x

Академич Б.Чадраа агсанд зориулан дурсгалын хөшөө босгожээ

Монгол Улсын шинжлэх ухаан, төр нийгмийн нэрт зүтгэлтэн, ШУА-ийн ерөнхийлөгч асан, төрийн шагналт, академич Б.Чадраа агсны 80 насны ойг тэмдэглэх ажлын хүрээнд ШУА-ийн Физик технологийн хүрээлэнд энэ сарын 14-ны өдөр эрдэм шинжилгээний хурал зохион байгуулж, дурсгалын самбар байрлуулан, нэрэмжит танхим нээх ёслолын ажиллагаа боллоо.

Тус арга хэмжээнд Б.Чадраа агсантай хамтран ажиллаж байсан найз нөхөд, эрдмийн хамт олноос гадна гэр бүлийнхэн нь хүрэлцэн ирж оролцлоо.

ШУА-ийн ерөнхийлөгч Д.Рэгдэл “ШУА-иас энэхүү ойг угтаж шат дараалалтай ажлыг зохион байгуулж байгаагийн нэг нь Б.Чадраа гуайн ажиллаж байсан, удирдаж байсан ФТХ-нд  нэрэмжит танхим, дурсгалын хөшөө байрлуулах энэ ажил юм. Б.Чадраа гуайн амьдрал үйл ажиллагааг мэддэг хүмүүс өнөөдөр энд цугласан байна. Гэсэн хэдий ч би өнөөдөр Б.Чадраа гуайн тухай зарим зүйлийг тодруулж хэлэх нь зүйтэй болов уу. Бид хоёр хамтарч ажиллаад 42 жил болж байна. 1977 онд Монгол улсад ФТХ-ийн дэргэд Сансар судлалын тасаг байгуулахад тэр тасагт би ирж, тэр цагаас хойш нэг байгууллагад хамтарч ажилласан. Энэ хүний тухай, 80 жилийн ойн баримтат кино удахгүй гарна. Тэнд миний бие дэлгэрэнгүй дурсамж ярьсан байгаа. ШУА 1961 онд байгуулагдснаас хойш академийн хөгжил дэвшилд онцгой үүрэг гүйцэтгэсэн 2 хүний нэг нь манай Б.Чадраа академич. Б.Ширэндэв гуайн дараа баттай байр суурь эзэлсэн энэ хүн бол Монгол улсын зах зээлийн шилжилтийн хүнд он жилүүдэд шинжлэх ухааны салбараа нураагаад унагачихалгүй авч дараагийн үетэй золгуулсан.

Энэ бол  яах аргагүй Б.Чадраа гуайн гавьяа. Монгол улс шинжлэх ухааны салбарт, эрдэмтдэд итгэл найдвар өгч судалгаа шинжилгээний ажлыг боломжийн хэрээр санхүүжүүлбэл ямар хэмжээнд шинжлэх ухааны хөтөлбөр боловсруулж ажиллаж чадахыг харуулсан нэг үйл явдал байдаг. Энэ нь Зөвлөлт-Монголын хамтарсан нислэг байгаа. Б.Чадраа гуай энэ хамтарсан нислэгийн улсын коммисын орлогч дарга, шинжлэх ухааны хөтөлбөрийг боловсруулах коммиссын даргаар ажиллаж ирсэн. Богино хугацаанд тэр олон хөтөлбөрийг боловсруулах, тал талаасаа цугласан залуу судлаачдын хүч авьяасыг дайчлан гаргаж ажиллахад Б.Чадраа гуай онцгой гавьяа байгуулсан хүн. Ийм эрхэм хүний дурсгалыг хүндэтгэж энэхүү дурсгалын хөшөөг нээж байгаадаа баяртай байна” гэсэн юм.  

Б.Чадраа нь 1939 онд Архангай аймгийн Тариат сумын Мөрөн багийн Ороох хэмээх газар Баатарын наймдахь хүү болон мэндэлсэн. 1963 онд Ломоносовын нэрэмжит Москвагийн Улсын их сургуулийг төгсөж, ажлынхаа гарааг Монгол Улсын Шинжлэх ухааны академийн Байгалийн ухааны хүрээлэнд эрдэм шинжилгээний ажилтнаас эхэлж Физик, математикийн хүрээлэнгийн эрдэмтэн нарийн бичгийн дарга, Физик техникийн хүрээлэнгийн захирал, Сэргээгдэх эрчим хүчний хүрээлэнгийн захирал, Сэргээгдэх эрчим хүчний шинжлэх ухаан-үйлдвэрлэлийн нэгдлийн Ерөнхий захирал, Электрон техник, эрдэм шинжилгээний багаж төхөөрөмжийн “Монел” үйлдвэрийн захирал, Улаанбаатарын Их сургуулийн захирал зэрэг албыг хашиж ирснээс гадна ШУА-ийн дэд ерөнхийлөгчөөр гурван удаа, ШУА-ийн Ерөнхийлөгчөөр гурван удаа, нийт 21 жил сонгогдон ажилласан шинжлэх ухааны авьяаслаг зохион байгуулагч эрдэмтэн байсныг хамт олон нь дурсдаг.

