Сая Монголд дэлхийн чихийг дэлдийлгэхээр ер бусын марзан үйл явдал боллоо. Төрийн эргэлт хийхээ зарласан “Фронт”-ын, төрийн эргэлт хийхээр “хээрийн сургууль” болгон хийсэн цуглааныг, төр өөрөө “ивээн тэтгэв”! Ёстой сүпер марзан! Ийм марзан явдлыг дэлхийн хаанаас ч хайгаад олохгүй дээ. 

Хөөрхий муу “Гэр хорооллын хөдөлгөөн”-ий тайван жагсаал цуглааныг болохоор бүртгэж авахаасаа луу унжаад, хүчээр тараагаад байдаг хотын дарга маань төрийн эргэлт хийх зорилготой Фронтын “Засгийн эрхийг булааж авъя!” сэдэвт цуглааныг уухайн тас дэмжиж шууд зөвшөөрөл өгөв. Уг нь Монгол Улсын Үндсэн хууль, болон бусад холбогдох хуулиар ийм цуглаан хийхийг хатуу хориглосон буй. Хотын дарга нь хуулийг юман чинээ үл тоон, төв засгийн газраа булааж авах явдлыг дэмжиж байгаа юм уу гэмээр?!

Цуглаан ч боллоо. Хотын дарга ганцаараа ч биш байсан аж. Ерөнхийлөгч Х.Баттулгын ил далд дэмждэг цуглаанууд шиг байв, тайз нь хүртэл жишээ нь “шударга 5”-ын хийсэн цуглааны тайзтай адилхан тансаг цуглаан байв. “Шударга 5”-ын тансаг цуглаан нь Ерөнхийлөгч Х.Баттулга, Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүхийн дэмжиж хийлгэсэн цуглаан байсныг хүмүүс тухайн үедээ их жиргэж байсан.

Саяны цуглааныг харсан хүмүүс бас л таньчихаад Ерөнхийлөгч ард байгаа гээд л жиргэцгээсэн. Үнэн байх аа, би хувьдаа эргэлзэхгүй байна!

Фронтын хэлж ярьж байгааг хараад ухан бодвол эцсийн дүндээ “90 оноос өмнөх Зөвлөлтийн Монголыг сэргээх” санааг сурталчлан омогдоцгоож байна билээ.

Монгол Улсыг; Зөвлөлтийн колоничлолоос чөлөөлөн, Москвагаас удирдаж байсан явдлыг таслан зогсоосон Ардчилалыг маань жинхэнэ фашист, коммунист ёсоор зүхэн дайрлаа.

Ардчиллыг гэмт үйлдэл байсан мэтээр гүтгэн гутааж, хувьд очсон бүх өмчийг хурааж аваад 90 оноос өмнөх байдлыг сэргээнэ гэдэг чинь Зөвлөлтийн Монголыг бий болгоно л гэсэн үг. 90 оноос өмнө Монгол улс Зөвлөлт Холбоот Улсын “колони” орон байсан юм шүү дээ!

Ардчиллыг устгаад социализмыг сэргээж 90 оны өмнөх байдалд аваачлаа гэхэд мөнөөх Зөвлөлт орон байхгүй л дээ. Монгол Оросын олигархуудын гарт л орно. Оросын олигархууд нялуураад байдаг улс биш. Монголыг Тавантолгой, Оюутолгой, Цагаан Суваргатай нь бяц атгана. Тэр үед тэдний өөдөөс ган хийж дуугарах зүрхтэй нэг хөх монгол ч олдохгүй дээ!

Фронтынхон; ардчиллыг л устгаж байвал Оросын олигархуудын гарт орж “турсагаа хуулуулсан ч яадаг юм” хэмээн улайрчихсан коммунистууд байна билээ. Хэрэв зээ ард нь Ерөнхийлөгч байгаагүй бол тэр муусайн коммунистууд хэмээх шалихгүй новшнуудыг үл тоохсон. Тэд монголчуудын эрх чөлөө, эд хөрөнгийг хурааж автал хол л доо. Гай болоход тэдний ард Ерөнхийлөгч байна. Байгаад зогсохгүй, тэднээсээ дутуугүй улайрчихсан байна!

