x

Академич Б.Чадраа агсанд зориулан дурсгалын хөшөө босгожээ

Монгол Улсын шинжлэх ухаан, төр нийгмийн нэрт зүтгэлтэн, ШУА-ийн ерөнхийлөгч асан, төрийн шагналт, академич Б.Чадраа агсны 80 насны ойг тэмдэглэх ажлын хүрээнд ШУА-ийн Физик технологийн хүрээлэнд энэ сарын 14-ны өдөр эрдэм шинжилгээний хурал зохион байгуулж, дурсгалын самбар байрлуулан, нэрэмжит танхим нээх ёслолын ажиллагаа боллоо.

Тус арга хэмжээнд Б.Чадраа агсантай хамтран ажиллаж байсан найз нөхөд, эрдмийн хамт олноос гадна гэр бүлийнхэн нь хүрэлцэн ирж оролцлоо.

ШУА-ийн ерөнхийлөгч Д.Рэгдэл “ШУА-иас энэхүү ойг угтаж шат дараалалтай ажлыг зохион байгуулж байгаагийн нэг нь Б.Чадраа гуайн ажиллаж байсан, удирдаж байсан ФТХ-нд  нэрэмжит танхим, дурсгалын хөшөө байрлуулах энэ ажил юм. Б.Чадраа гуайн амьдрал үйл ажиллагааг мэддэг хүмүүс өнөөдөр энд цугласан байна. Гэсэн хэдий ч би өнөөдөр Б.Чадраа гуайн тухай зарим зүйлийг тодруулж хэлэх нь зүйтэй болов уу. Бид хоёр хамтарч ажиллаад 42 жил болж байна. 1977 онд Монгол улсад ФТХ-ийн дэргэд Сансар судлалын тасаг байгуулахад тэр тасагт би ирж, тэр цагаас хойш нэг байгууллагад хамтарч ажилласан. Энэ хүний тухай, 80 жилийн ойн баримтат кино удахгүй гарна. Тэнд миний бие дэлгэрэнгүй дурсамж ярьсан байгаа. ШУА 1961 онд байгуулагдснаас хойш академийн хөгжил дэвшилд онцгой үүрэг гүйцэтгэсэн 2 хүний нэг нь манай Б.Чадраа академич. Б.Ширэндэв гуайн дараа баттай байр суурь эзэлсэн энэ хүн бол Монгол улсын зах зээлийн шилжилтийн хүнд он жилүүдэд шинжлэх ухааны салбараа нураагаад унагачихалгүй авч дараагийн үетэй золгуулсан.

Энэ бол  яах аргагүй Б.Чадраа гуайн гавьяа. Монгол улс шинжлэх ухааны салбарт, эрдэмтдэд итгэл найдвар өгч судалгаа шинжилгээний ажлыг боломжийн хэрээр санхүүжүүлбэл ямар хэмжээнд шинжлэх ухааны хөтөлбөр боловсруулж ажиллаж чадахыг харуулсан нэг үйл явдал байдаг. Энэ нь Зөвлөлт-Монголын хамтарсан нислэг байгаа. Б.Чадраа гуай энэ хамтарсан нислэгийн улсын коммисын орлогч дарга, шинжлэх ухааны хөтөлбөрийг боловсруулах коммиссын даргаар ажиллаж ирсэн. Богино хугацаанд тэр олон хөтөлбөрийг боловсруулах, тал талаасаа цугласан залуу судлаачдын хүч авьяасыг дайчлан гаргаж ажиллахад Б.Чадраа гуай онцгой гавьяа байгуулсан хүн. Ийм эрхэм хүний дурсгалыг хүндэтгэж энэхүү дурсгалын хөшөөг нээж байгаадаа баяртай байна” гэсэн юм.  

Б.Чадраа нь 1939 онд Архангай аймгийн Тариат сумын Мөрөн багийн Ороох хэмээх газар Баатарын наймдахь хүү болон мэндэлсэн. 1963 онд Ломоносовын нэрэмжит Москвагийн Улсын их сургуулийг төгсөж, ажлынхаа гарааг Монгол Улсын Шинжлэх ухааны академийн Байгалийн ухааны хүрээлэнд эрдэм шинжилгээний ажилтнаас эхэлж Физик, математикийн хүрээлэнгийн эрдэмтэн нарийн бичгийн дарга, Физик техникийн хүрээлэнгийн захирал, Сэргээгдэх эрчим хүчний хүрээлэнгийн захирал, Сэргээгдэх эрчим хүчний шинжлэх ухаан-үйлдвэрлэлийн нэгдлийн Ерөнхий захирал, Электрон техник, эрдэм шинжилгээний багаж төхөөрөмжийн “Монел” үйлдвэрийн захирал, Улаанбаатарын Их сургуулийн захирал зэрэг албыг хашиж ирснээс гадна ШУА-ийн дэд ерөнхийлөгчөөр гурван удаа, ШУА-ийн Ерөнхийлөгчөөр гурван удаа, нийт 21 жил сонгогдон ажилласан шинжлэх ухааны авьяаслаг зохион байгуулагч эрдэмтэн байсныг хамт олон нь дурсдаг.

