Архидан согтуурах нь ер нь гамшиг л даа. Тэр нь захирагчдыг нэрвэгдүүлээд эхлэх нь “гал дээр тос нэмсэн хэрэг” болдог. Шударгаар хэлэхэд архины хэт хамааралтай дэлхийн удирдагчдыг танидлцуулья.

Борис Ельцин

Тэрээр сүүлийн хэдэн арван жилдээ энд лидер гэдэгт эргэлзэх зүйлгүй. Хэрэв согтуураад тэнэглээгүй бол архинд дуртай нь мэдэгдэлгүйгээр өнгөрөх байсан биз.

Тэр буудлын өрөөнөөс нүцгэн шахуу гарч ирнэ эсвэл удирдаачийнх нь савааг шүүрч аваад хөгжмийн хамтлагийг удирдана. Хөрш нөхөрсөг орныхоо лидерийн халзан толгой дээр халбагаар “хөгжимдөнө”.

Ээлжит удаагаа салам согтоод онгоцноос гарч ирээд засгийн газрын төлөөлөгчдийн нүдэн дээр тойрог шээсэн нь арай дэндсэн хэрэг болсон юм. Түүгээр ч зогсохгүй тэр гараараа бүгдтэй нь гар барьж байлаа. Ер нь ерөнхийлөгч Оросыг ихээхэн гутаасан даа. Түүний булшийг бузарлан доромжлоогүй нь өнөөгийн засгийн хамгаалалтын буян байх.

Франклин Пирс

Америкийн Ельцин гэж адилтгаж болох юм. XIX зууны дундуур тус орны Ерөнхийлөгч байсан. Түүхчдийн бичсэнээр АНУ-ын түүхэнд хамгийн муу Ерөнхийлөгч болж таарсан ба түүний засаглал л Иргэний дайн эхлэх хөрс болсон гэдэг.

Пирс өглөөгүүр стакан виски ууснаар ажлаа эхлээд заримдаа чадвал тэвчдэг байсан гэх. “Ажлаа” дуусгаад дахин нэг аяга архи ууна. Тэгээд ч зогсохгүй.

Түүнийг нам нь цаашид дэмжихгүйгээ мэдэгдэхэд баярласан тэр архидахаас өөр зам алга гээд түүнийгээ тэр даруйд нь биелүүлж байлаа. Удалгүй тэр элэгний циррозаар нас баржээ.

IV Георг

Англичууд архичингүйгээр бас байж чадсангүй. Ирээдүйн хаан IV Георг өсвөр насандаа завхайрал, архинд автсан нэгэн байв. Түүний архидалт нь давамгайлж байсан ба хурмынхаа анхны шөнийг камин зуухны дэргэд согтуурч унаад өнгөрөөжээ.

Цаашид түүний захиргаа нь найр хурим болон архи дарсыг урсгаж иржээ. Нэмж хэлэхэд, Георг бас архиндаа хоолны даруулга инх хэрэглэн тасралтгүй иддэг байсан учраас ховдог-архичин хочтой болжээ.

Энэ бүгд түүнд багадаж тэр мансууруулагч нэмж хэрэглэх болсон байв. Ингээд түүний амьдрал дээд зэргийн мангарлалтаар төгсчээ.

I Петр

Энэ хааныг хэлэхгүй өнгөрөөж болохгүй. Архичин байсан эсэх нь тодорхойгүй гэхдээ ясны согтуурагч байсан юм. Өсвөр наснаасаа тэр архинд татагдсан гэдэг. Тэр дур хүслээ эзэн хаан болоод орхиогүй юм.

Түүний ойрын хүрээ нь архинд согтож элдэв нууцаа дэлгэж байхад нь тэр их дуртай байсан гэх. Гэлээ ч нүсэр зугаалсан ч ажиллахаа зогсоож байсангүй харин ч дэлхийн  ажлын өндөр чадвартай лидерүүдийн тоонд багтжээ. Архидалтыг ард түмэндээ бараг л хүчээр тулгаж байсан “муу нэртэй”.

Уинстон Черчилль

Дахиад л британи. Хэрэв IV Георг ямар нэгэн зүйлээр авъяас чадваргүй Ельцинтэй таарч тохирч байсан бол суут Черчилль адилтгахаар байв. Тэрээр хүндэтгэх шалтгаанаар архинд оржээ. Түүнийг Британийн колонид ажиллаж байхад бараг л бүх зүйлийг архиар ариутгадаг байлаа.

Харин гэртээ эргэн ирсний дараа тэр “ариутгал” нь түүнд чухал болсныг ойлгожээ. Урт хугацааны турш тэр архидалтаа хурц ухаантай хослуулж байгаад хоёр дахь бүрэн эрхийнхээ төгсгөл рүү  хэл нь улам орооцолдох болжээ.

II Селим

Хэдийгээр ислам алкоголийг хорлон гэх боловч мусульманчуудад далдын согтууруулах хэрэгсэл хангалттай л байв. Хэрэв хүн хаан ширээг эзэлсэн бол “Согтуу” хочтой II Селим шиг нууж хаах зүйл огт үгүй байлаа.

Эх нь нөгөө нэг домогт Роксолана байснаас түүнд Украин ген давамгайлсан байх талтай. Аугаа гэх Сулейманы хайртай эхнэр нь эзэнт улсын хувь заяанд муу үйлдэл үзүүлэн султаны хүүхдүүдээс хамгийн таарууг нь хаан ширээ рүү түлхэн суулгажээ.

Сулейман ба Роксолана хоёр тун ч тааруухан сурган хүмүүжүүлэгч байсан байх учир нь Селимын дуртай ажил нь архидалт болсон юм. Тэрээр өөрийн хүрээнийхнээс хэзээ ч эрүүл байлгахгүй байхыг шаарддаг байсан гэх.

Чихэрлэг дарсанд дуртай тэр чихрийн шижингээр өвчлөх магадлал ихтэй байж магадгүй байсан болов уу. Гэтэл тэр халуун усны шатанд бүдрэн толгойгоороо унаснаас болон нас баржээ. Согтуу байсан байх.

Бага Уильям Питт

Дахиад л британи согтуу. Тэрээр 24 насандаа Ерөнхий сайд болоод хамгийн залуу лидер гэж түүхэнд үлджээ.

Тэр сайндаа ч биш эмчийн жорын дагуу өдөрт нэг лонх дарс ууж эхэлснээр 14 настайгаасаа архидах болжээ. Эрхэмсэг, бардам зантай ухаантай хүн байлаа. Онгоноороо үлдсэн байх магадлалтай.

Уильям нас ахих тусам “эмийн” хэмжээгээ улам нэмэх болжээ. Хэд хэдэн удаа парламентад үг хэлж байгаад бөөлжсөний дараа түүнийг улаан хамартай архичин болгон шогоор зурах болжээ. Гэхдээ тэр Британийн түүхэнд хамгийн амжилттай Ерөнхий сайд нарын нэг гэж бичигдсэн байгаа.

М.ЦОГТ