x

Улс төрийг шүүмжлээд байвал хэзээ ч өөрчлөгдөхгүй. Өөрөө оролц!

Яагаад ч юм энэ жилийн дэлхийн залуу манлайлагчдын чуулган ихэд улстөржив. Магадгүй Трамп, Брекситийн санаанд оромгүй сонгуулийн үр дүн, Итали, Франц зэрэг улсуудын улс төрийн үйл явц ингэхэд хүргэсэн байх. Нөгөө талаасаа 30 нилээд гарсан, 50 нилээд дөхөж байгаа залуусын хувьд улс төрийн оролцоотой байдаг идэвхтэй нас нь болов уу. Хурлын дэд сэдвүүдийн цөөнгүйд нь улс төртэй холбоотой агуулгууд зоогджээ. Илтгэл тавигч, модераторууд нь улс улсынхаа конгресс, парламентийн гишүүд, засгийн газрын сайд нар. Баг болж ажилласан хүмүүсийн дотор Чили, Никаргуа, Перу улсуудын ерөнхийлөгчийн сонгуульд яг одоо өрсөлдөж байгаа, удахгүй өрсөлдөх эрхэмүүд байв. 

Эдгээрээс Аргентин улсын Конгрессийн гишүүн Факундо болон Боловсрол ба спортын сайд Эстэбан нартай арай түлхүү цаг өнгөрөөж туршлага болон зорилгыг нь яриулав. Конгрессийн ордонтой нь бүтэн танилцаж, шийдвэр гардаг процес нь хэрхэн явдаг тухай сонирхож, конгрессийн даргынх нь суудал дээр нь суугаад зургаа татуулж амжив. Тэд хэд хэдэн сонирхолтой өнцгүүдийг онцолж байв. 

НЭГ. Улс төрд хувь хүний хариуцлагаас гадна хамтын (багийн, бүлгийн, танхимын) хариуцлага байх ёстой. Тэр нь хүчтэй байж гэмээнэ шийдвэр гаргах түвшинд амжилттай оролцдог тухай ярив. Анзаарч байхад бизнест байж байгаад улс төр рүү орсон хүмүүс зөндөө байна. Яагаад гэвэл тэд л өөрсдөө улс төр рүү орж бодлого, бүтцээ өөрчилж шинэчлэхгүй бол бизнес хийж үзээгүй, ялангуяа үйл ажиллагаа, үнэ цэнэ, нэмүү өртөг хэрхэн бүтдэг тухай ойлголт муутай улстөрчид барууны чиглэлийн, баруун төвийн чиглэлийн бодлого ярих байтугай ойлгох ч үгүй гэж байв. Хамгийн их ярьдаг хүмүүс хамгийн бага ажил хийдэг нь байдаг шүү. Чи сайн анзаараарай гэж байна. Нэг сайн анзааръя аа байз! 

ХОЁР. Сонгуулийн ирц, сонгогчдын боловсрол ба залуусын идэвхийн асуудал. 

Идэр залуус сошиал дээр "солиордог" ч сонгуульд санал өгдөггүй учраас одоогийн улиг болсон улстөрчид дахин дахин сонгогдоод байгааг хэлж байв. 

Улс төрийн догма, идеологи, суурь ойлголтод зарчмын өөрчлөлт орж буйг хүлээн зөвшөөрч байв. Мэргэжлийн хүмүүс нь ингэж “панигтаж” байхад ард иргэд толгой нь эргэхээс яах билээ. Иймээс олон нийтийг соён гэгээрүүлэх ажил, боловсролын системийн реформ, шинэчлэл асар чухлыг онцолж байв. Аргентин улс жил бүр дунд сургуулийн 500 багшийг дэлхийн топ сургуулиуд руу бодлогоор илгээж байна. Хэдэн жилийн дараа тэд дэлхийн соёлын үрийг нутагтаа тарина.

Сонгогчид мэдлэгтэй, боловсролтой, хэлтэй болох тусмаа улстөрчид гэж өөрсдийгөө нэрийдсэн луйварчид, дээрэмчид худлаа ярьж чадахаа болино гэнэ шүү. 

