x

Академич Б.Чадраа агсанд зориулан дурсгалын хөшөө босгожээ

Монгол Улсын шинжлэх ухаан, төр нийгмийн нэрт зүтгэлтэн, ШУА-ийн ерөнхийлөгч асан, төрийн шагналт, академич Б.Чадраа агсны 80 насны ойг тэмдэглэх ажлын хүрээнд ШУА-ийн Физик технологийн хүрээлэнд энэ сарын 14-ны өдөр эрдэм шинжилгээний хурал зохион байгуулж, дурсгалын самбар байрлуулан, нэрэмжит танхим нээх ёслолын ажиллагаа боллоо.

Тус арга хэмжээнд Б.Чадраа агсантай хамтран ажиллаж байсан найз нөхөд, эрдмийн хамт олноос гадна гэр бүлийнхэн нь хүрэлцэн ирж оролцлоо.

ШУА-ийн ерөнхийлөгч Д.Рэгдэл “ШУА-иас энэхүү ойг угтаж шат дараалалтай ажлыг зохион байгуулж байгаагийн нэг нь Б.Чадраа гуайн ажиллаж байсан, удирдаж байсан ФТХ-нд  нэрэмжит танхим, дурсгалын хөшөө байрлуулах энэ ажил юм. Б.Чадраа гуайн амьдрал үйл ажиллагааг мэддэг хүмүүс өнөөдөр энд цугласан байна. Гэсэн хэдий ч би өнөөдөр Б.Чадраа гуайн тухай зарим зүйлийг тодруулж хэлэх нь зүйтэй болов уу. Бид хоёр хамтарч ажиллаад 42 жил болж байна. 1977 онд Монгол улсад ФТХ-ийн дэргэд Сансар судлалын тасаг байгуулахад тэр тасагт би ирж, тэр цагаас хойш нэг байгууллагад хамтарч ажилласан. Энэ хүний тухай, 80 жилийн ойн баримтат кино удахгүй гарна. Тэнд миний бие дэлгэрэнгүй дурсамж ярьсан байгаа. ШУА 1961 онд байгуулагдснаас хойш академийн хөгжил дэвшилд онцгой үүрэг гүйцэтгэсэн 2 хүний нэг нь манай Б.Чадраа академич. Б.Ширэндэв гуайн дараа баттай байр суурь эзэлсэн энэ хүн бол Монгол улсын зах зээлийн шилжилтийн хүнд он жилүүдэд шинжлэх ухааны салбараа нураагаад унагачихалгүй авч дараагийн үетэй золгуулсан.

Энэ бол  яах аргагүй Б.Чадраа гуайн гавьяа. Монгол улс шинжлэх ухааны салбарт, эрдэмтдэд итгэл найдвар өгч судалгаа шинжилгээний ажлыг боломжийн хэрээр санхүүжүүлбэл ямар хэмжээнд шинжлэх ухааны хөтөлбөр боловсруулж ажиллаж чадахыг харуулсан нэг үйл явдал байдаг. Энэ нь Зөвлөлт-Монголын хамтарсан нислэг байгаа. Б.Чадраа гуай энэ хамтарсан нислэгийн улсын коммисын орлогч дарга, шинжлэх ухааны хөтөлбөрийг боловсруулах коммиссын даргаар ажиллаж ирсэн. Богино хугацаанд тэр олон хөтөлбөрийг боловсруулах, тал талаасаа цугласан залуу судлаачдын хүч авьяасыг дайчлан гаргаж ажиллахад Б.Чадраа гуай онцгой гавьяа байгуулсан хүн. Ийм эрхэм хүний дурсгалыг хүндэтгэж энэхүү дурсгалын хөшөөг нээж байгаадаа баяртай байна” гэсэн юм.  

Б.Чадраа нь 1939 онд Архангай аймгийн Тариат сумын Мөрөн багийн Ороох хэмээх газар Баатарын наймдахь хүү болон мэндэлсэн. 1963 онд Ломоносовын нэрэмжит Москвагийн Улсын их сургуулийг төгсөж, ажлынхаа гарааг Монгол Улсын Шинжлэх ухааны академийн Байгалийн ухааны хүрээлэнд эрдэм шинжилгээний ажилтнаас эхэлж Физик, математикийн хүрээлэнгийн эрдэмтэн нарийн бичгийн дарга, Физик техникийн хүрээлэнгийн захирал, Сэргээгдэх эрчим хүчний хүрээлэнгийн захирал, Сэргээгдэх эрчим хүчний шинжлэх ухаан-үйлдвэрлэлийн нэгдлийн Ерөнхий захирал, Электрон техник, эрдэм шинжилгээний багаж төхөөрөмжийн “Монел” үйлдвэрийн захирал, Улаанбаатарын Их сургуулийн захирал зэрэг албыг хашиж ирснээс гадна ШУА-ийн дэд ерөнхийлөгчөөр гурван удаа, ШУА-ийн Ерөнхийлөгчөөр гурван удаа, нийт 21 жил сонгогдон ажилласан шинжлэх ухааны авьяаслаг зохион байгуулагч эрдэмтэн байсныг хамт олон нь дурсдаг.

