x

Академич Б.Чадраа агсанд зориулан дурсгалын хөшөө босгожээ

Монгол Улсын шинжлэх ухаан, төр нийгмийн нэрт зүтгэлтэн, ШУА-ийн ерөнхийлөгч асан, төрийн шагналт, академич Б.Чадраа агсны 80 насны ойг тэмдэглэх ажлын хүрээнд ШУА-ийн Физик технологийн хүрээлэнд энэ сарын 14-ны өдөр эрдэм шинжилгээний хурал зохион байгуулж, дурсгалын самбар байрлуулан, нэрэмжит танхим нээх ёслолын ажиллагаа боллоо.

Тус арга хэмжээнд Б.Чадраа агсантай хамтран ажиллаж байсан найз нөхөд, эрдмийн хамт олноос гадна гэр бүлийнхэн нь хүрэлцэн ирж оролцлоо.

ШУА-ийн ерөнхийлөгч Д.Рэгдэл “ШУА-иас энэхүү ойг угтаж шат дараалалтай ажлыг зохион байгуулж байгаагийн нэг нь Б.Чадраа гуайн ажиллаж байсан, удирдаж байсан ФТХ-нд  нэрэмжит танхим, дурсгалын хөшөө байрлуулах энэ ажил юм. Б.Чадраа гуайн амьдрал үйл ажиллагааг мэддэг хүмүүс өнөөдөр энд цугласан байна. Гэсэн хэдий ч би өнөөдөр Б.Чадраа гуайн тухай зарим зүйлийг тодруулж хэлэх нь зүйтэй болов уу. Бид хоёр хамтарч ажиллаад 42 жил болж байна. 1977 онд Монгол улсад ФТХ-ийн дэргэд Сансар судлалын тасаг байгуулахад тэр тасагт би ирж, тэр цагаас хойш нэг байгууллагад хамтарч ажилласан. Энэ хүний тухай, 80 жилийн ойн баримтат кино удахгүй гарна. Тэнд миний бие дэлгэрэнгүй дурсамж ярьсан байгаа. ШУА 1961 онд байгуулагдснаас хойш академийн хөгжил дэвшилд онцгой үүрэг гүйцэтгэсэн 2 хүний нэг нь манай Б.Чадраа академич. Б.Ширэндэв гуайн дараа баттай байр суурь эзэлсэн энэ хүн бол Монгол улсын зах зээлийн шилжилтийн хүнд он жилүүдэд шинжлэх ухааны салбараа нураагаад унагачихалгүй авч дараагийн үетэй золгуулсан.

Энэ бол  яах аргагүй Б.Чадраа гуайн гавьяа. Монгол улс шинжлэх ухааны салбарт, эрдэмтдэд итгэл найдвар өгч судалгаа шинжилгээний ажлыг боломжийн хэрээр санхүүжүүлбэл ямар хэмжээнд шинжлэх ухааны хөтөлбөр боловсруулж ажиллаж чадахыг харуулсан нэг үйл явдал байдаг. Энэ нь Зөвлөлт-Монголын хамтарсан нислэг байгаа. Б.Чадраа гуай энэ хамтарсан нислэгийн улсын коммисын орлогч дарга, шинжлэх ухааны хөтөлбөрийг боловсруулах коммиссын даргаар ажиллаж ирсэн. Богино хугацаанд тэр олон хөтөлбөрийг боловсруулах, тал талаасаа цугласан залуу судлаачдын хүч авьяасыг дайчлан гаргаж ажиллахад Б.Чадраа гуай онцгой гавьяа байгуулсан хүн. Ийм эрхэм хүний дурсгалыг хүндэтгэж энэхүү дурсгалын хөшөөг нээж байгаадаа баяртай байна” гэсэн юм.  

Б.Чадраа нь 1939 онд Архангай аймгийн Тариат сумын Мөрөн багийн Ороох хэмээх газар Баатарын наймдахь хүү болон мэндэлсэн. 1963 онд Ломоносовын нэрэмжит Москвагийн Улсын их сургуулийг төгсөж, ажлынхаа гарааг Монгол Улсын Шинжлэх ухааны академийн Байгалийн ухааны хүрээлэнд эрдэм шинжилгээний ажилтнаас эхэлж Физик, математикийн хүрээлэнгийн эрдэмтэн нарийн бичгийн дарга, Физик техникийн хүрээлэнгийн захирал, Сэргээгдэх эрчим хүчний хүрээлэнгийн захирал, Сэргээгдэх эрчим хүчний шинжлэх ухаан-үйлдвэрлэлийн нэгдлийн Ерөнхий захирал, Электрон техник, эрдэм шинжилгээний багаж төхөөрөмжийн “Монел” үйлдвэрийн захирал, Улаанбаатарын Их сургуулийн захирал зэрэг албыг хашиж ирснээс гадна ШУА-ийн дэд ерөнхийлөгчөөр гурван удаа, ШУА-ийн Ерөнхийлөгчөөр гурван удаа, нийт 21 жил сонгогдон ажилласан шинжлэх ухааны авьяаслаг зохион байгуулагч эрдэмтэн байсныг хамт олон нь дурсдаг.

