x

Академич Б.Чадраа агсанд зориулан дурсгалын хөшөө босгожээ

Монгол Улсын шинжлэх ухаан, төр нийгмийн нэрт зүтгэлтэн, ШУА-ийн ерөнхийлөгч асан, төрийн шагналт, академич Б.Чадраа агсны 80 насны ойг тэмдэглэх ажлын хүрээнд ШУА-ийн Физик технологийн хүрээлэнд энэ сарын 14-ны өдөр эрдэм шинжилгээний хурал зохион байгуулж, дурсгалын самбар байрлуулан, нэрэмжит танхим нээх ёслолын ажиллагаа боллоо.

Тус арга хэмжээнд Б.Чадраа агсантай хамтран ажиллаж байсан найз нөхөд, эрдмийн хамт олноос гадна гэр бүлийнхэн нь хүрэлцэн ирж оролцлоо.

ШУА-ийн ерөнхийлөгч Д.Рэгдэл “ШУА-иас энэхүү ойг угтаж шат дараалалтай ажлыг зохион байгуулж байгаагийн нэг нь Б.Чадраа гуайн ажиллаж байсан, удирдаж байсан ФТХ-нд  нэрэмжит танхим, дурсгалын хөшөө байрлуулах энэ ажил юм. Б.Чадраа гуайн амьдрал үйл ажиллагааг мэддэг хүмүүс өнөөдөр энд цугласан байна. Гэсэн хэдий ч би өнөөдөр Б.Чадраа гуайн тухай зарим зүйлийг тодруулж хэлэх нь зүйтэй болов уу. Бид хоёр хамтарч ажиллаад 42 жил болж байна. 1977 онд Монгол улсад ФТХ-ийн дэргэд Сансар судлалын тасаг байгуулахад тэр тасагт би ирж, тэр цагаас хойш нэг байгууллагад хамтарч ажилласан. Энэ хүний тухай, 80 жилийн ойн баримтат кино удахгүй гарна. Тэнд миний бие дэлгэрэнгүй дурсамж ярьсан байгаа. ШУА 1961 онд байгуулагдснаас хойш академийн хөгжил дэвшилд онцгой үүрэг гүйцэтгэсэн 2 хүний нэг нь манай Б.Чадраа академич. Б.Ширэндэв гуайн дараа баттай байр суурь эзэлсэн энэ хүн бол Монгол улсын зах зээлийн шилжилтийн хүнд он жилүүдэд шинжлэх ухааны салбараа нураагаад унагачихалгүй авч дараагийн үетэй золгуулсан.

Энэ бол  яах аргагүй Б.Чадраа гуайн гавьяа. Монгол улс шинжлэх ухааны салбарт, эрдэмтдэд итгэл найдвар өгч судалгаа шинжилгээний ажлыг боломжийн хэрээр санхүүжүүлбэл ямар хэмжээнд шинжлэх ухааны хөтөлбөр боловсруулж ажиллаж чадахыг харуулсан нэг үйл явдал байдаг. Энэ нь Зөвлөлт-Монголын хамтарсан нислэг байгаа. Б.Чадраа гуай энэ хамтарсан нислэгийн улсын коммисын орлогч дарга, шинжлэх ухааны хөтөлбөрийг боловсруулах коммиссын даргаар ажиллаж ирсэн. Богино хугацаанд тэр олон хөтөлбөрийг боловсруулах, тал талаасаа цугласан залуу судлаачдын хүч авьяасыг дайчлан гаргаж ажиллахад Б.Чадраа гуай онцгой гавьяа байгуулсан хүн. Ийм эрхэм хүний дурсгалыг хүндэтгэж энэхүү дурсгалын хөшөөг нээж байгаадаа баяртай байна” гэсэн юм.  

Б.Чадраа нь 1939 онд Архангай аймгийн Тариат сумын Мөрөн багийн Ороох хэмээх газар Баатарын наймдахь хүү болон мэндэлсэн. 1963 онд Ломоносовын нэрэмжит Москвагийн Улсын их сургуулийг төгсөж, ажлынхаа гарааг Монгол Улсын Шинжлэх ухааны академийн Байгалийн ухааны хүрээлэнд эрдэм шинжилгээний ажилтнаас эхэлж Физик, математикийн хүрээлэнгийн эрдэмтэн нарийн бичгийн дарга, Физик техникийн хүрээлэнгийн захирал, Сэргээгдэх эрчим хүчний хүрээлэнгийн захирал, Сэргээгдэх эрчим хүчний шинжлэх ухаан-үйлдвэрлэлийн нэгдлийн Ерөнхий захирал, Электрон техник, эрдэм шинжилгээний багаж төхөөрөмжийн “Монел” үйлдвэрийн захирал, Улаанбаатарын Их сургуулийн захирал зэрэг албыг хашиж ирснээс гадна ШУА-ийн дэд ерөнхийлөгчөөр гурван удаа, ШУА-ийн Ерөнхийлөгчөөр гурван удаа, нийт 21 жил сонгогдон ажилласан шинжлэх ухааны авьяаслаг зохион байгуулагч эрдэмтэн байсныг хамт олон нь дурсдаг.