Академич Б.Чадраа сэргээгдэх эрчим хүч, сансар судлал, цөмийн физик, электроникийн судалгаа, Монгол Улсын хөгжил, шинжлэх ухааны бодлогын чиглэлээр 320 гаруй эрдэм шинжилгээний бүтээлийг гадаад, дотоодод нийтлүүлсэн эрдэмтэн. Шинжлэх ухааны доктор, профессор Б.Чадраагийн бүтээлээс цөмийн гаж бөөмс үүсэх үйл явц, түүний мэдээллийг анх олж ажигласан, их энергитэй сансрын эгэл бөөмсийн цөмтэй хийх мөргөлдөөнийг дэлхий дээр болон сансар огторгуйд судалсан, нар, салхи, био, геоэнергийн ашиглалтыг судлан туршсан, малчдыг нар, салхины эрчим хүчээр хангах багаж төхөөрөмж зохион бүтээж үйлдвэрлэсэн зэрэг ажлын үр дүн, Монголын үндэсний нэвтэрхий толь, Монголын байгаль орчны нэвтэрхий толь зэрэг бүтээлүүд нь гадаад, дотоодын эрдэмтдээс өндөр үнэлгээ авсан байдаг.

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
iШинэ мэдээ
Угаарын хийнд хордсон гэх дуудлагыг 36 өрх өгчээ саяхан Хүүхдээ асарсан эцэг, эхэд ЦАЛИНТАЙ ЧӨЛӨӨ олгоно 10 минутын өмнө ЕБС-ийн цахим болон теле хичээлийн хуваарийг лхагва гаригт зарлана 38 минутын өмнө МАН-ын бүлгийн хуралдааны төгсгөл Н.Номтойбаярын хувь заяаг шийднэ 56 минутын өмнө Б.Галдаа: Монголд эрүү шүүлт байгаа, байгаа юмыг үгүйсгэх аргагүй 2 цаг 5 минутын өмнө ДЭМБ: Шинэ коронавирус мутацид орсныг нотлох мэдээлэл байхгүй 2 цаг 18 минутын өмнө "Томоохон захуудыг шаардлагатай тохиолдолд тодорхой хугацаагаар түр хаана" 2 цаг 24 минутын өмнө “Grammy” наадмын шагнал гардуулах ёслол эхэллээ 2 цаг 27 минутын өмнө Хүүхдээ гадуур гаргахгүй, замын хөдөлгөөнд оролцуулахгүй байхыг анхааруулав 2 цаг 36 минутын өмнө Австри улс өндөр түвшний айлчлал хүлээн авахад бэлэн гэв 3 цаг 31 минутын өмнө Коронавирусийн халдварын улмаас 80 хүн нас баржээ 3 цаг 39 минутын өмнө Зэрлэг амьтдын мах, эд эрхтэнг хүнсэнд хэрэглэхгүй байхыг анхаарууллаа 3 цаг 52 минутын өмнө Сагсан бөмбөгийн од Коби Брайант нисдэг тэрэгний ослоор амиа алджээ 4 цаг 51 минутын өмнө Сонгуулийн тойрог, түүний мандатын тоог хэрхэн хуваах вэ? 4 цаг 52 минутын өмнө УИХ энэ 7 хоногт: УИХ-ын сонгуулийн тойргийн мандатын тоог тогтооно 5 цаг 1 минутын өмнө БНХАУ-д байгаа монгол иргэд өөрт ойр дипломат төлөөлөгчийн газарт хандаж, бүртгүүлээрэй 5 цаг 4 минутын өмнө Лхагва гаригаас хүйтний эрч чангарна 5 цаг 12 минутын өмнө Ухань хотод буй 31 монгол оюутны асуудлыг БНХАУ-ын талтай хамтран шийднэ 23 цаг 55 минутын өмнө Сайн мэдээ: Коронавирусийн халдвараар өвчилсөн 49 хүн бүрэн эдгэрчээ Өчигдөр 13 цаг 10 минутад Их, дээд сургуулийн үйл ажиллагааг зогсоох шийдвэр гаргалаа Өчигдөр 12 цаг 53 минутад Австралид коронавирусийн анхны тохиолдол илэрчээ Уржигдар 20 