x

Н.Оюундарь: Эмэгтэйг элдвээр оролдож, нөхрийг нь цагдаагаар дарамтлуулсан тохиолдол бий

УИХ-ын гишүүн Н.Оюундарьтай ярилцлаа.

-Та өмнө өгсөн ярилцлагадаа “Ажлын байран дахь бэлгийн дарамт чимээгүй тахал шиг л байна” гэсэн байсан. Үнэхээр ингэж ярих хэмжээнд хүртэл ноцтой хэмжээнд хүрсэн хэрэг үү?

-Ажлын байрны бэлгийн дарамт гэдэг нь тухайн хүнд дарамт үзүүлээд дуусдаг асуудал биш. Энэ нь гэр бүлийг салгаж, сарниулж, нөхрийг нь ил цагаанаар дарамталж, гэр бүлийн хүчирхийллийн томоохон шалтгаан болж байхад өөрөөр юу гэж дүгнэх вэ.

Эмэгтэй хүнийг элдвээр оролдоод зогсохгүй, гэр бүлтэй нь муудалцуулж, нөхрийг нь цагдаагаар дарамтлуулан, шалгуулсан тохиолдол ч байдаг юм билээ. Бүр гаарсан биш үү, энэ дарамтлагч этгээдүүд. Болохгүй болоод л бид үндэсний хэмжээнд хэлэлцүүлэг хийж, зохих хуулиудад өөрчлөлт оруулахаар ажиллаж байна.

-“Ажлын байр-Аюулгүй орчин” сэдэвт хэлэлцүүлэг зохион байгуулах гэж буйтай холбогдуулан Хүний эрхийн дэд хороо, ХЭҮК-д хандаж, асуудлаа ярьж буй хүн байна уу?

-Манай ажлын хэсэгт утсаар байнга мэдээлэл ирж байна. Өөрийн биеэр ирж асуудлаа яримаар байна гэсэн хүсэлт ч олон гарсан. Бид тухайн иргэнд боломжтой бол ХЭҮК-т албан ёсоор гомдол гаргаж, мэргэжлийн хүмүүсээс зөвлөгөө, мэдээлэл авахыг зөвлөж байгаа. Энэ бол нэг хүн толгой мэдээд шийдчих хэрэг биш ээ. Гэр бүлээрээ ярилцаж шийдвэрлэнэ. Ингэж байж зөв гарцыг олох ёстой.

-Ихэвчлэн ямар асуудал гарч байгаа бол?

-Ажлын байрны бэлгийн дарамтын талаар ярьснаас үүдэж, “Ажлын байр-Аюулгүй орчин” сэдэвт хэлэлцүүлэг зохион байгуулах гэж буйтай холбогдуулан олон иргэн мэдээлэл өгөхөөр хандсан.

Хүмүүс дан ганц ажлын байрны бэлгийн дарамтын талаар бус, ажлын орчин дахь аюулгүй байдал, сэтгэл санаа, бие махбодод учруулсан дарамт, хандлагын талаар гомдол гаргаж байна. Тухайн байгууллагын удирдлага, ажилтны харилцааны хэм хэмжээ зөрчсөн үйлдлийг баримт сэлттэй нь мэдээлдэг боллоо.

Томоохон байгууллагуудын удирдлага ч иймэрхүү хэргүүдийг бүртгэж, хэрхэн шийдсэнээ манай ажлын хэсэгт эргэн мэдээлж байна. “Намайг тоохгүй байна” гээд удирдлага нь ажилтнаа зодсон хэрэг орон нутагт гарсан байдаг. Тухайн этгээд албан тушаал буурч, хэрэг нь мөрдөн байцаалтад явж байгаа мэдээлэл байна. Ажлын байрны аюулгүй орчин хот, хөдөөгүй адилхан хангагдаасай.