Академич Б.Чадраа сэргээгдэх эрчим хүч, сансар судлал, цөмийн физик, электроникийн судалгаа, Монгол Улсын хөгжил, шинжлэх ухааны бодлогын чиглэлээр 320 гаруй эрдэм шинжилгээний бүтээлийг гадаад, дотоодод нийтлүүлсэн эрдэмтэн. Шинжлэх ухааны доктор, профессор Б.Чадраагийн бүтээлээс цөмийн гаж бөөмс үүсэх үйл явц, түүний мэдээллийг анх олж ажигласан, их энергитэй сансрын эгэл бөөмсийн цөмтэй хийх мөргөлдөөнийг дэлхий дээр болон сансар огторгуйд судалсан, нар, салхи, био, геоэнергийн ашиглалтыг судлан туршсан, малчдыг нар, салхины эрчим хүчээр хангах багаж төхөөрөмж зохион бүтээж үйлдвэрлэсэн зэрэг ажлын үр дүн, Монголын үндэсний нэвтэрхий толь, Монголын байгаль орчны нэвтэрхий толь зэрэг бүтээлүүд нь гадаад, дотоодын эрдэмтдээс өндөр үнэлгээ авсан байдаг.

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
iШинэ мэдээ
Хөхүүртэй айраг "ЮНЕСКО"-ийн Биет бус соёлын өвийн жагсаалтад бүртгэгдлээ 15 цаг 18 минутын өмнө Алсалсан аймаг, сумын эмнэлгүүдэд түргэн тусламжийн автомашин хүлээлгэн өглөө 15 цаг 27 минутын өмнө Өнгөрсөн 10 жилийн хугацаанд хэвлэл мэдээллийн 1174 ажилтан амиа алджээ 16 цаг 14 минутын өмнө УИХ-ын гишүүн Б.Пүрэвдорж НӨАТ-ын тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийг өргөн барив 16 цаг 56 минутын өмнө 50 сая төгрөгийн шагналтай НӨАТ-ын сугалааны тохирол маргааш явагдана 17 цаг 27 минутын өмнө Эрдэнэт үйлдвэрийн “тэвэр дүүрэн” ололт дэвшил, 41 жилийн ой 18 цаг 37 минутын өмнө Цагдаагийн аминд хүрсэн этгээдүүдийн ялыг хэвээр үлдээв 19 цаг 53 минутын өмнө Олон улсын “Өвлийн үзэсгэлэн-2019” арга хэмжээнд “Монгол улсын танхим”-ыг нээжээ 20 цаг 54 минутын өмнө Дэлхийн банк утаа бууруулах зорилгоор дахин 12 сая ам.долларын хөнгөлөлттэй зээл олголоо Уржигдар 18 цаг 18 минутад НИТХ-ын ээлжит бус IX хуралдаан энэ сарын 16-нд болно Уржигдар 18 цаг 07 минутад Б.Махбалд холбогдох хэргийг прокурорт буцаалаа Уржигдар 17 цаг 25 минутад “Matrix 4” ирэх оны тавдугаар сард нээлтээ хийнэ Уржигдар 16 цаг 16 минутад “Жүр-Үр”-ийн 118 ширхэг тортыг устгалд оруулжээ Уржигдар 15 цаг 47 минутад Гадаадын тагнуулын албатай хамтран ажилласан этгээдэд ял ногдуулав Уржигдар 14 цаг 07 минутад Монголын нэр дор зодоглосон Саид Моллаи эхний тойрогтоо цэвэр ялагдлаа Уржигдар 13 цаг 36 минутад “Хүлэмжийн хийн ялгарал багатай дулаан хангамжийн систем” хэлэлцүүлэг боллоо Уржигдар 13 цаг 26 минутад УИХ-ын гишүүн Н.Номтойбаярт хилийн хориг тавих саналыг шүүх хүлээн авахаас татгалзлаа Уржигдар 13 цаг 12 минутад Д.Алтангэрэл: Олон улсад өрсөлдөхүйц судалгааны багийг бүрдүүлэхийг зорилгоо болгосон Уржигдар 12 цаг 39 минутад АНУ-ын Сангийн дэд сайд Саарал жагсаалтаас гаргах асуудлаар Сангийн сайдтай уулзжээ Уржигдар 11 цаг 38 минутад Н.