x

Академич Б.Чадраа агсанд зориулан дурсгалын хөшөө босгожээ

Монгол Улсын шинжлэх ухаан, төр нийгмийн нэрт зүтгэлтэн, ШУА-ийн ерөнхийлөгч асан, төрийн шагналт, академич Б.Чадраа агсны 80 насны ойг тэмдэглэх ажлын хүрээнд ШУА-ийн Физик технологийн хүрээлэнд энэ сарын 14-ны өдөр эрдэм шинжилгээний хурал зохион байгуулж, дурсгалын самбар байрлуулан, нэрэмжит танхим нээх ёслолын ажиллагаа боллоо.

Тус арга хэмжээнд Б.Чадраа агсантай хамтран ажиллаж байсан найз нөхөд, эрдмийн хамт олноос гадна гэр бүлийнхэн нь хүрэлцэн ирж оролцлоо.

ШУА-ийн ерөнхийлөгч Д.Рэгдэл “ШУА-иас энэхүү ойг угтаж шат дараалалтай ажлыг зохион байгуулж байгаагийн нэг нь Б.Чадраа гуайн ажиллаж байсан, удирдаж байсан ФТХ-нд  нэрэмжит танхим, дурсгалын хөшөө байрлуулах энэ ажил юм. Б.Чадраа гуайн амьдрал үйл ажиллагааг мэддэг хүмүүс өнөөдөр энд цугласан байна. Гэсэн хэдий ч би өнөөдөр Б.Чадраа гуайн тухай зарим зүйлийг тодруулж хэлэх нь зүйтэй болов уу. Бид хоёр хамтарч ажиллаад 42 жил болж байна. 1977 онд Монгол улсад ФТХ-ийн дэргэд Сансар судлалын тасаг байгуулахад тэр тасагт би ирж, тэр цагаас хойш нэг байгууллагад хамтарч ажилласан. Энэ хүний тухай, 80 жилийн ойн баримтат кино удахгүй гарна. Тэнд миний бие дэлгэрэнгүй дурсамж ярьсан байгаа. ШУА 1961 онд байгуулагдснаас хойш академийн хөгжил дэвшилд онцгой үүрэг гүйцэтгэсэн 2 хүний нэг нь манай Б.Чадраа академич. Б.Ширэндэв гуайн дараа баттай байр суурь эзэлсэн энэ хүн бол Монгол улсын зах зээлийн шилжилтийн хүнд он жилүүдэд шинжлэх ухааны салбараа нураагаад унагачихалгүй авч дараагийн үетэй золгуулсан.

Энэ бол  яах аргагүй Б.Чадраа гуайн гавьяа. Монгол улс шинжлэх ухааны салбарт, эрдэмтдэд итгэл найдвар өгч судалгаа шинжилгээний ажлыг боломжийн хэрээр санхүүжүүлбэл ямар хэмжээнд шинжлэх ухааны хөтөлбөр боловсруулж ажиллаж чадахыг харуулсан нэг үйл явдал байдаг. Энэ нь Зөвлөлт-Монголын хамтарсан нислэг байгаа. Б.Чадраа гуай энэ хамтарсан нислэгийн улсын коммисын орлогч дарга, шинжлэх ухааны хөтөлбөрийг боловсруулах коммиссын даргаар ажиллаж ирсэн. Богино хугацаанд тэр олон хөтөлбөрийг боловсруулах, тал талаасаа цугласан залуу судлаачдын хүч авьяасыг дайчлан гаргаж ажиллахад Б.Чадраа гуай онцгой гавьяа байгуулсан хүн. Ийм эрхэм хүний дурсгалыг хүндэтгэж энэхүү дурсгалын хөшөөг нээж байгаадаа баяртай байна” гэсэн юм.  

Б.Чадраа нь 1939 онд Архангай аймгийн Тариат сумын Мөрөн багийн Ороох хэмээх газар Баатарын наймдахь хүү болон мэндэлсэн. 1963 онд Ломоносовын нэрэмжит Москвагийн Улсын их сургуулийг төгсөж, ажлынхаа гарааг Монгол Улсын Шинжлэх ухааны академийн Байгалийн ухааны хүрээлэнд эрдэм шинжилгээний ажилтнаас эхэлж Физик, математикийн хүрээлэнгийн эрдэмтэн нарийн бичгийн дарга, Физик техникийн хүрээлэнгийн захирал, Сэргээгдэх эрчим хүчний хүрээлэнгийн захирал, Сэргээгдэх эрчим хүчний шинжлэх ухаан-үйлдвэрлэлийн нэгдлийн Ерөнхий захирал, Электрон техник, эрдэм шинжилгээний багаж төхөөрөмжийн “Монел” үйлдвэрийн захирал, Улаанбаатарын Их сургуулийн захирал зэрэг албыг хашиж ирснээс гадна ШУА-ийн дэд ерөнхийлөгчөөр гурван удаа, ШУА-ийн Ерөнхийлөгчөөр гурван удаа, нийт 21 жил сонгогдон ажилласан шинжлэх ухааны авьяаслаг зохион байгуулагч эрдэмтэн байсныг хамт олон нь дурсдаг.