Салбар бүрт бид цочроо өгч, эрүүл саруул нийгмийн төлөө бүгдээрээ зүтгэх, хичээх ёстой. Хэвлэл, мэдээллийн байгууллагууд, сэтгүүлч нар бас өөр, өөрийн шугамаар санаачлагатай ажиллаж буй нь нийгэмд тун зөв давалгаа үүсгэж байна. Бидний хамтын ажилд бага ч гэсэн ахиц гарч буй нь сайны дохио. Эерэг нийгмийг хүсдэг хүн олон болсонд баярлаж л сууна.

-Ажлын байрны бэлгийн дарамт аль салбарт их байгааг гаргах боломж бий юү. Бүсгүйчүүд бэлгийн дарамтад өртөж буйгаа ойлгодоггүй, үүнийг шийддэг хууль журам байдгийг мэддэггүй юм шиг санагддаг?

-Хүний эрхийн чиглэлээр ажилладаг төрийн бус байгууллагууд боломжоороо сайн ажиллаж байгаа шүү. Цаашдаа үндэсний хэмжээний нэгдсэн судалгаа хийх хэрэгтэй. Байгууллагууд өөрийнхөө ажил, үүргийн хүрээнд боломжийн судалгаанууд хийж хуульд оруулах өөрчлөлт, нийгмийн хандлагын талаар санаа зовж, ярьж, хэлсээр байгаа.

Амьдрал гэнэт л нэг өдөр сайхан болж, ямар ч асуудал нэг хүнтэй уулзаад л шууд шийдэгдчихгүй. Хууль, журам, цаг хугацаа, хамтын ажиллагаа, харилцан дэмжлэг гэх мэтээр олон хүчин зүйлээс шалтгаалж асуудал шийдэгддэг. Иргэдэд хуулийн талаар мэдээлэл түгээх ёстой юм байна. Байгууллагын дарга нар ч гэсэн ажилтнууддаа хүний эрх, хөдөлмөрийн орчинд аюулгүй байх эрх зүйн мэдлэг олгох сургалт хийх, зөвлөмж, дотоод журам гаргах ажил байхгүйтэй адил. Эндээс харахад асуудал хаа, хаанаа л байна.

-Холбогдох байгууллагад хандсан ч шийдүүлж чадаагүй, өөрөө буруудаад өнгөрөх гэх мэтийн асуудал гардаг болов уу?

-Байлгүй яах вэ. Ажлын байрны бэлгийн дарамтад өртсөн эмэгтэй байгууллагын удирдлагадаа энэ талаар мэдээлж, тусламж хүсжээ. Гэтэл гомдлын хариуд ‘Та хоёр хайр сэтгэл, ор хөнжлийн асуудлаа өөрсдөө шийд” гэсэн байх юм. Цолны эрэмбээр дарамталж, хэчнээн эмэгтэйн амьдралаар тоглох гэсэн юм бэ, хүчний байгууллагынхан. Дарга гуай нь бусармаг явдалтай бүр эвлэрчихсэн.

Дарга нь утасдаж, энэ талаар битгий олон нийтэд мэдээлээч гэж гуйх тохиолдол гарч байна. Өөрийгөө хамгаалсан эмэгтэй ажилтнаа “Чам дээр ирээд гацахгүй шүү” гэж сүрдүүлдэг инженертэй газар байна. Тэр этгээд ямар ч гацалтгүйгээр эмэгтэйчүүдийг “бузарладаг” байх нь л дээ. Арай л эрээ, цээргүй байгаа биз. Илэрч байгаа нь л ийм зэрэгтэй. Илрээгүй ямар зовлон, зүдгүүрийг ажилтнууд амсаад явж буйг таашгүй. 

Дарга нь эмэгтэй ажилтандаа олон жил ажлын байрны бэлгийн дарамт үзүүлжээ Саналыг нь хүлээн авч, бэлгийн харилцаанд орохгүй болохоор нь ажлын байрыг нь цомхотгож, хорслоо тайлсан нь тогтоогдсон Даргын ямбаа хэтрүүлэн “Яваарай, халагдах өргөдлөө өг, зайлаарай" гэж хөөх нь жирийн үзэгдэл болжээ.