Номтойбаяр, түүний зөвлөхөд хилийн хориг тавих прокурорын саналыг шүүх хэлэлцэж байна Уржигдар 11 цаг 34 минутад Сайд Д.Цогтбаатар Польш улсын Сеймийн дэд маршалтай уулзав Уржигдар 10 цаг 49 минутад Хар тамхины хэрэгт холбогдсон Нигер улсын иргэдэд 6 жилийн ял оноолоо Уржигдар 10 цаг 35 минутад Дэвшилтэт технологи эрүүл мэндийн салбарт хэрхэн нөлөөлөх вэ?  Уржигдар 10 цаг 21 минутад Мөсөн дээгүүр авто тээвэр хийхгүй байхыг онцгойлон анхаарууллаа Уржигдар 09 цаг 52 минутад ОУХМ Г.Хэрлэн мөнгө, Ё.Басхүү хүрэл медаль хүртлээ Уржигдар 09 цаг 41 минутад Х.Номингэрэл: Ард түмэн эрх баригчдыг “ялна” гэж тооцсон тогтолцоогоор нь унагадаг Уржигдар 08 цаг 32 минутад Д.Одбаяр Өмнөд Солонгосын талтай шүүхдэнэ Уржигдар 08 цаг 26 минутад Айдас төрүүлсэн “АРД ТҮМЭНЧ”, дарамт болсон “ЭХ ОРОНЧ” Уржигдар 08 цаг 16 минутад Хэвлэллийн хүрээлэнд “Хийн хоолойн ирээдүй” хэлэлцүүлэг болно Уржигдар 08 цаг 12 минутад Ихэнх нутгаар цаг агаар тогтуун, хүйтний эрч сулавтар байна Уржигдар 07 цаг 55 минутад Нийслэлийн Засаг дарга машинтай жагсагчидтай уулзлаа 2019-12-12 17:25 М.Ганбаатар: Шахмал түлш нөөцөлж зохиомол хомсдол үүсгэх шаардлагагүй 2019-12-12 16:57 Утаа мэдрэгчийг энэ сардаа багтаан 167,000 өрхөд үнэ төлбөргүй олгоно 2019-12-12 16:40 “Мэдээллийн дайн”-ны ялагч нь хэн бэ? 2019-12-12 14:58 FACT CHECK: Ц.Нямдорж сайд хэрхэн худлаа ярьсан бэ? 2019-12-12 14:49 "Цөмөөхэй" балетаар дамжуулж нийгэмд урлаг яагаад хэрэгтэйг ойлгуулна 2019-12-12 14:31 Хорт хавдраар өвдсөн нэг ойтой Г.Хулан охинд туслах аянд нэгдэцгээе! 2019-12-12 14:09 НДШ-ийн 2 хувьд тавьсан Ерөнхийлөгчийн хоригийг УИХ хүлээж авлаа 2019-12-12 13:58 Н.Номтойбаяр: Намайг буруутгах гэж байгаа бол миний бүрэн эрхийг түдгэлзүүлэх бичгээ өгчих 2019-12-12 13:46 Д.Одбаяр: Цэцийн гишүүнээсээ хэрвээ татгалзах шаардлагатай гэвэл би зууралдахгүй 2019-12-12 12:31 Дорд үзэхийг эсэргүүцэн тэмцсэн 17 жил 2019-12-12 11:21 С.Баясгалан: Монголын нутгаар хий дамжуулах хоолой тавих боломж бүрдчихлээ гэж ойлгохоор байна 2019-12-12 11:10 Авто зам ашигласны төлбөрийг хуучин хэвээр нь үлдээх саналаа НИТХ-д өргөн барина 2019-12-12 10:56 Н.Номтойбаяр гишүүн өөрийн шалгагдаж буй асуудлаар Төрийн ордонд мэдээлэл хийнэ 2019-12-12 10:39 Д.Одбаярыг ҮХЦ-ийн гишүүнээс огцруулахаар жагсаал зохион байгуулна 2019-12-12 10:26 Улстөрчдийн рейтингийг нийслэлд Х.Баттулга, орон нутагт У.Хүрэлсүх тэргүүлжээ 2019-12-11 16:13 Кремлийн сүлд модны наадам 30 жилийн дараа Улаанбаатарт болно 2019-12-11 14:33 Асгатын мөнгөний ордын далд уурхайн эхний амыг нээжээ 2019-12-11 13:45 Хүүхдийн тэтгэмжээ төлөлгүй эрэн сурвалжлагдаж буй эцэг, эхийг зарлалаа 2019-12-11 13:30 М.Энхсайхан: 2020 оны сонгуулиар цэцэг шиг олон шинэ үеийнхэн УИХ-д орж ирээсэй 2019-12-11 11:34
iШинэ мэдээ
ЦААШ ҮЗЭХ
Top