x

Академич Б.Чадраа агсанд зориулан дурсгалын хөшөө босгожээ

Монгол Улсын шинжлэх ухаан, төр нийгмийн нэрт зүтгэлтэн, ШУА-ийн ерөнхийлөгч асан, төрийн шагналт, академич Б.Чадраа агсны 80 насны ойг тэмдэглэх ажлын хүрээнд ШУА-ийн Физик технологийн хүрээлэнд энэ сарын 14-ны өдөр эрдэм шинжилгээний хурал зохион байгуулж, дурсгалын самбар байрлуулан, нэрэмжит танхим нээх ёслолын ажиллагаа боллоо.

Тус арга хэмжээнд Б.Чадраа агсантай хамтран ажиллаж байсан найз нөхөд, эрдмийн хамт олноос гадна гэр бүлийнхэн нь хүрэлцэн ирж оролцлоо.

ШУА-ийн ерөнхийлөгч Д.Рэгдэл “ШУА-иас энэхүү ойг угтаж шат дараалалтай ажлыг зохион байгуулж байгаагийн нэг нь Б.Чадраа гуайн ажиллаж байсан, удирдаж байсан ФТХ-нд  нэрэмжит танхим, дурсгалын хөшөө байрлуулах энэ ажил юм. Б.Чадраа гуайн амьдрал үйл ажиллагааг мэддэг хүмүүс өнөөдөр энд цугласан байна. Гэсэн хэдий ч би өнөөдөр Б.Чадраа гуайн тухай зарим зүйлийг тодруулж хэлэх нь зүйтэй болов уу. Бид хоёр хамтарч ажиллаад 42 жил болж байна. 1977 онд Монгол улсад ФТХ-ийн дэргэд Сансар судлалын тасаг байгуулахад тэр тасагт би ирж, тэр цагаас хойш нэг байгууллагад хамтарч ажилласан. Энэ хүний тухай, 80 жилийн ойн баримтат кино удахгүй гарна. Тэнд миний бие дэлгэрэнгүй дурсамж ярьсан байгаа. ШУА 1961 онд байгуулагдснаас хойш академийн хөгжил дэвшилд онцгой үүрэг гүйцэтгэсэн 2 хүний нэг нь манай Б.Чадраа академич. Б.Ширэндэв гуайн дараа баттай байр суурь эзэлсэн энэ хүн бол Монгол улсын зах зээлийн шилжилтийн хүнд он жилүүдэд шинжлэх ухааны салбараа нураагаад унагачихалгүй авч дараагийн үетэй золгуулсан.

Энэ бол  яах аргагүй Б.Чадраа гуайн гавьяа. Монгол улс шинжлэх ухааны салбарт, эрдэмтдэд итгэл найдвар өгч судалгаа шинжилгээний ажлыг боломжийн хэрээр санхүүжүүлбэл ямар хэмжээнд шинжлэх ухааны хөтөлбөр боловсруулж ажиллаж чадахыг харуулсан нэг үйл явдал байдаг. Энэ нь Зөвлөлт-Монголын хамтарсан нислэг байгаа. Б.Чадраа гуай энэ хамтарсан нислэгийн улсын коммисын орлогч дарга, шинжлэх ухааны хөтөлбөрийг боловсруулах коммиссын даргаар ажиллаж ирсэн. Богино хугацаанд тэр олон хөтөлбөрийг боловсруулах, тал талаасаа цугласан залуу судлаачдын хүч авьяасыг дайчлан гаргаж ажиллахад Б.Чадраа гуай онцгой гавьяа байгуулсан хүн. Ийм эрхэм хүний дурсгалыг хүндэтгэж энэхүү дурсгалын хөшөөг нээж байгаадаа баяртай байна” гэсэн юм.  

Б.Чадраа нь 1939 онд Архангай аймгийн Тариат сумын Мөрөн багийн Ороох хэмээх газар Баатарын наймдахь хүү болон мэндэлсэн. 1963 онд Ломоносовын нэрэмжит Москвагийн Улсын их сургуулийг төгсөж, ажлынхаа гарааг Монгол Улсын Шинжлэх ухааны академийн Байгалийн ухааны хүрээлэнд эрдэм шинжилгээний ажилтнаас эхэлж Физик, математикийн хүрээлэнгийн эрдэмтэн нарийн бичгийн дарга, Физик техникийн хүрээлэнгийн захирал, Сэргээгдэх эрчим хүчний хүрээлэнгийн захирал, Сэргээгдэх эрчим хүчний шинжлэх ухаан-үйлдвэрлэлийн нэгдлийн Ерөнхий захирал, Электрон техник, эрдэм шинжилгээний багаж төхөөрөмжийн “Монел” үйлдвэрийн захирал, Улаанбаатарын Их сургуулийн захирал зэрэг албыг хашиж ирснээс гадна ШУА-ийн дэд ерөнхийлөгчөөр гурван удаа, ШУА-ийн Ерөнхийлөгчөөр гурван удаа, нийт 21 жил сонгогдон ажилласан шинжлэх ухааны авьяаслаг зохион байгуулагч эрдэмтэн байсныг хамт олон нь дурсдаг.