Арга мухардсан залуухан ажилтнууд нь өөрийн хүсэлтээр ажлаасаа гарсан тохиолдол ч цөөнгүй бий. Хүчний байгууллагын 40 гарсан эмэгтэйчүүд удахгүй тэтгэвэртээ суухаас хойш гээд сохор, дүлий юм шиг ажлын байрны бэлгийн дарамттай эвлэрээд явж буйгаа мэдээлсэн байдаг. Эмгэнэлтэй биш гэж үү.

-ХЭҮК-д ийм асуудлаар хандсан олон тохиолдол байдаг гэсэн. Та тэр бүх кэйстэй танилцсан байх. Тэдгээрээс ажлын байрны бэлгийн дарамт үнэхээр хавтгайрсныг илтгэх, сэтгэл эмзэглүүлэм кэйсүүдийн талаар дурдаач?

-ХЭҮК жил бүрийн нэгдүгээр сарын эхээр өмнөх оныхоо ажлыг дүгнэж “Монгол Улс дахь хүний эрх, эрх чөлөөний байдлын талаарх илтгэл”-ийг хэвлүүлж, мэдээлдэг. Энд та бүхний асуугаад байгаа хэрэг зөрчлийн талаарх судалгаа, кэйс, байгууллагуудын хийсэн ажил хууль тогтоомжийн хэрэгжилт цөм багтдаг. Гарч байгаа хэрэг бүр л хэвийн бус, хэцүүхэн юм билээ.

“Энэ жирийн, гардаг л хэрэг” гэх нэг ч тохиолдол байдаггүй шүү. Магадгүй хүчирхийлэл, дарамт үйлдэгч этгээдийн зүгээс тэгж хардаг байх. Зөвхөн нэг байгууллага дээр ажлын байрны бэлгийн дарамтад өртөж гомдол гаргасан 30 орчим тохиолдол байна 27-45 насны эмэгтэйчүүд удаа дараа хохирогч болжээ.

27 настай удирдлага 45-тай эмэгтэйг элдэвлэн “Би эгчмэд эмэгтэй сонирхдог” гээд, бэлгийн харилцаанд орохыг шаардаад байгааг хэвийн үзэгдэл гэх үү. Монголд ажлын байрандаа сэтгэл амар байж, ажлаа хүн ёсоор хийх орчин үгүйлэгдэж байгааг олон жишээ харуулж байна.

-Та БХИС-ийн багш нар “Тэдэн оноо тавибал тэгнэ” гэх мэтээр ханш тогтоосон байдаг талаар жишээ авч ярьсан. Үнэхээр ийм явдал байдаг хэрэг үү. Таныг янз бүрийн кэйс ярьсны төлөө дургүйцлээ илэрхийлэх хандлага гарч байна уу?

-Хүмүүс итгэж ядан хүлээн авч, үнэхээр ийм хэрэг гарсан юм уу гэх мэтээр лавлаж байсан. Боловсролын салбарт өнөөдөр мэдлэг түгээхээс илүү айдас, хүйдэстэй, дарамттай явдал байж болохгүй гэсэн үүднээс хэвлэлээр гарсан баримтыг иш татаж ярьсан юм. Судалгаанаас харахад салбар бүрт л их, бага хэмжээгээр ажлын байрны бэлгийн дарамт байна. ХЭҮК-оос их, дээд сургуулийн оюутан, багш нартай ганцаарчилсан уулзалт хийхэд үнэнээ хэлж байх жишээтэй.

Энд нэг зүйлийг зориуд хэлэхэд, ажлын байрны бэлгийн дарамтад өртсөн талаараа бидэнд ярьж санаа нь амраад, зохих газар нь гомдол гаргахгүй яваа хүмүүс байна.

-Яагаад гомдол гаргахгүй байгаа юм бол?

-Хууль, хяналтын байгууллагад үл итгэх, иргэдийг чирэгдүүлдгээс нь залхах гэх мэтийн олон шалтгаан байна. Мөн удирдлагаас ирсэн дарамт амьдралд нь нөлөөлөх, хэргээ яаж нотлохоо мэдэхгүй байх, ажлаасаа ийм шалтгаанаар гарсан гэдгийг олон нийт мэдэх вий гэхээс эмээх, нэр хүнд, карьераа бодох зэрэг олон хүчин зүйл нөлөөлж байгаа.