Академич Б.Чадраа сэргээгдэх эрчим хүч, сансар судлал, цөмийн физик, электроникийн судалгаа, Монгол Улсын хөгжил, шинжлэх ухааны бодлогын чиглэлээр 320 гаруй эрдэм шинжилгээний бүтээлийг гадаад, дотоодод нийтлүүлсэн эрдэмтэн. Шинжлэх ухааны доктор, профессор Б.Чадраагийн бүтээлээс цөмийн гаж бөөмс үүсэх үйл явц, түүний мэдээллийг анх олж ажигласан, их энергитэй сансрын эгэл бөөмсийн цөмтэй хийх мөргөлдөөнийг дэлхий дээр болон сансар огторгуйд судалсан, нар, салхи, био, геоэнергийн ашиглалтыг судлан туршсан, малчдыг нар, салхины эрчим хүчээр хангах багаж төхөөрөмж зохион бүтээж үйлдвэрлэсэн зэрэг ажлын үр дүн, Монголын үндэсний нэвтэрхий толь, Монголын байгаль орчны нэвтэрхий толь зэрэг бүтээлүүд нь гадаад, дотоодын эрдэмтдээс өндөр үнэлгээ авсан байдаг.

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
iРедакцийн сонголт
iШинэ мэдээ
Монгол Улсын терроризмтой тэмцэх зөвлөл Лхагва гаригт хуралдана 32 минутын өмнө УИХ-ын гишүүн асан Г.Солтанд холбогдох шүүх хуралдаан маргааш болно 40 минутын өмнө Санхүүгийн зохицуулах хороо мэргэжлийн холбоодтой хамтран ажиллах гэрээ байгуулав 51 минутын өмнө Б.Буджаргал 125 км замыг ХАМГИЙН БОГИНО хугацаанд туулж, АВАРГА боллоо 1 цаг 5 минутын өмнө Талийгаач охиныг эмээ, өвөө дээрээ Архангай аймагт байхад нь хүүхэд харуулхаар авчирсан байжээ 1 цаг 37 минутын өмнө Орон нутгийн сонгуульд санал өгөх сонгогчдын нэрийн жагсаалтад бүртгэгдсэн эсэхээ шалгаарай! 2 цаг 21 минутын өмнө “Сэргээгдэх эрчим хүч ба өвөлжилтийн бэлтгэл” сургалт, хэлэлцүүлэгт урьж байна 3 цаг 6 минутын өмнө Эрх мэдэлд дагалдах нь 4 цаг 10 минутын өмнө Есөн настай охин зодуулсан байдалтай нас барсан хэрэгт хойд эцгийг нь шалгаж байна 5 цаг 23 минутын өмнө Ж.Баясах: Өмнөд Монголын бичиг соёлын асуудалд АНУ-ын Конгрессоос илүү НҮБ дуугарах нь чухал 5 цаг 53 минутын өмнө “Warner Bros” студи “Жокер” киноны 2, 3 дугаар ангийг хийнэ 6 цаг 14 минутын өмнө Гуравдугаар эмнэлгийн зүрхний гажгийн мэргэжлийн баг орон нутгийн эмнэлэгүүдэд ажиллав 6 цаг 50 минутын өмнө Манай улсын хэмжээнд тарваган тахлаар 17 хүн өвчилж, 6 хүн нас баржээ 6 цаг 51 минутын өмнө ФОТО: Туул голын эрэг дагуу 1.6 км урт гүйлт, дугуйн зам ашиглалтад оржээ 7 цаг 7 минутын өмнө Баян-Өлгий аймгийн 548 ээж “Эхийн алдар” одон хүртлээ 7 цаг 17 минутын өмнө Х.Баттулга: Далайд гарцгүй Монгол Улсын хувьд хөгжил бол төмөр зам юм 7 цаг 35 минутын өмнө “Үндэсний ном, бичиг соёлын өдөр”-ийг намрын чуулганаар хэлэлцэн батлана 7 цаг 48 минутын өмнө Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх ЭМЯ-ны ажилтай танилцана 8 цаг 8 минутын өмнө Ихэнх нутгаар цаг агаар тогтуун байна 8 цаг 21 минутын өмнө Хятад иргэдийг Замын-Үүдэд тусгаарлаад Улаанбаатар луу нэвтрүүлжээ 18 цаг 42 минутын өмнө
iИх уншсан
Сүнээ эргэж ирэв Цай Вэньруй: Хятадад нүүрсний хэрэглээ багасаж, бараг нүүрсн... ШХАБ-ын “цэрэг” Монгол руу орох уу? Төмөр нь байвал ОНГОЦ ч хийчихнэ Н.Баярмаа: Хайр гэдэг чинь нэг алдуурхаараа ухаанд дийлддэгг... Сингапурын торгууль гэж дэлхийд хосгүй зэвсэг байна Автобусны үнийг 200 төгрөг болгочихвол АН-ыг дэмжье Цэвэршилтийн тухай эмч танд юуг хэлээгүй байж болох вэ? Ерөнхийлөгч Х.Баттулга, Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх нар онцгой с... Хайртай хүндээ хайр ерөөх ухаан буюу Долли Партоны “Мөрөөдли... Михаил Афанасьевич Булгаков "Ган хоолой" Монгол улс дампуурлын ирмэгт ирлээ Ц.Элбэгдорж: Олон орны Ерөнхийлөгчийг хааныхаа хөшөөнд мөргү... Ж.Баясах: Өмнөд Монголын бичиг соёлын асуудалд АНУ-ын Конгре... АРДЧИЛАЛ ба ТҮГЖРЭЛ Эрх мэдэлд дагалдах нь ЗГ-ын тайлбар: Б.Сүндэръяад хэзээ ч ажлын санал тавьж байгаа... "Иргэдийн хуралд эрх мэдэлтнүүдийн ГАР ХӨЛ биш ИРГЭДИЙН ТӨЛӨ... УИХ-ын дарга Г.Занданшатар БНХАУ-ын Гадаад хэргийн сайд Ван ... 40 сая төгрөгийн шагналтай НӨАТ-ын урамшууллын тохирол ням г...
Top