x

Д.Эрдэнэбат: Говьсүмбэр, Дундговь аймгийг нэг тойрог болгох ёстой

УИХ дахь Ардчилсан намын зөвлөлийн дарга, УИХ-ын гишүүн Д.Эрдэнэбатаас УИХ-ын сонгуулийн хууль, тойргийн мандатын талаар ярилцлаа.

-УИХ-ын сонгуулийн нэг тойрогт ногдох мандатын тооны талаар ямар байр суурьтай байна вэ?
-УИХ-ын сонгуулийн хуульд олон мандаттай тойрог гэж заасан. Тэгэхээр тухайн тойрогт хоёр буюу түүнээс дээш мандаттай байна гэсэн үг. Тухайн тойрогт хэдэн мандаттай байхыг хүн амын тоо, төвлөрлийг тооцон гаргах ёстой. Цөөн хүн амтай аймгууд бий. Жишээлбэл Дундговь, Говьсүмбэр аймгуудыг нэгтгээд хоёр мандаттай тойрог болгомоор байгаа юм. Учир нь Дундговь аймаг хөгжлийн хувьд бусдаасаа хоцорсон, УИХ-ын ганцхан гишүүнтэй. Одоо тус аймагт орших Салхитын мөнгөний ордын тухай яригдаж эхэллээ. УИХ-аар энэ ордын асуудлыг хэлэлцэж шийдээд явах юм шиг байна. Говьсүмбэр аймаг гурван сумтай, Дорноговь аймгийн бөөрөнд хавчуулагдаж явдаг. Бас хөгжлийн хувьд тийм ч сайн биш. Ганц Шивээ-Овоогийн нүүрсний уурхайтай. Тэгэхээр УИХ-ын сонгуулийн тойргийг тогтоохдоо нутаг дэвсгэр, хүн ам түүнчлэн эдийн засгийн нөхцөл байдлыг зайлшгүй харах ёстой. Ийм учраас энэ хоёр аймгийг нэгтгэх шаардлага байгаа юм.

-Үүнээс өөр асуудалтай тойрог байгаа юу?
-Зарим нь дэндүү тэгш бус байна. Тухайлбал хүн амын тоо цөөн ч дөрвөн мандаттай тойрог бас бий. Түүнээс хасч гурав болгох шаардлагатай гэж бодож байгаа. Улаанбаатар хотын тойргийн мандатыг хасах ёсгүй. Яагаад гэвэл манай улсын хүн амын хамгийн том төвлөрлөл нийслэлд байна. Нийслэлийн тойргийн мандатыг хасах нь зөв үү, буруу юу гэдгийг хэлэлцэж байгаа. Нэг нэг мандаттай аймгуудыг зайлшгүй хоёр болгохоос өөр арга байхгүй. Хууль нь тийм юм. Ингээд тооцвол дундаж хүн амтай аймаг хоёр мандаттай болно. Мөн 100 гаруй мянган хүн амтай аймаг гурван мандаттай байх тооцоо гарч байгаа. Харин 100 мянгаас доош хүн амтай байж дөрвөн мандаттай аймаг байвал түүнээс хасах ёстой. Дахин хэлэхэд хүн ам, нутаг дэвсгэр, эдийн засгийн нөхцөл зөв харж тооцож байж мандатын тоог гаргах учиртай гэж үзэж байна.

-УИХ-ын сонгуулийн тойргийн асуудлыг Сонгуулийн ерөнхий хороо тодорхой болгосон юм болов уу?
-Сонгуулийн ерөнхий хороо одоогоор уг асуудлыг оруулж ирээгүй байна. Хуулийн дагуу хоёрдугаар сарын 01-нээс өмнө тойргийн асуудлыг тодорхой болгох ёстой. Тухайн үед уг асуудлаар Ардчилсан намын зүгээс байр сууриа илэрхийлнэ.

-Тэгвэл Ардчилсан намын зүгээс ямар байр суурь илэрхийлэх төлөвтэй байна вэ?
-Нэгдүгээрт, миний дээр ярьсан асуудлуудыг зайлшгүй харгалзан үзэх ёстой юм. Хоёрдугаарт, нийслэлээс хүн ам ихээр төвлөрсөн газрын мандатын тоог цөөлөх нь туйлын зорилго биш гэж үзэж байгаа.