Академич Б.Чадраа сэргээгдэх эрчим хүч, сансар судлал, цөмийн физик, электроникийн судалгаа, Монгол Улсын хөгжил, шинжлэх ухааны бодлогын чиглэлээр 320 гаруй эрдэм шинжилгээний бүтээлийг гадаад, дотоодод нийтлүүлсэн эрдэмтэн. Шинжлэх ухааны доктор, профессор Б.Чадраагийн бүтээлээс цөмийн гаж бөөмс үүсэх үйл явц, түүний мэдээллийг анх олж ажигласан, их энергитэй сансрын эгэл бөөмсийн цөмтэй хийх мөргөлдөөнийг дэлхий дээр болон сансар огторгуйд судалсан, нар, салхи, био, геоэнергийн ашиглалтыг судлан туршсан, малчдыг нар, салхины эрчим хүчээр хангах багаж төхөөрөмж зохион бүтээж үйлдвэрлэсэн зэрэг ажлын үр дүн, Монголын үндэсний нэвтэрхий толь, Монголын байгаль орчны нэвтэрхий толь зэрэг бүтээлүүд нь гадаад, дотоодын эрдэмтдээс өндөр үнэлгээ авсан байдаг.

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
iШинэ мэдээ
Нийслэлийн түр хамгаалах байруудад хяналт, шалгалт хийж байна 1 мин Улаанбаатар хотод трамвай нэвтрүүлэх төсөл хэрэгжүүлнэ 1 мин Монголын визний олголт 96.9 хувьтай байна 2 мин Прокурорын байгууллага 58 хэрэгт яллах дүгнэлт үйлдэн шүүхэд шилжүүлжээ 3 мин Нийгмийн халамжийн тэтгэвэр, тэтгэмжийн олголтын хуваарь гарлаа 5 мин Цагдаагийн байгууллага долоо хоногийн гэмт хэргийн нөхцөл байдлыг танилцуулав 2 цаг 32 мин Тэргүүн Шадар сайд Ж.Энхбаяр Засгийн газрын Хяналт хэрэгжүүлэх газарт ажиллалаа 2 цаг 34 мин Хөвсгөл аймагт “Найрамдал-2” зуслангийн бүтээн байгуулалтыг ирэх онд эхлүүлнэ 2 цаг 34 мин Ерөнхий сайд орон нутгийн удирдлагуудад Засгийн газрын бодлого, зорилтыг танилцуулав 2 цаг 35 мин Улаанбаатарт шөнөдөө 25 хэм хүйтэн 2 цаг 37 мин Шинэ жилийн баяраар осгож нас барсан байж болзошгүй хэрэг бүртгэгджээ 2 цаг 38 мин Зэсийн ханш 2026 онд 13 мянган ам.долларт хүрэх төлөвтэй байна 2 цаг 42 мин Венесуэлийн хямралын улмаас үнэт металлын үнэ огцом өсөв 4 цаг 14 мин Венесуэл АНУ-тай хүндэтгэлтэй харилцаа тогтоохыг уриалав 4 цаг 20 мин Монголын спортын наадам энэ сарын 18-нд эхэлнэ 4 цаг 21 мин Баянхонгор аймгийн ямаан сүрэг 102.9 мянга давж, улсдаа тэргүүлжээ 4 цаг 24 мин Олимпын аварга, Японы жүдоч Машү Бакер Монголд ирлээ 4 цаг 24 мин Өвлийн Олимпын XXV наадам ирэх 2 дугаар сарын 6-наас 22-ны өдрүүдэд болно 4 цаг 27 мин Улаанбаатар төмөр замд 853 вагон шатахуун байна 4 цаг 28 мин Улсын дугааргүй хөдөлгөөнд оролцсон жолоочийг 25,000 төгрөгөөр торгоно 4 цаг 29 мин
iИх уншсан
Оны “онцлох” нам Та урт наслах боломжтой болов Хувьчлалаас хөрөнгө босгоё, алдагдалтай компаниудаасаа салъя... АИ-92 автобензиний импорт, тээвэрлэлтийн нөхцөл байдлын мэдэ... Николас Мадуро гэж хэн бэ? Гео стратегийн сорилттой орчилд хүний эрх, эрх чөлөөг бататг... Бидний боломж гэрлээ анивчуулан зогссоор ... Улсын гавьяат малчин Н.Баясгалан 1146 тэмээ тоолуулжээ Путиний өргөө рүү довтлохыг оролдсон гэх мэдэгдлийг В.Зеленс... Шинэ оны анхны нар харах галт тэргээр гадаадын 400 гаруй жуу... CNBC сувгийн тоймлосон 2026 онд болох гол үйл явдлууд Хэрэглэгчийн сэргээгдэх эрчим хүчний үүсгүүртэй холбоотой жу... 2026 оны цэргийн бүртгэл энэ сарын 23-ныг хүртэл үргэлжилнэ Нэгдүгээр сард МҮБХ-ноос зохион байгуулах барилдааны хуваарь... Улаанбаатар төмөр замд 853 вагон шатахуун байна Винус Уильямс Австралийн нээлттэй тэмцээнд оролцох урилга ав... Хил давж ирсэн хүрэн баавгайг барьж, тусгай хамгаалалттай га... “Челси”-г худалдсанаас олсон орлогыг Украинд шилжүүлэхээс Аб... Нийгмийн халамжийн тэтгэвэр, тэтгэмжийг нэмэгдүүлэхээр шийдв... Дональд Трамп Венесуэлийн дэд ерөнхийлөгчид анхааруулга өглө...
Top