-Ажлын байрны бэлгийн дарамтыг ихэвчлэн эрчүүд үйлддэг гэж ойлгож болох уу. Эрчүүд ийм дарамтад өртсөн талаар мэдээлэл бий болов уу?

-Ихэвчлэн эмэгтэйчүүд ийм дарамтад өртдөг гэсэн судалгааны дүн бий. Гэхдээ эрчүүд ч бас дарамтад өртдөг, гэхдээ харьцангуй бага хувьтай юм байна лээ.

-Хүний эрхийн дэд хорооноос “Ажлын байр-Аюулгүй орчин” сэдэвт хэлэлцүүлэг зохион байгуулахаар болсон. Энэ асуудалд төрийн болон төрийн бус байгууллагууд хэр ач холбогдол егч байна вэ?

-УИХ-ын Хүний эрхийн дэд хорооноос маргааш Төрийн ордонд “Ажлын байр-Аюулгүй орчин” хэлэлцүүлгийг зохион байгуулна. Нийгэмд эерэг хандлага, харилцаа түгээх кампанит ажилд Европын холбоо ач холбогдол өгч, бидэнтэй хамтран ажиллаж байна. УИХ-ын эмэгтэй гишүүд, ХЭҮК, НҮБ, АНУ, Австрали, Унгар, Франц, Герман, БНСУ, Япон зэрэг улсын Элчин сайд нар хэлэлцүүлэгт оролцоно.

Мөн “Ажлын байрны бэлгийн дарамттай тэмцэх төрийн бус байгууллагуудын эвсэл”, МЭС, МЭХ, МҮЭХ зэрэг төрийн болон төрийн бус байгууллагууд бий. Мэргэжлийн судлаачдын илтгэлийг сонсож, зарим байгууллага төлөөллөө оролцуулахаар болсон.

-Та ажлын байрны бэлгийн дарамтад анхаарал хандуулж, эрх зүйн орчныг чангаруулахаар ажиллаж байгаа. Энэ талаараа мэдээлэл өгөөч?

-Төрийн албаны тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын 39 дүгээр зүйлийн 39.1.4 дэх хэсгийн болон 48 дугаар зүйлийн 48.7 дахь хэсгийн заалт зөвхөн төрийн захиргааны болон тусгай албан хаагчид хамаарахаар ялгамжтай тусгасныг өөрчилж, төрийн, улс төрийн болон үйлчилгээний албан хаагчийг мөн адил хамааруулж хуульчлах ёстой.

Манай улсын хувьд бэлгийн дарамт учруулбал ингэнэ, тэгнэ гэсэн заалт Эрүүгийн болон Зөрчлийн, Гэр бүлийн хүчирхийллийн тухай хуульд ч байхгүй. УИХ 2017 оны тавдугаар сарын 11 -нд Эрүүгийн хуулиас “Бэлгийн дарамт учруулах” гэдэг зүйлийг хассан. Энэ нь тухайн этгээдийг 1 -3 cap зорчих эрхийг хязгаарлах, 1 -3 cap хорих ялтай байв.

Бэлгийн дарамттай холбоотой ганц ч заалт Зөрчлийн хуульд ороогүй. Одоо оруулах гэж буй өөрчлөлтөөр ажлын байрны бэлгийн дарамт учруулсан албан тушаалтныг 100 мянган төгрөгөөр торгоод өнгөрөхөөр байгааг бид эсэргүүцэж байгаа.

Засгийн газрын хуралдаанаар 21 аймгийн Засаг дарга болон яам, агентлагийн дарга нарт 15 заалттай үүргийг Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх энэ оны эхээр өгсөн. Уг үүргийн ес дэх заалтад “Төрийн албан тушаалтан бэлгийн дарамт үзүүлж, эрхшээлдээ оруулдаг явдлыг таслан зогсоож, ёс бус үйлдэл гаргахгүй байхад онцгой анхаар” гэсэн байгаа. Иргэдэд энэ мэт мэдээллийг та бүхэн маань шуурхай хүргэж байгаарай.