ГУРАВ. Хөгжиж буй улсуудын засаг төрд ерөнхийдөө хоёр л төрлийн асуудал байдаг. Эхнийх нь гэмт хэрэгтэн, авилгачдын удирдаж буй төр, удаах нь засаг төрийнх нь байгаа чадвар ба төрийн түшээдийнх нь мэдлэг боловсрол. Төр нь өөрөө гэмт хэрэгтнүүдээрээ удирдуулаад байвал ямар ч улс хөгжих нь лөөлөө. Харин гайгүй буюу сэтгэлтэй мэт хүмүүс засагт цугларсан ч ямар ч чадваргүй, мэдлэггүй бол бас хөгжих гэж хөгөө чирнэ шүү гэж зөвлөж байна. 

Иймээс улс төр бол муухай, балиар, улстөрчид бол авилгачид гэдэг сөрөг ойлголтыг эвдэж, кодыг нь тайлж концепцийг нь өөрсдөө гар бие оролцож өөрчлөхөөс өөр аргагүйг хэлж байв.

Үүний тулд улстөрчид нь тунгалаг нээлттэй, хоорондоо шударга өрсөлддөг, намууд нь тодорхой үзэл бодол, үнэ цэнэтэй байх ёстой ажээ уг нь. Хүн мэдлэггүй, мэдээлэлгүй, боловсролгүйгээсээ болж айдаст хүлэгдэж, тодорхойгүй байдалд орохоороо бодлого ярьж буй хүнийг сонсох чадваргүй болдог. Иймээс популист улстөрчид аль болох бүрхэг тодорхойгүй зүйлс ярих, нийгэмд айдас үүсгэх замаар сонгогчдийг хүссэнээрээ барьж бас чөлөөтэй удирдаж чаддаг байна. Үүн дээр олон жишээ хэлж болох ч бичлэг хэт урт болох гээд буй учир энд зогсоё. 

ДӨРӨВ. Лидер буюу манлайлагч хүний шинж чанарыг хүмүүс улам өргөн бас гүнзгий утгаар ойлгож бас хүлээн авдаг болсоор байна. Бусдын түрүүнд явахаас илүүтэйгээр бусдыг өмнөө явуулдаг хүнийг жинхэнэ манлайлагч гэх ба ингэж чадаж байж залуу үе төрж, ингэж байж л улс хөгжиж, ингэж байж л цус сэлбэгдэн манлайлагч ч өөрөө зэврэхгүй ба зөнөхгүй “өтлөдөг” аж. Ийм шинж чанартай хүмүүсийг олох, сонгож улс төрд оруулах нь бухал өвснөөс зүү олохтой адил хэцүү ч өөр сонголтгүй болсоор байна. Political Inclusion гэдэг нэр томъёо гарсан байна. Хүртээмжтэй улс төр гэх юм уу. Хүн бүр улстөрч болох боломж нээлттэй бас тоглоомын дүрэм тодорхой байх ёстой гэдэг санаа. 

Хэдэн агаа, эгээ нар дээр суучихаад л тэтгэвэртээ гаран гартлаа шинэ залуу үеийг дээшээ гаргаж ирэхгүй бодлогоор хуйвалдан барьдаг цаг үе цаашаа болж байгаа шүү гэж байна. 

Ялангуяа сошиал медиа ба технологийн өнөөгийн эрин үед ардчилсан систем, дэд бүтэц бий болгох, түүнийгээ маллахын тулд заримдаа лидер нь өөрөө ардчилсан бус шийдвэр гаргах хэрэгтэй болдог зовлонгоо бас хөндөж байв. Дэлхий ертөнц итгэлцэлийн хямралд, төлөөллийн ардчилалын хямралд, бие биенээ сонсож чадахаа байсны хямралд орсон гэж үгчлэн хэлэв. Шалтгаан нь “хулхи” лидерүүд, цүнх баригчид, авилгачид, эрх мэдлээ буруугаар ашиглагч шийдвэр гаргагчид. Том зургаарааа боловсрол, мэдээлэлгүй сонгогчидын алдаа юм. 

ТАВ. Ёс суртахууны сорилт! Улс төр бол эрх мэдэл. 

Эрх мэдлийг хүн нэг бол өөртөө ашигтайгаар хэрэглэдэг, эсвэл бусад хүнд ашигтайгаар хэрэгжүүлдэг. 