цаг 31 минутад Монгол улс, БНХАУ-ын хилийн авто замын боомтуудыг түр хаалаа Уржигдар 19 цаг 37 минутад Гуравдугаар сарын 2-ныг хүртэл олон нийтийн арга хэмжээ зохион байгуулахыг хориглолоо Уржигдар 19 цаг 22 минутад Шанхайд коронавирусаар халдварласан өвчтөн эдгэжээ Уржигдар 19 цаг 11 минутад Коронавирусийн халдвараас сэрэмжлүүлсэн зөвлөмж гаргалаа Уржигдар 14 цаг 14 минутад Хууль, эрх зүйн үнэ төлбөргүй зөвлөгөө өгөх өдөрлөг боллоо Уржигдар 13 цаг 42 минутад The Hu хамтлаг: Монгол соёл урлагаа дэлхий даяар түгээхийг хүсэж байна Уржигдар 13 цаг 13 минутад Хот хогноосоо салж эхэллээ Уржигдар 13 цаг 02 минутад Н.Номтойбаяр: Надад хууль зөрчсөн үйлдэл байхгүй, Их хурлыг нээлттэй явуулах хэрэгтэй Уржигдар 12 цаг 41 минутад Коронавирусийн тохиолдол илэрвэл Японы халдварт өвчний үндэсний төвд шинжилгээгээ явуулна Уржигдар 12 цаг 24 минутад Манай улс ирэх долоо хоногт коронавирусийн ОНОШЛУУРТАЙ болно Уржигдар 12 цаг 12 минутад Халдварт өвчний сэжигтэй тохиолдол илрээгүй Уржигдар 10 цаг 36 минутад Франц улсад коронавирусийн халдвар бүртгэгдлээ Уржигдар 10 цаг 10 минутад Дэлхийн усны нөөцийн групп манай улсын Усны хуулийн өөрчлөлт, үр дүнг судлана Уржигдар 09 цаг 29 минутад Коронавирус нь хүнд, хөнгөн хэлбэрийн өвчлөл үүсгэдэг Уржигдар 09 цаг 05 минутад Хүйтний эрч суларч, цаг агаар тогтуун байна Уржигдар 08 цаг 38 минутад Дэд хороо Н.Номтойбаярын бүрэн эрхийг түдгэлзүүлье гэв 2020-01-24 19:43 Сургууль, цэцэрлэгийг гуравдугаар сарын 2 хүртэл хаахаар боллоо 2020-01-24 17:44 Монгол, ОХУ-ын ГХЯ-дын Бодлогын зөвлөлдөх уулзалт болов 2020-01-24 17:37 Д.Сарангэрэл: Хилээр орж ирж байгаа хүмүүс халуурч байвал шууд тусгаарлаж байгаа 2020-01-24 17:27 Тагнуулын ажилтнуудын өдүүлсэн хэрэг дээр ТЕГ цагдаатай хамтарч ажиллана 2020-01-24 16:51 БНСУ-д коронавирусийн хоёр тохиолдол бүртгэгдэж, Манжуурт нэг хүн нас баржээ 2020-01-24 16:41 Эрдэм шинжилгээний ажилтнуудад оюуны өмчийн эрхийг хамгаалах цогц сургалт явуулна 2020-01-24 15:54 У.Хүрэлсүх: Н.Номтойбаяр гишүүн өөрөө өргөдлөө өгөөд шалгуулсан нь дээр юм биш үү  2020-01-24 15:26 Нөхөр рүү нь дайрсан чоныг гурилын элдүүр, сүхээр цохиж алжээ 2020-01-24 14:33 У.Хүрэлсүх: Төрийн тахилгат, ард түмний шүтээн "Отгонтэнгэр" хайрханыг ухуулахгүй 2020-01-24 14:18 Ноолуурын дөрөв дэх том хэрэглэгч Германд монголчуудыг жигшиж эхэлжээ 2020-01-24 14:08 Монгол улсын гурван сая дахь иргэн Х.Монголжин охин таван нас хүрлээ 2020-01-24 13:40 Г.Занданшатар ЖДҮХС-д арван компани “шахаад” зургаад нь зээл авчээ 2020-01-24 13:09 МАН-ын бүлэг хоёр цагийн завсарлага авлаа 2020-01-24 12:44
iШинэ мэдээ
ЦААШ ҮЗЭХ
Top