Хууль, дүрэм гэхээр хүмүүс тэр бүр нэг их ойшоодоггүй нь үнэн. Асуудал гарч, өөрт тулаад ирэхээр сая нэг мэддэг тал бий. Тиймээс шударга бус, хүний эрх зөрчсөн асуудалд анхаарлаа хандуулан ажиллаж байгаа хэвлэл, мэдээллийн байгууллагууддаа талархаж явдаг шүү.

"Үндэсний шуудан" сонин

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
iШинэ мэдээ
Ардчилсан эмэгтэйчүүдийн "Лиш" фестиваль амжилттай болж өнгөрлөө 16 минутын өмнө Сахуу татрангийн эсрэг дархлаажуулалт эхэллээ 1 цаг 10 минутын өмнө Ж.Батмөнх агсны хөшөөнд хүндэтгэл үзүүллээ 1 цаг 30 минутын өмнө Спорт клубт хичээллэхэд зориулж нэг удаа 60,000 төгрөгийн урамшуулал олгоно 1 цаг 48 минутын өмнө Д.Эрдэнэбат: Ерөнхийлөгчийн хоригийг бүрэн дэмжинэ 2 цаг 13 минутын өмнө Харшлын эмзэгшилтэй хүүхэд ханиад хүрвэл хэт мэдрэмтгий болдог 2 цаг 23 минутын өмнө Б.Болороод Европын холбоо "Хүний эрхийн төлөө тэмцэгч" шагнал өгчээ 2 цаг 32 минутын өмнө Х.Болорчулуун гишүүний "Сэрвээний хууль" батлагдвал монгол адуу наадамд уралдах боломжгүй гэв 2 цаг 51 минутын өмнө Нийтийн дууны "Ханхүү"-г Нийслэлийн соёл, урлагийн газрын даргаар томилжээ 3 цаг 7 минутын өмнө Ж.Бямбадорж: Хөдөлмөрлөх эрхтэй холбоотой гомдол хамгийн их ирдэг 3 цаг 25 минутын өмнө Авилгын гэмт хэргийн уг сурвалж нь хууль тогтоогчид болж байна 3 цаг 38 минутын өмнө Ордны бузар булай 4 цаг 20 минутын өмнө Украины зүүн нутагт гал зогсоохоор тохиролцлоо 4 цаг 33 минутын өмнө Э.Бэхбаяр “Алан 2019” олон улсын тэмцээнээс мөнгөн медаль хүртэв 4 цаг 42 минутын өмнө Дүүжин замын төслийн талаар Францын Элчин сайдтай санал солилцов 5 цаг 30 минутын өмнө Хөнгөлөлттэй эмийн жагсаалтад өөрчлөлт оруулна 5 цаг 37 минутын өмнө Бид уг нь шударга байсан юмаа 5 цаг 48 минутын өмнө Хийн хоолойг дамжуулах чиглэл төмөр замын дагуу байхаар тохиролцлоо 6 цаг 2 минутын өмнө Утаа шүүгч суурилуулаагүй ААН-үүдэд хугацаатай даалгавар өгнө 6 цаг 9 минутын өмнө 2019 оны эхний 11 сард 5287 иргэнд ипотекийн зээл олгожээ 7 цаг 13 минутын өмнө Олон улсын галт тэрэгний хуваарийг танилцуулж байна 7 цаг 22 минутын өмнө Төрийн банкны захирал асан Д.Баярсайханд хоёр жил хорих ял оноожээ 7 цаг 40 минутын өмнө Махны экспорт зогсоогүй гэв 7 цаг 55 минутын өмнө Үйлдвэрт гарсан галын улмаас 40 гаруй хүн амиа алджээ 8 цаг 22 минутын өмнө УДШ “Сентеррагоулд Монголия” ХХК-ийн дөрвөн тусгай зөвшөөрлийг цуцаллаа 22 цаг 6 минутын өмнө Аврагчид 29 жил хаагдсан Асгатын мөнгөний далд уурхайг нээхээр ажиллаж байна 23 цаг 9 минутын өмнө "Автомашинтай жагсаал"-д оролцогч эсэргүүцлээ илэрхийлж, хувцсаа тайлжээ 23 цаг 24 минутын өмнө "Голомт"-ын Д.