Академич Б.Чадраа сэргээгдэх эрчим хүч, сансар судлал, цөмийн физик, электроникийн судалгаа, Монгол Улсын хөгжил, шинжлэх ухааны бодлогын чиглэлээр 320 гаруй эрдэм шинжилгээний бүтээлийг гадаад, дотоодод нийтлүүлсэн эрдэмтэн. Шинжлэх ухааны доктор, профессор Б.Чадраагийн бүтээлээс цөмийн гаж бөөмс үүсэх үйл явц, түүний мэдээллийг анх олж ажигласан, их энергитэй сансрын эгэл бөөмсийн цөмтэй хийх мөргөлдөөнийг дэлхий дээр болон сансар огторгуйд судалсан, нар, салхи, био, геоэнергийн ашиглалтыг судлан туршсан, малчдыг нар, салхины эрчим хүчээр хангах багаж төхөөрөмж зохион бүтээж үйлдвэрлэсэн зэрэг ажлын үр дүн, Монголын үндэсний нэвтэрхий толь, Монголын байгаль орчны нэвтэрхий толь зэрэг бүтээлүүд нь гадаад, дотоодын эрдэмтдээс өндөр үнэлгээ авсан байдаг.

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
iШинэ мэдээ
М.Нарантуяа гишүүний Түнхэл тосгон дахь гэрт хулгай оржээ 50 мин Барилгын дээврийн цас, мөс унаж болзошгүйг анхаарууллаа 54 мин Ерөнхийлөгчийн зарлигаар "Эзэн улаан бодон" баатарлаг тууль хайлав 54 мин Д.Трамп худалдааны хэлэлцээрээс ухарсан орнуудад өндөр татвар ногдуулахаа мэдэгдлээ 56 мин Гадаад худалдааны тэнцэл 906.5 сая ам.долларын ашигтай гарлаа 57 мин Японы Сангийн дэд сайд Монгол-Японы эмнэлэгт зочиллоо 57 мин Монгол, Солонгосын ГХЯ хоорондын Стратегийн уулзалт БНСУ-д боллоо 58 мин Цалингийн нэмэгдэл эхний таван жилдээ ажиллаж буй залуу багш нарт илүү мэдрэгдэж байгаа 1 цаг 41 мин "Зөвшөөрлийн тухай хуулийн хэрэгжилт, шийдэл" сэдэвт хэлэлцүүлэг болно 3 цаг 4 мин Гадаад харилцааны сайд Б.Батцэцэг дипломат төлөөлөгчдийн тэргүүн нартай золгов 3 цаг 7 мин Чех-Монголын Парламентын найрамдлын бүлэг шинэчлэн байгуулагдлаа 3 цаг 8 мин Цаг агаарын аюултай үзэгдлээс сэрэмжлүүлж байна 3 цаг 11 мин Боловсруулах салбарын хөгжлийг зах зээлд найдах биш, төр бодлого гаргах шаардлагатай 3 цаг 42 мин Морин жил монголчуудынх байсан 3 цаг 48 мин Сайд Б.Дэлгэрсайхан Франц улстай 23 сая еврогийн гэрээ байгууллаа 17 цаг 53 мин Sony хиймэл оюунаар бүтээсэн хөгжмийн эх сурвалжийг тогтоох технологи танилцууллаа 17 цаг 54 мин "Токио Скайтри"-гийн цахилгаан шатанд 20 хүн гацаж, цамхгийг түр хаажээ 17 цаг 55 мин БНСУ-ын бүх авиа компани нислэгийн үеэр зөөврийн цэнэглэгч ашиглахыг хориглолоо 17 цаг 57 мин 2026 оноос "Сайн" картыг халж, шахмал түлшийг "Хотула" аппликейшнээр олгоно 17 цаг 59 мин Маргааш зарим нутгаар цасан шуурга шуурч, салхи ширүүсэхийг анхаарууллаа 18 цаг 0 мин
iИх уншсан
Хөрөнгийн биржийн захирал асан Д.Ангар санхүүгийн луйврын хэ... Монголын тусгаар тогтнол, бие даасан байдлын баталгаа Цалингийн нэмэгдэл эхний таван жилдээ ажиллаж буй залуу багш... Морин жил монголчуудынх байсан Шинэ эхлэл, өсөлт, зориг, урам зориг, боломжуудаар дүүрэн га... Г.Буянбаатарыг АН-ын даргын Хөгжлийн бодлого хариуцсан зөвлө... Мэндлэн золгох ёсон Цаг агаарын аюултай үзэгдлээс сэрэмжлүүлж байна! Сайд Б.Дэлгэрсайхан Франц улстай 23 сая еврогийн гэрээ байгу... Д.Трампын санаачилсан Энхийн зөвлөлийн анхдугаар хурал болов... Gen Z үеийн залуус цагаан сарыг хэрхэн тэмдэглэдэг вэ "Токио Скайтри"-гийн цахилгаан шатанд 20 хүн гацаж, цамхгийг... Ирэх 10 хоногийн цаг агаарын урьдчилсан төлөв Дээд шүүх Трампын татварыг цуцалсан ч тэрээр шинээр татвар т... Дорнод аймгийн малчин А.Батзоригийн гэр бүл Улсын аварга мал... Элчин сайд Д.Энхтайван Индонезийн Гадаад хэргийн дэд сайдтай... НОСК БНСУ-ын ''Mocuratec'' компанитай хамтран ажиллах санамж... Маргааш зарим нутгаар цасан шуурга шуурч, салхи ширүүсэхийг ... 2026 оноос "Сайн" картыг халж, шахмал түлшийг "Хотула" аппли... Виз болон визийн зөвшөөрлийн ялгаа юу вэ?
Top