Харамсалтай дийлэнх хүмүүс өөртөө ашигтайгаар хэрэглэж яваандаа эрх мэдэлдээ донтож эхэлдэг байна. Эрх мэдлээсээ салахгүйн тулд юу ч хийхээс буцахаа больж эхэлдэг. 

Улстөрд орж буй залууст хууралтанд бэлэн бай. Хамгийн ойрын найзууд чинь л нуруунаас чинь хутгална сэтгэлзүйн бэлтгэлтэй байхыг сануулж байна. 

Өөрийн дотоод эготой байлдаж ялж сурах нь улстөрч хүний хариуцлага аж. Хөгшин, настай улстөрчид улстөрд шинэ салхи оруулахыг, өрсөлдөөн бий болгохыг огт хүсдэггүй. Учир нь тэгвэл тэд өөрсдөө ажилүй болж, улстөрийн тавцангаас хамгийн түрүүнд арчигдах учраас тэр шүү дээ гэнэ ээ.

ЗУРГАА. Хувийн ба мэргэжлийн амьдрал, карьерийн золиос. 

Улстөрчид бол авилгад идэгдсэн хүмүүс. Чи өөрөө орж ирж энэ систем ба соёлыг өөрчлөхгүй бол тэд авилга авсан хэвээр л байна. Улстөрчид хамгийн адгийн хүмүүс. Чи өөрөө л орж ирж цус сэлбэхгүй бол адгийн хүмүүс хэвээрээ байхаас гадна адгийн хүмүүсээ татаж гаргасан хэвээр л байх болно. 

Чи тэгээд яамаар байна гээд Аргентинийн боловсрол ба спортын сайд намайг жаал ёжлов. Улс төрд хямдхан байж болохгүй шүү, амархан мэдээжийн хавханд л битгий ороорой. Мөнгөөр цутгах, албан тушаалд умбуулах түмэн санал ирнэ. Өөрийн үнэ цэнэдээ л үнэнч байж чадвал амжилтанд хүрнэ шүү гээд амжилттай яваа хэдий ч цаанаа л жаахан гунигтай ба стресстэй нүдээрээ инээж мань эр надад зөвлөв. 

Мань эр 10 гаруй жилийн өмнө улс төрийн шинэ нам байгуулан орон нутгаас эхлэн хүчээ үзэж өдгөө засгийн газарт ажиллаж байна. Хамгийн хэцүү зүйл нь хувийн ба мэргэжлийн бүх амьдралаа золиосолж, бизнесээ хаяж, тогтмол орлогогүй болж гэр бүлээрээ бооцоо тавьснаа хүүрнэв. Эхнэртээ яг надад 4 жилийн л хугацаа өгчих. Энэ хооронд би амжилт гаргахгүй бол дахиж хэзээ ч улс төр гэж явахгүй гэж амлалт өгөөд эхний хэдхэн жилийн дотор амжилт олжээ. Буруу санаагүй бол Обама улстөрд орохдоо бас яг 4 жилийн хугацааг Мишээлээс асууж гуйж байсан санагдаж байна. 

Товчхондоо улстөрийг шүүмжлээд байвал хэзээ ч дуусахгүй, хэзээ ч өөрчлөгдөхгүй. Иймээс өөрөө оролц. Үүний тулд зорилгоо тодорхойл, багаа бүрдүүл, нөөцөө зангид л гэнэ шүү. 