Академич Б.Чадраа сэргээгдэх эрчим хүч, сансар судлал, цөмийн физик, электроникийн судалгаа, Монгол Улсын хөгжил, шинжлэх ухааны бодлогын чиглэлээр 320 гаруй эрдэм шинжилгээний бүтээлийг гадаад, дотоодод нийтлүүлсэн эрдэмтэн. Шинжлэх ухааны доктор, профессор Б.Чадраагийн бүтээлээс цөмийн гаж бөөмс үүсэх үйл явц, түүний мэдээллийг анх олж ажигласан, их энергитэй сансрын эгэл бөөмсийн цөмтэй хийх мөргөлдөөнийг дэлхий дээр болон сансар огторгуйд судалсан, нар, салхи, био, геоэнергийн ашиглалтыг судлан туршсан, малчдыг нар, салхины эрчим хүчээр хангах багаж төхөөрөмж зохион бүтээж үйлдвэрлэсэн зэрэг ажлын үр дүн, Монголын үндэсний нэвтэрхий толь, Монголын байгаль орчны нэвтэрхий толь зэрэг бүтээлүүд нь гадаад, дотоодын эрдэмтдээс өндөр үнэлгээ авсан байдаг.

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
iШинэ мэдээ
ХӨСҮТ: Улаанбурхан өвчний батлагдсан тохиолдол 2 нэмэгджээ 3 мин "Нарны эрч" өрхийн эрүүл мэндийн төвийг сэргээгдэх эрчим хүчээр хангалаа 10 мин Элчин сайд С.Золжаргал Итгэмжлэх жуух бичгээ барив 35 мин ДАШТ-ий шувтаргын тоглолтын завсарлагаар Жастин Бибер уран бүтээлээ толилуулна 40 мин Хурдан морьдын сэрвээний өндрийг 30-40 секундэд AI технологиор хэмжинэ 46 мин ОХУ дизель түлшний экспортоо 7 дугаар сарын 31 хүртэл зогсоожээ 55 мин Нэн шинэ түүхэн дэх Монгол-Солонгосын түншлэл 1 цаг 3 мин Японы Ерөнхий сайд агсан Абэ Шинзогийн дурсгалыг хүндэтгэлээ 1 цаг 42 мин “Монгол Улсын Ерөнхий сайдууд” марк авилгын шинжтэй юү? 3 цаг 1 мин АН-ынхан О.Цогтгэрэлийгээ МАН-тай сүжирлээ гэж хардаж байна… 3 цаг 22 мин Наадмын өдрүүдэд нийтийн тээврийн 959 автобус иргэдэд үйлчилнэ 3 цаг 35 мин А.Дашням: Нийслэлийн хэмжээнд үерийн эрсдэлтэй бүсэд 1,917 айл өрх оршин сууж байна 3 цаг 40 мин Дэлхийн батлан хамгаалахын банк байгуулах санаачилгыг есөн улс дэмжжээ 23 цаг 44 мин Г.Уянгахишиг: Төр, хувийн хэвшлийн түншлэлээр цахилгаан станц, дэд бүтцийн төслүүдийг хэрэгжүүлэх хэрэгтэй 23 цаг 53 мин Алба хаагчдад цол, шагнал гардуулах ёслолын арга хэмжээ боллоо Өчигдөр 14 цаг 46 мин Н.Учрал: Дуусдаггүй олон яриаг дуусгаж, хөдөлмөрлөж буйд ээлтэй байх бодлогыг баримталж ажиллалаа Өчигдөр 14 цаг 40 мин Наадмын өдрүүдэд цаг агаар ямар байх вэ? Өчигдөр 12 цаг 39 мин "Бяцхан Учрал ба Бага оврын Хүрэлсүх” Өчигдөр 12 цаг 29 мин Стокгольм болон Минаматагийн конвенцын хэрэгжилтийг дэмжих дэлхийн химийн бодисын мониторингийн шинэ төсөлд нэгдэв Өчигдөр 12 цаг 18 мин Элчин сайд Ц.Мөнх-Оргил итгэмжлэх жуух бичгийн хувийг гардуулав Өчигдөр 12 цаг 14 мин
iИх уншсан
Франц vs Парагвай: Хөлсөнд нэвчсэн бохир тоглолт Г.Дамдинням “ОНТРЭ“ хоёр холбоотой нь ч холбоотой юм... Д.Трамп НАТО-гийн уулзалтын үеэр Украин, Сирийн удирдагчидта... Л.Гантөмөр: Засгийн газар том хүн шиг байж болдоггүй юм уу Гурван улсын аялал жуулчлалын салбарын сайд нарын X уулзалт ... Европын улсуудад гарсан түймрийн улмаас олон мянган хүнийг н... МАН-ын Засгийн газар парламентын хяналтаас гарч байна... Монгол, Оросын зөвлөлдөх уулзалт боллоо Саудын Араб Азийн зах зээлд нийлүүлэх газрын тосны үнээ огцо... З.Мэндсайхан: Оюу толгойн зээлийн хүүг гурван жил тутамд эрг... Үндэсний их баяр наадмын нэгдсэн хөтөлбөр Улсын III төв эмнэлэг Монгол Улсын Төрийн соёрхлыг 4 дэх уда... В.Зеленский, М.Рютте нар "баллистик пуужингаас хамгаалах эвс... Д.Содном: Засгийн газар эдийн засаг, нийгмийн шинэ төлөвлөгө... Америкийн баяр: Тусгаар тогтнолын 250 жилийн ой ДАШТ-2026: Португалын баг 1/8 шигшээд шалгарлаа АНУ Олон улсын эрүүгийн шүүхийг дахин шүүмжиллээ Ховдын хорооны 13 байлдагч ҮБХИС, МУИС, ШУТИС, ХААИС, Их зас... Нүүрс пиролизын үйлдвэр байгуулах ажил Багануурт эхэллээ Испаничууд Португалын багийг хожиж, шөвгийн наймд шалгарлаа
Top