Ерөнхийлөгч гэдэг төрийн тэргүүн шүү дээ! Төрийн тэргүүн хүн, төрийн эргэлт хийхээ зарлаад байгаа ардчиллын дайснуудыг дэмжихдээ хүртэл улайрсан байна шүү дээ!

Фронтынхон биднийг төрийн тэргүүн дэмжиж байгаа хэмээн удаа дараа мэдэгдсэн, нээрээ тэдний цуглаан нь Ерөнхийлөгчийн дэмжсэн “таних тэмдэгтэй” байв, тэдний хэлж байгаа үгс нь ардчиллыг устгаж “Зөвлөлтийн Монгол” байсан үеийг дахин сэргээх Х.Баттулгын геополитикийн үзэл санаатай яв цав нийцэж байна. 

Х.Баттулга бол Ардчиллын улаан фэн явсан ардчиллын партизан. Х.Баттулга бол Монголд капитализмыг бий болгох үйл хэргийн нэг манлайлагч явсан хүн. Х.Батулга бол Сингапурын эцэг гэгддэг Ли Куан Югийн “хоцрогдсон улс хөгжье гэвэл барууны хөрөнгө оруулагчид л шийдвэрлэх үүрэгтэй” хэмээх номлолыг маш их сурталчилж явсан хүн. Монголын ардчилсан хувьсгалын өгөөжийг хамгийн их хүртсэн хүмүүсийн нэг нь. 

Гэтэл тэр хүн Ерөнхийлөгч болоод огцом өөрчлөгдөн ардчиллыг тэвчихээ байж, бас Зөвлөлтийн Монгол байх үеийг сэргээх геополитикийн тоглолт хийхээ зарласан юм. Үүнийх нь шалтгааныг би бодоод ч олдоггүй юм. 

Хүмүүс янз бүрээр л тайлдаг. Зарим нь нэг компанид атаархсанаас үүдэлтэй гэнэ, нөгөө хэсэг нь Оросын тусгай албаны нээнтэгтэй гэнэ, бас Оросын олигархуудтай Тавантолгой, Оюутолгойг булааж авахаар тохирсон гэж “шаах” этгээдүүд ч мөн байдаг. 

Эдгээр үг ярианд би хувьдаа итгэдэггүй. Хүнийх нь хувьд Баттулгыг мэдэх тул арай ч ингэх хүн биш. 

Би хувьдаа, манай Ерөнхийлөгчийн толгойд “Либераль ардчилал үеэ өнгөрөөсөн, геополитикоор хөгжинө” хэмээх маш осолтой мэм сууснаас боллоо гэж таамаглаж байгаа. 

Геополитик бол их гүрнүүдийн тоглоом бөгөөд жижиг гүрний хувьд тун осолтой тоглоом!

ХХ зууны геополитикийн тоглоомонд монголчууд тусгаар тогтнолоо олж авахаас өөр алдах зүйл үгүй байсан нь бидний аз байсан. Монголчууд үүнийг зөнгөөрөө ойлгон шуударч, төлбөрт нь өөрсдийнхөө гараар асар олон эх орон нэгт гэмгүй зэмгүй монголчуудаа устган хэлмэгдүүлсэн. Гээд ч тусгаар тогнолоо бүрэн олж авалгүй Зөвлөлтийн “колони” орон болсон юм. 

90 оны ардчилсан хувьсгалаар сая бүрэн эрхээ олж аван жинхэнээсээ тусгаар тогносон улс болсон билээ. 

Одоо бид геополитикийн тоглоомоос хол байхгүй бол Украин шиг болох эрсдэлтэй. Баттулгын тархинд суусан буруу мэм ийм аюултай байхгүй юу даа!