В.Ганзориг /baabar.mn/ 2017 он

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
iРедакцийн сонголт
iШинэ мэдээ
Алибаба группын илгээсэн 500 мянган ширхэг N95 амны хаалт Монголд ирлээ 11 цаг 20 минутын өмнө Үнэт металл болон үнэт чулуун эдлэлийн арилжаа эрхлэгчдэд тусгай зөвшөөрөл олгоно 11 цаг 25 минутын өмнө Банк хоорондын гүйлгээний шимтгэлийг 20 хувь бууруулахаар болжээ 11 цаг 30 минутын өмнө COVID-19-өөр өвчилсөн эрэгтэйн үрийн шингэнээс коронавирус илэрчээ 11 цаг 57 минутын өмнө Өнөөдрөөс Хангийн боомтоор нүүрс тээвэрлэж эхэллээ 13 цаг 22 минутын өмнө “Буянт-Ухаа-2” хорооллын 972 орон сууцнаас үлдсэн есөн байрыг хуваарилах ажлыг дэмжив 13 цаг 30 минутын өмнө 2020 оныг улираая! 13 цаг 32 минутын өмнө Шашны байгууллагуудын үйл ажиллагаанд хяналт тавихыг үүрэг болгов 13 цаг 44 минутын өмнө Катарын Зэвсэгт хүчний тусгай онгоцоор 43 монгол цэрэг эх орондоо ирлээ 13 цаг 58 минутын өмнө ШУА-ийн захирлуудын зөвлөл онлайнаар хуралдав 14 цаг 1 минутын өмнө УОК-ын дарга Ө.Энхтүвшингийн хүү тусгай үүргийн онгоцоор иржээ 14 цаг 11 минутын өмнө Байгалийн хийн хоолой барих төслийн асуудлаар ҮАБЗ-ийн дэргэд Ажлын хэсэг байгуулав 14 цаг 30 минутын өмнө Өвөрмонголын “Гэгээн тал” компани 50 сая төгрөг УОК-т хандивлав 14 цаг 38 минутын өмнө НИТХ дахь АН-ын бүлгээс цаг үеийн асуудлаар мэдээлэл хийлээ 14 цаг 42 минутын өмнө "Нийслэлийн 1050 байгууллагуудтай цахимаар албан бичиг солилцох боломжтой" 14 цаг 51 минутын өмнө Хаврын ээлжит чуулганаар хэлэлцэх асуудлын дарааллыг тогтоожээ 15 цаг 28 минутын өмнө Засгийн газрын хуралдаанаар 13 асуудал хэлэлцэнэ 15 цаг 31 минутын өмнө Улаанбаатар хотыг коронавирусийн халдвар тархах ӨНДӨР ЭРСДЭЛТЭЙ гэж үнэлжээ 15 цаг 37 минутын өмнө Наро Банчэн гэгээнтэн: Монгол түмэн минь эрүүл энх, амар амгалан байх болтугай 15 цаг 46 минутын өмнө Иргэдийг нийгмийн даатгалын шимтгэл төлсөнд тооцож, бичилт хийнэ 16 цаг 16 минутын өмнө
iИх уншсан
Д.Нарангэрэл: Цэвэрлэх байгууламжаас коронавирусийн халдвар ... Ерөнхийлөгчийн хэтийдсэн санаачилга: Монголчууд "хонь" биш У.Хүрэлсүхийн гүехэн бодол, Х.Баттулгын холын бодлого Сонгогчид зөв сонголтоо хийхэд "Электорат" хөдөлгөөний үндсэ... Олборлох салбарын төрийн ба орон нутгийн өмчит компаниуд: Хэ... Х.Тэмүүжин: Дэг журам нэрийн дор дарангуйлал тогтоох гэж бай... Монголд коронавирус гарсан бол монголчууд ирэх байсан уу? Л.Болд гишүүний эхнэр, хүүхдээс коронавирус илэрсэн гэв үү? М.Энхсайхан: Коронавирусыг өвчин гэж хараад, эдийн засаг гэж... М.Энхсайхан: Нүүрснээс ашиг хийдэг олон хүний "хөл дээр гишг... Б.Мөнхбат: Засгийн газар сошиалаар шүүмжлэгчдийн үгээр ажлаа... М.Чимэддорж: Дундаж давхрага ширгэж, ядуурлын эгнээ тэлэх аю... "Хар хун" Ц.Нямдорж Тагнуулын байгууллагад “террор” хийж байна Хувиараа хөдөлмөр эрхэлж буй иргэд зургаан сарын хугацаанд Н... Т.Бадрал: Герман, Турк улс онгоц хүлээж авахгүй тул иргэдээ ... Монгол улсад коронавирусийн халдвар тархах эрсдэл МАШ ӨНДӨР ... У.Хүрэлсүх: НДШ, ХАОАТ-ыг зургаан сарын хугацаатай тэглэж ба... Б.Амархүүг цагдан хорих 461 дүгээр ангид саатуулжээ "Алтан Дорнод"-ын Т.Ганболд ээжийгээ сахиж буй охидод амласа...
Top