Баясгалан, “Түмэн шувуут”-ын Л.Эрхэмбаяр нарын 21 хүнд Гавьяат цол хүртээлээ Өчигдөр 15 цаг 45 минутад "НДШ-д тавьсан Ерөнхийлөгчийн хоригийг хүлээж авна. Төсвийнхийг хүлээж авахгүй" Өчигдөр 15 цаг 22 минутад Зам ашигласны төлбөрт иргэдийн саналыг тусгах чиглэл өглөө Өчигдөр 13 цаг 36 минутад Сэргээш хэрэглэсэн бөхдөө Хэнтийчүүд "ХААН ШОНХОР" өгчээ Өчигдөр 13 цаг 26 минутад Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэд УИХ-д нэр дэвших 5 хувийн квот хүслээ Өчигдөр 13 цаг 02 минутад Автозам ашигласны хураамжийг НИТХ-аар дахин хэлэлцүүлэх чиглэл өглөө Өчигдөр 12 цаг 41 минутад "Эрдэнэт" үйлдвэр, Хөгжлийн банкны хэргийн нотлох баримтыг бүрэн, шуурхай олж чадахгүй байна" Өчигдөр 12 цаг 21 минутад Codelco 2028 он хүртэлх хөтөлбөрийн хөрөнгө оруулалтаа 20 хувиар танана Өчигдөр 10 цаг 21 минутад Ким Жөн Унтай маш сайн харилцаатай байгаа хэмээн мэдэгджээ Өчигдөр 10 цаг 10 минутад УИХ дахь МАН-ын бүлэг, АН болон ШИНЭН-ын зөвлөл хуралдана Өчигдөр 09 цаг 56 минутад Д.Эрдэнэбаатар: Хүн улсын соёлын өв дэлхийг “цочоож” эхэлсэн нь тодорхой боллоо Өчигдөр 09 цаг 48 минутад Цасан шуурга шуурч, хүйтний эрч чангарна Өчигдөр 09 цаг 27 минутад Х.Баттулга: Ардчиллыг хэн нэгэн суут хүн, хэсэг бүлэг зоригт хүмүүс авчраагүй Өчигдөр 09 цаг 17 минутад Жолооч нар автомашинтай жагсаал зохион байгуулна Өчигдөр 09 цаг 09 минутад Хөгжилгүй гэсэн гайхшралд өгөх нэг тайлбар Өчигдөр 08 цаг 28 минутад "Moon Dance" хамтлаг гурав дахь удаагаа Дэлхийн аваргын цомын эзэн боллоо Уржигдар 13 цаг 58 минутад Монгол Улс бүс нутгийн эрчим хүчний интеграцид бодитой оролцох боломж бүрдэв Уржигдар 11 цаг 07 минутад С.Лувсангомбо: Түүхэн барилга байгууламжаа хадгалж, хамгаалах тал дээр анхаарч ажиллахыг хүсье Уржигдар 09 цаг 41 минутад Амьдралын хэв маягт тань өөрчлөлт хийж чадах 5 ном 2019-12-07 15:14 Парисчууд тэтгэврийн шинэчлэлийг эсэргүүцэн жагсжээ 2019-12-06 16:20 Сурагчид Шүд угаалтын аваргаа шалгаруулахаар өрсөлдөж байна 2019-12-06 16:11 Х.Галымбек: Хүхрийн хэмжээ одоогийнхоос 16 дахин өсч байж аюул учруулна 2019-12-06 15:44 Л.Энх-Амгалан: Том мажоритари тойрогт 26 хүн дугуйлах өөр хувилбар бий 2019-12-06 15:31
iШинэ мэдээ
ЦААШ ҮЗЭХ
iРедакцийн сонголт
Top