Харамсалтай нь хүний тархинд нэг л суусан буруу мэм сална гэж байдаггүй, тархийг нь жолоодсоор хүссэн зүйлээ хийлгэж авдаг гэнэ. Америкийн философич Деннет ингэж анхааруулаад байгаа юм. 

Ерөнхийлөгч Х.Баттулгыг хараад байхад Деннет үнэн хэлсэн бололтой. Ерөнхийлөгч Монголыг маш гайтай геополитикийн тоглоом руу аваад орсон. Нарийндаа, Х.Баттулгын хүсээд байгаачлан Зөвлөлтийн Монгол сэргэж чадах ч үгүй, ердөө л баялгаа булаацалдсан монголчууд голоороо хоёр тасарна, ийм нэгэн муу ёрын зөгнөл байдаг байхгүй юу! 

Хэрэв зээ тэгэх юм бол Х.Баттулга гэдэг хүнийг монголчууд үеийн үед хараах болно! Учир нь Монгол Улс самууран бутарч устахын цагт төрийн тэргүүн байсныхаа хувьд ч, монголчуудыг ийм гамшиг руу түлхснийхээ хувьд ч тэр бултах газаргүй. Буруу мемээсээ болоод миний найз Х.Баттулга үүнийг ойлгохгүй байна. 

Ардчилсан намаас нэр дэвшсэн Ерөнхийлөгч маань Монголыг Ардчилалтай нь хамт сүйрэл рүү руу түлхэж байгаа энэ эгзэгтэй үед, уг нь Ардчилсан Нам л Монголыг аварна! 

Гэтэл Ардчилсан нам “политикгүй нам” болчихсон байж байна. Нэр дэвшихээ горилохоос өөр зүйл бодохоо байсан “горилогчдын клуб” болчихоод байна!

Ерөнхийлөгч Х.Баттулгын зоригжуулсан коммунистууд, фашистууд Ардчилсан Намын эрхэм үнэт зүйлийг дэвсэн доромжилж байхад таг дуугүй. Зөвлөлтийн колониос эх орон, ард түмнээ чөлөөлсөн Ардчилсан Намын түүхэн гавьяаг “гэмт хэрэг!” хэмээн зарлаж байхад хулчийгаад сууж байна. Иргэдийн бизнес хийх эрх, эрх чөлөөнд халдаж өмч хөрөнгийг нь шүүхийн шийдвэргүйгээр булааж аваад байхад гоншигнох төдий. 

60 тэрбумаар төрийн эрхийг хууль бусаар авжээ гэдгийг шүүх нотолчихоод байхад “яадаг юм!” гээд байж байна. Тэгвэл даварсан Ардын нам 20 оны сонгуулийг 120 тэрбумаар авна шүү дээ!

Ядахдаа, Мананг өөрсдөө гардан байгуулсан этгээдүүд ичих ч үгүй эргэн бухаж, намын дарга С.Эрдэнээг Мананг байгуулсан мэт үг сүггүй гүтгэж байхад “ашгүй дээ!” гэсэн шиг тоомжиргүй байна. Чин үнэн гэвэл, Мананг Алтанхуяг, Хүрэлсүх, Н.Энхбаяр, Элбэгдорж, Баяр, З.Энхболд, М.Энхболд нар буухиалан байгуулж байсан юм шүү!

Харин ч С.Эрдэнэ зэрэг бидний цөөхөн хүмүүс зад эсэргүүцэж байсан юм. Саяхны түүх учраас баримтууд нь бэлэн байгаа. Үнэн түүхийг эмхтгээд олон түмэнд тарааж болно доо?! 

Хүрэлсүхийн “даалгавар”-аар л Алтанхуяг Эрдэнээг санаатай гүтгэн Мананд наагаад байгаа юм шүү дээ! Яагаад гэвэл 20 оны сонгуулиар сонгогчид Манангийн эсрэг “хувьсгал” хийхээр байгаа. Гэтэл манай нам Манангаас нэрээ салгаж авахаа бодохгүй тэнэгтэж сууна! 

