2017 оны 171-р магадлал, УДШ-ийн хяналтын шатны хуралдааны 185-р тогтоолтой хэргийг прокурорын дүгнэлтээр хянан хэлэлцэнэ. Өөрөөр хэлбэл, Т.Чимгээ, Б.Содномдаржаа нарын өмгөөлөгчид эрүүдэн шүүсэн хэргийг “шинээр илэрсэн нөхцөл байдал” хэмээн үзэж, хэргийн холбогдогч нарт шүүхээс оноосон ял шийтгэлийг хүчингүй болгуулахаар УЕП-т хандсаны дагуу прокурорын байгууллага дүгнэлтээ гаргаад шүүхээр хянуулж буй хэрэг юм.

Үүнтэй холбоотойгоор “шүүхийн шийдвэрээр Т.Чимгээ, Б.Содномдаржаа нарыг цагаатгана” гэдэг мэдээллийн эрх баригч нам, Засгийн газрын гишүүдийн зүгээс идэвхитэйгээр тарааж байгаа. Ялангуяа уг хэрэгт хяналт тавьж байсан прокурор Г.Эрдэнэбат, ТЕГ-ын дарга асан Б.Хурц нар шүүхээс ял авсны дараа Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ, Хууль зүй, дотоод хэргийн сайд Х.Нямбаатар, ЗГХЭГ-ын дарга Ц.Нямдорж нар Т.Чимгээ, Б.Содномдаржаа нарт оноосон ялыг хүчингүй болгуулахаар идэвхийлэн хөөцөлдөх болсон. Мөн ЗГХЭГ-ын дарга Ц.Нямдорж өнгөрсөн удаад Засгийн газрын 100 хоногоор сэтгүүлчдэд мэдээлэл хийхдээ ч бас энэ сэдвийг дахин хөндөж, олон нийтийн анхааралд аваачсан байдаг.

Гэвч энэ нь хуулийн хувьд бололцоогүй юм. Учир нь маргааш хуралдах УДШ-ийн Эрүүгийн танхимын хуралдаан сүүлд шийдвэрлэсэн “эрүүдэн шүүсэн” хэргийн материалд биш, өмнө гурван шатны шүүхээр шийдвэрлэсэн С.Зоригийн хэргийн материал дээр үндэслэж шийдвэрээ гаргана. Прокурорын байгууллага ч гэсэн өмнө С.Зоригийн хэрэгт ял төлөвлөсөн прокурорын байгууллагын яллах дүгнэлтүүд дээр үндэслэж дүгнэлтээ гаргасан гэсэн үг. Ингэхдээ эрүүдэн шүүсэн хэргээр ял сонссон нөхөд С.Зоригийн хэргийг мөрдөн шалгасан ажиллагаа буюу нотлох баримтыг бүрдүүлэхэд хөндлөнгөөс нөлөөлсөн эсэхэд л дүгнэлт өгөх юм. Өмнө бичиж нийтэлж байсанчлан “эрүүдэн шүүсэн” явдал нь хэргийн нотлох баримтыг бүрдүүлсэнтэй холбоотой юу, үгүй юу? гэдгийг шалгана гэсэн үг.

Тэгэхээр маргааш болох УДШ-ийн Эрүүгийн танхимын хурал “Т.Чимгээ, Б.Содномдаржааг цагаатгах шүүх хурал болно” гэх нь хэт өрөөсгөл бөгөөд хийсвэр дүгнэлт юм. Учир нь "эрүүдэн шүүх" болон "нотлох баримтыг хуурамчаар бүрдүүлэх" гэдэг нь Эрүүгийн хуульд заасан хоёр өөр гэмт хэрэг.

Тиймээс УДШ өнгөрөгч гуравдугаар сард Б.Хурц, Г.Эрдэнэбат нарын хэргийг хянан хэлэлцээд анхан шатны шүүхээс өнөөсөн “Гүйцэтгэх ажиллагааны хууль зөрчсөн” /2002 оны Эрүүгийн хуулийн 133/, “Нотлох баримтыг хуурамчаар бүрдүүлсэн” /2020 оны Эрүүгийн хуулийн 253/ хэргийг “нотлох баримтаар тогтоогдоогүй” гэдэг үндэслэлээр хэрэгсэхгүй болгож,  2015 оны Эрүүгийн хуульд заасан “Эрүү шүүлт тулгах” /21.12. Төрийн албан хаагч тайлбар, мэдүүлэг авах, хэрэг хүлээлгэх, ял, шийтгэл оногдуулах, ялгаварлах зорилгоор өөрөө, эсхүл бусад этгээдийг хатгаж, зөвшөөрөл олгож, эсхүл бусад байдлаар тухайн үйлдлийг хийхийг зөвшөөрч байгаагаа илэрхийлж бусдын бие махбод, сэтгэл санааг шаналган зовоосон/ гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцож, хэргийг шийдвэрлэсэн байдаг.

Тэгэхээр Б.Хурц нарыг эрүүдэн шүүсэн хэргээр ялласан шүүхийн шийдвэр нь хэргийн нотлох баримтыг бүрдүүлсэнтэй холбоогүй гэсэн үг. Ямартай ч одоо мөрдөж байгаа хуулийн хүрээнд Т.Чимгээ, Б.Содномдаржаа нарын хэргийг цагаатгах боломжгүй. Ц.Нямдорж нарын тарааж буй “Т.Чимгээ, Б.Содномдаржаа нарыг цагаатгаж, С.Зоригийн хэргийг дахин шалгана” гэх мэдээлэл нь шүүхийн шийдвэрт урьдаас нөлөөлөх гэсэн оролдлого. Эс бөгөөс шүүхийн шийдвэр нэгэнт тодорхой учир шүүхийг буруутгах сэдлийг урьдчилаад олон нийтийн тархинд суулгаж буй санаатай үйлдэл юм.

Б.СЭМҮҮН