-УИХ Орон нутгийн сонгуулийн тухай хуулийг хэлэлцэхээр шийдсэн. Энэ хуулийн төслийн талаар та ямар байр суурьтай байна вэ?
-Орон нутгийн сонгуулийн тухай хуульд мажоритар тогтолцоогоор сонгууль явуулах томьёолол байгаа. Жижиг тойргоор сонгууль явуулна гэсэн үг. Ажлын хэсэг судалгаа хийгээд үзэх хэрэгтэй. УИХ-ын сонгуулийг томсгосон тойргоор явуулахаар болсон. Тэгэхээр орон нутгийн сонгуулийг бас энэ томсгосон тогтолцоогоор явуулах нь зүйтэй гэж харж байгаа. Өөрөөр хэлбэл нийслэлийн дүүрэг нэг тойрог болно гэсэн үг. Тойргийг жижиглээд байх нь тийм ч ач холбогдолтой зүйл биш. Жишээ нь сумын төвийг бүхэлд нь авч үзэх ёстой. Иймэрхүү асуудлуудыг зайлшгүй авч үзэх ёстой гэж бодож байна. Ер нь орон нутгийн сонгуулийн тухай хуульд сонгуулийн сурталчилгаа явуулах хугацааг УИХ-ынхтай адилхан 22 хоног гэж төлөвлөсөн байгаа. Тэгэхээр орон нутагт улстөржилтийг багасгахын тулд сонгуулийн сурталчилгааны хоногийн тоог цөөлөх хэрэгтэй. Тэртээ тэргүй нэг суманд хэний ах дүү, хаана нэр дэвшиж байгааг дэндүү сайн мэднэ. Иймд сонгуулийн сурталчилгаа олон хоног үргэлжилхээр орон нутагт улстөржилт асар өндөр хэмжээнд хүрдэг тал бий. Мөн маш их зардал гардаг. Ийм учраас орон нутагт хамгийн бага зардлаар, богино хугацаанд сонгууль явуулах бүрэн боломжтой гэж харж байгаа.

-Үндсэн хуулийн нэмэлт өөрчлөлт хүчин төгөлдөр хэрэгжээд эхлэхээр Дархан, Эрдэнэт улсын чанартай хотын статустай болно. Тэгэхээр Сэлэнгэ, Булган аймгуудын хилийн заагийг тодорхойлох зэрэг асуудал гарна шүү дээ?
-Хотын статусын асуудлыг энэ УИХ-ын бүрэн эрхийн хугацаанд шийдэж амжихгүй байх. Үндсэн хуулийн нэмэлт өөрчлөлтийг тавдугаар сарын 01-нээс мөрдөж эхэлнэ. Тэгэхээр хотын статус тогтоох, эрх зүйн орчинг бүрдүүлэх асуудал нь дараагийн шинэ УИХ-ын шийдэх асуудал болж хувирна гэж бодож байна. Өөрөөр хэлбэл Дархан, Эрдэнэтийн хотын статустай болох хугацаа нь 2021 оноос эхлэх байх. Ийм учраас уг асуудал дараагийн УИХ руу шилжих магадлал асар өндөр юм. Тэгэхээр одоо үйлчилж буй хуулийн хүрээнд бүх асуудлаа шийдээд явна гэсэн үг.

-Эрх баригчид өөрсдөдөө боломж олгох тойргийн хуваарилалт хийнэ гэсэн зүйл яригдаж байгаа. Ийм зүйл бий юү?
-Сонгуулийн тойрог 50, 26 гэдэг тоо л автоматаар тогтоочихоод байх юм. Заавал ийм байх ёстой ч юм уу, үгүй ч юм уу бүү мэд. Хамгийн гол асуудал нь амын тоо, газар нутгийн хэмжээ, эдийн засгийн нөхцөл байдал гэсэн гурван зарчимд тулгуурлаж тойргийн хуваарилалтаа хийх ёстой. Тэгэхээр 26 эсвэл 30 тойрог гарах нь уу мэдэхгүй. Энэ асуудлыг УИХ-ын Төрийн байгуулалтын байнгын хороо, ажлын хэсэг нухацтай авч үзэх ёстой. Аливаа асуудалд аль нэг улс төрийн хүчинд давуу эрх олгоно гэдэг нь сайн зүйл биш. Урьд нь 2012, 2016 оны УИХ-ын сонгуулийн тойргийг өөрчлөөд л явуулсан. Үүнээс ач холбогдол ерөөсөө гараагүй. Ийм учраас хэн нэгэн хувь хүн болон намын эрх ашиг гэхээс илүү тухайн нутаг дэвсгэрт амьдарч буй иргэдийн эрх ашиг, эдийн засгийн хөгжлийн хандлага чиг, хүн амын тоо гээд маш олон зүйлийг харж байж шийдвэр гаргах ёстой.