Академич Б.Чадраа сэргээгдэх эрчим хүч, сансар судлал, цөмийн физик, электроникийн судалгаа, Монгол Улсын хөгжил, шинжлэх ухааны бодлогын чиглэлээр 320 гаруй эрдэм шинжилгээний бүтээлийг гадаад, дотоодод нийтлүүлсэн эрдэмтэн. Шинжлэх ухааны доктор, профессор Б.Чадраагийн бүтээлээс цөмийн гаж бөөмс үүсэх үйл явц, түүний мэдээллийг анх олж ажигласан, их энергитэй сансрын эгэл бөөмсийн цөмтэй хийх мөргөлдөөнийг дэлхий дээр болон сансар огторгуйд судалсан, нар, салхи, био, геоэнергийн ашиглалтыг судлан туршсан, малчдыг нар, салхины эрчим хүчээр хангах багаж төхөөрөмж зохион бүтээж үйлдвэрлэсэн зэрэг ажлын үр дүн, Монголын үндэсний нэвтэрхий толь, Монголын байгаль орчны нэвтэрхий толь зэрэг бүтээлүүд нь гадаад, дотоодын эрдэмтдээс өндөр үнэлгээ авсан байдаг.

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
iРедакцийн сонголт
iШинэ мэдээ
Шинэ эхлэл, өсөлт, зориг, урам зориг, боломжуудаар дүүрэн гал морин жил 13 цаг 37 мин Мэндлэн золгох ёсон 13 цаг 54 мин Г.Буянбаатарыг АН-ын даргын Хөгжлийн бодлого хариуцсан зөвлөхөөр томилжээ Өчигдөр 12 цаг 42 мин Ши Жиньпин: Африкийн бараанд ногдуулсан гаалийн татварыг тэглэнэ Өчигдөр 10 цаг 50 мин Германы хил дээрх хяналтыг хагас жилээр сунгажээ Өчигдөр 10 цаг 47 мин Энэ өдрийн "битүүн" хэмээх нэрийн учир... Өчигдөр 10 цаг 40 мин Улаанбаатарт өдөртөө 5 хэм хүйтэн Өчигдөр 10 цаг 35 мин Тэмүүжин нэр Өчигдөр 10 цаг 18 мин Москвад лавссан цас буюу цаг хугацааны цаана, наанаас атгалцсан гар Өчигдөр 10 цаг 05 мин Эпштейнийн хавтаст хэрэгт нэр нь дурдагдсан алдартнуудын жагсаалтыг нийтэлжээ Өчигдөр 09 цаг 43 мин “Seedance”-ийн хэрэглээг хязгаарлана Өчигдөр 09 цаг 38 мин Монгол Улсын 60 мянга гаруй иргэн БНСУ-д байнга оршин сууж байна Өчигдөр 09 цаг 28 мин Дипломат албаны дээд цол хүртээлээ Өчигдөр 09 цаг 21 мин Соёлын элч Б.Нарандэлгэрт Алтан гадас одон хүртээв Өчигдөр 09 цаг 11 мин Үндэсний их баяр наадмыг найруулагч Д.Баярбаатар найруулна Өчигдөр 09 цаг 05 мин Ойрын өдрүүдэд ихэнх нутгаар хүйтний эрч суларна Өчигдөр 08 цаг 59 мин Hello Kitty-гийн "ээж" Юко Ямагүчи 40 жилийн дараа халаагаа өгөхөөр боллоо Уржигдар 19 цаг 05 мин "Сүрээр дарагч" гал морин жилийн босгон дээр салбар бүрийн шилдгүүдэд төрийн шагнал хүртээв Уржигдар 18 цаг 19 мин Кибер орчинд хууль бусаар халдсан хэргийг шүүхэд шилжүүлжээ Уржигдар 18 цаг 15 мин Бүх нийтийн их цэвэрлэгээгээр 2514.5 тонн хог хаягдлыг цэвэрлэлээ Уржигдар 18 цаг 14 мин
iИх уншсан
Эрчим хүчний төслүүдээ нураасан нь Л.Гантөмөр: Миний амнаас Сэлэнгэчүүд, Сэлэнгийнхэн гэдэг үг ... Ж.Баярмаа: Авлига, хүнд суртал, хуулийн тогтворгүй байдал то... Москвад лавссан цас буюу цаг хугацааны цаана, наанаас атгалц... Тэмүүжин нэр С.Эрдэнэболд: Монгол Улсад “Хөнжлийнхөө хэрээр хөлөө жийе” г... Г.Занданшатарын задалсан бэлгийг задгайлж үзэхэд... АЖ Д.Баттөмөр: Б.Явуухулан гуайн хоёр хайртай шүлэгт аялгуу ... Ард түмэн Ерөнхийлөгчөө сонгодог шиг АН даргаа сонгодог дүрм... Бодох цаг Зах, худалдааны төвүүдийн Цагаан сараар ажиллах хуваарь Ирэх арав хоногийн цаг агаарын урьдчилсан төлөв Сар шинийн баярт зориулсан 256 бөхийн барилдаан өнөөдөр эхэл... "Манай зогсоол танд нээлттэй" уриалгад 34 байгууллага нэгджэ... “Монгол Улсын түүх 30 боть” бүтээх ажил эхэллээ АНУ-ын хилээр нэвтрэх иргэдийн анхааралд! Бортээгийн ордоос Монгол Улсын хүртэх өгөөжийг 51 хувьд хүрг... Санхүүгийн зохицуулах хороо үнэт цаасны зах зээлийн шимтгэл,... Баярын өдрүүдэд Алтанбулаг хилийн боомт амрахгүй Илон Маск “X Money” үйлчилгээний нээлтийн хугацааг зарлав
Top