-Хэрэв УИХ-ын сонгууль явуулах тойрог нэмэгдвэл хуулиа өөрчлөх үү?
-Хууль өөрчлөгдөхгүй. Тойргийг тусгай тогтоолоор батална. Энэ тогтоолыг хоёрдугаар сарын 01-нээс өмнө батлах хуультай.

"Ардчилал таймс" сонин

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
iШинэ мэдээ
Австралид коронавирусийн анхны тохиолдол илэрчээ 11 цаг 45 минутын өмнө Монгол улс, БНХАУ-ын хилийн авто замын боомтуудыг түр хаалаа 12 цаг 40 минутын өмнө Гуравдугаар сарын 2-ныг хүртэл олон нийтийн арга хэмжээ зохион байгуулахыг хориглолоо 12 цаг 55 минутын өмнө Шанхайд коронавирусаар халдварласан өвчтөн эдгэжээ 13 цаг 6 минутын өмнө Коронавирусийн халдвараас сэрэмжлүүлсэн зөвлөмж гаргалаа 18 цаг 3 минутын өмнө Хууль, эрх зүйн үнэ төлбөргүй зөвлөгөө өгөх өдөрлөг боллоо 18 цаг 35 минутын өмнө The Hu хамтлаг: Монгол соёл урлагаа дэлхий даяар түгээхийг хүсэж байна 19 цаг 4 минутын өмнө Хот хогноосоо салж эхэллээ 19 цаг 15 минутын өмнө Н.Номтойбаяр: Надад хууль зөрчсөн үйлдэл байхгүй, Их хурлыг нээлттэй явуулах хэрэгтэй 19 цаг 36 минутын өмнө Коронавирусийн тохиолдол илэрвэл Японы халдварт өвчний үндэсний төвд шинжилгээгээ явуулна 19 цаг 52 минутын өмнө Манай улс ирэх долоо хоногт коронавирусийн ОНОШЛУУРТАЙ болно 20 цаг 5 минутын өмнө Халдварт өвчний сэжигтэй тохиолдол илрээгүй 21 цаг 41 минутын өмнө Франц улсад коронавирусийн халдвар бүртгэгдлээ 22 цаг 7 минутын өмнө Дэлхийн усны нөөцийн групп манай улсын Усны хуулийн өөрчлөлт, үр дүнг судлана 22 цаг 48 минутын өмнө Коронавирус нь хүнд, хөнгөн хэлбэрийн өвчлөл үүсгэдэг 23 цаг 12 минутын өмнө Хүйтний эрч суларч, цаг агаар тогтуун байна 23 цаг 39 минутын өмнө Дэд хороо Н.Номтойбаярын бүрэн эрхийг түдгэлзүүлье гэв Уржигдар 19 цаг 43 минутад Сургууль, цэцэрлэгийг гуравдугаар сарын 2 хүртэл хаахаар боллоо Уржигдар 17 цаг 44 минутад Монгол, ОХУ-ын ГХЯ-дын Бодлогын зөвлөлдөх уулзалт болов Уржигдар 17 цаг 37 минутад Д.Сарангэрэл: Хилээр орж ирж байгаа хүмүүс халуурч байвал шууд тусгаарлаж байгаа Уржигдар 17 цаг 27 минутад Тагнуулын ажилтнуудын өдүүлсэн хэрэг дээр ТЕГ цагдаатай хамтарч ажиллана Уржигдар 16 цаг 51 минутад БНСУ-д коронавирусийн хоёр тохиолдол бүртгэгдэж, Манжуурт нэг хүн нас баржээ Уржигдар 16 цаг 41 минутад Эрдэм шинжилгээний ажилтнуудад оюуны өмчийн эрхийг хамгаалах цогц сургалт явуулна Уржигдар 15 цаг 54 минутад У.Хүрэлсүх: Н.Номтойбаяр гишүүн өөрөө өргөдлөө өгөөд шалгуулсан нь дээр юм биш үү  Уржигдар 15 цаг 26 минутад Нөхөр рүү нь дайрсан чоныг гурилын элдүүр, сүхээр цохиж алжээ Уржигдар 14 цаг 33 минутад У.Хүрэлсүх: Төрийн тахилгат, ард түмний шүтээн "Отгонтэнгэр" хайрханыг ухуулахгүй Уржигдар 14 цаг 18 минутад Ноолуурын дөрөв дэх том хэрэглэгч Германд монголчуудыг жигшиж эхэлжээ Уржигдар 14 цаг 08 минутад Монгол улсын гурван сая дахь иргэн Х.Монголжин охин таван нас хүрлээ Уржигдар 13 цаг 40 минутад Г.Занданшатар ЖДҮХС-д арван компани “шахаад” зургаад нь зээл авчээ Уржигдар 13 цаг 09 минутад МАН-ын бүлэг хоёр цагийн завсарлага авлаа Уржигдар 12 цаг 44 минутад Н.Номтойбаяр: Би сайн дураараа бүрэн эрхээсээ татгалзана гэж байхгүй Уржигдар 12 цаг 44 минутад Сайд Ё.Баатарбилэг Дэлхийн боловсролын чуулга уулзалтад оролцов Уржигдар 12 цаг 38 минутад Л.Оюун-Эрдэнэ: Оюутолгойн ТУЗ-д орох шалгуурыг өндөрсгөж, шалгалт авна Уржигдар 12 цаг 17 минутад Хүмүүнлэгийн үйлсэд Монгол цэргийн оролцоог нэмэгдүүлнэ Уржигдар 12 цаг 08 минутад Монгол, Хятадын хилийн боомтууд энэ сарын 25-27-нд амарна Уржигдар 12 цаг 02 минутад Грета Тунбэргийг Монголд болох олон улсын залуучуудын “Ногоон наадам”-д урив Уржигдар 12 цаг 02 минутад Коронавирусийн талаар үнэн зөв, шуурхай мэдээлэхийг үүрэг болгов Уржигдар 11 цаг 53 минутад Шинэ коронавирусын халдвар Монголд орж ирсэн гэх мэдээллийг үгүйсгэлээ Уржигдар 11 цаг 42 минутад Цахим халдлагад өртөхгүйн тулд ЯТГАХ ТУСАМ НЯГТАЛ Уржигдар 09 цаг 50 минутад Оюун ухааны академийн захирал Х.Хатанбаатар Монгол улсын Соёлын элч боллоо Уржигдар 09 цаг 49 минутад ДЭМБ-ын ерөнхий захирал хил, гаалийн хяналтаа сайжруулахыг зөвлөв Уржигдар 09 цаг 40 минутад Ч.Сайханбилэгт өөрийгөө өмгөөлөх эрх бий юу? Уржигдар 09 цаг 24 минутад “Алсын хараа-2050” төслийг 1500 гаруй хүн 8 чиглэлээр, 8 сарын турш боловсруулжээ Уржигдар 09 цаг 01 минутад Соёлын гавьяат зүтгэлтэн, зохиолч Л.Түдэвийн "Мөнхийн ус" туужийн хэлэлцүүлэг болно Уржигдар 08 цаг 47 минутад Н.Номтойбаярын бүрэн эрхийг түдгэлзүүлэх эсэхийг өнөөдөр эцэслэнэ Уржигдар 08 цаг 44 минутад “Урт цагаан”-ыг нураах цаг болсон Уржигдар 08 цаг 36 минутад Хүйтний эрч суларч, цаг агаар тогтуун байна Уржигдар 08 цаг 26 минутад Японы буцалтгүй тусламжаар 123-р цэцэрлэгийн өргөтгөлийг барина Уржигдар 08 цаг 04 минутад Гурав дахь жилдээ “Эрүүл иргэн аян-2020” аяныг нийслэл даяар өрнүүлж эхэллээ 2020-01-23 19:10 Угаарын хий мэдрэгчийг зааврын дагуу ашиглахыг санууллаа 2020-01-23 18:51
iШинэ мэдээ
ЦААШ ҮЗЭХ
Top