Өнөөдөр Ардчилсан Нам, интернэт сүлжээ хоёроос өөр ардчиллын багана үгүй болсон! Шүүх эрх мэдэл улстөрөөс хараат болсон. Хуулийн засаглал улстөрийн засаглалаар халагдсан. Чөлөөт хэвлэлүүд бүгд худалдагдан хаалтын гэрээгээр ажиллаж байгаа. 

Чөлөөт сонгууль омгуудын саналын арилжаа болсон. Тайван жагсаал, цуглаан хийх эрх чөлөөгөө иргэд хөлсөөр зарж байна. 

Ардчилал нэн хүнд байдалд орчоод байхад Ардчилсан Нам нийгмийн хариуцлагаа үл ухааран политикгүй “горилогчдын клуб” болсон нь аймаар. Багийн сэдэл санаа болдог политик байхгүйгээс багийн тоглолтгүй, тойрог дээрхи хувийн сонирхолдоо хөтлөгдсөн тоглолтой “горилогчдын клуб” амжилт олох нь эргэлзээтэй. 

Ийм клубийн гишүүдийн сэтгэлгээ тун ядуу!Ардчилсан Нам гэдэг нэрийг ашиглах төдий сонирхолтой, үнэндээ “бие даагчид” л гэсэн үг. Үзэл санааны үнэлэмж ч үгүй, политик ч үгүй хүмүүс, Ерөнхийлөгчийн хатгаасаар хийгдсэн фронтынхны саяны “хээрийн сургууль”-ийн хэтийн цаад зорилгыг ухан ойлгохгүй байна шүү дээ!

20 оны Улсын Их Хурлын сонгуулийн дараа “юун 7-р сарын 1” болох байх. Хуучин, шинэ Их хурал бүрэн эрхээ шилжүүлж чадахгүй байдал үүсэх байх. Хуучин Их хурал хуулийн дагуу бүрэн эрхээ хэрэгжүүлэх гэхээр Фротнынхон эсэргүүцнэ. Үүнийг олон түмэн дэмжинэ. Хуучин Их хурал хуулийн эрхтэй ч моралийн эрхгүй байхаар нэр хүнд нь унасан учраас. 

Нийслэл, аймгийн сонгууль УИХ-тай зэрэг явсан тул тэнд мөн адилхан нөхцөл байдал үүснэ. Шинэ иргэдийн хуралдаа хуучин нь эрхээ шилжүүлж чадахгүй хэрүүл маргаандаа живэнэ. 

Ийнхүү төрийн сонгуулиар байгуулагддаг засгийн эрх бүх шатандаа паралич болж саажин гацна. 

Ерөнхийлөгчөөс өөр бүрэн эрхтэй засгийн инститүц байхгүй болно. Ерөнхийлөгчийн засаглал тогтоно. Нийгэм самуурч 6 сарын дараа тогтворгүй байдлаас цуцсан ард түмэн Ерөнхийлөгчийн тогтоох дарангуйллыг уухайлан дэмжинэ. Парламент ёс устана. Дарангуйлал тогтоно. Монголчуудын эрх чөлөөт амьдрал дуусгавар болно. Х.Баттулгыг “хэр харгис дарангуйлагч” болохыг харах л үлдэнэ!

Ардчилсан Намын хариуцлагагүй, политикгүй байдал энэ сценарийг маш их магадлалтай болгож байгаа юм даа! Төрийн тэргүүн төрийн эргэлтийг дэмжиж марзаганаад байгаа учрыг эргэцүүлэн бодоцгоох хэрэгтэй шүү дээ! Эрх чөлөөт иргэд ээ!

Жич: Удахгүй Ерөнхийлөгч тэргүүтэй фронтынхны ялалтаар эрх чөлөөнөөс хагацах Ардчилсан Намынхаа залуучууддаа зориулан нэгэн дууны үгийг сийрүүлье!

Нэг л амьдарна гэдгээ зөнгөөрөө би мэднэ
Нэг л олдох заяаныхаа эзэн байхыг хүссэн юм
Түүнийг эрх чөлөө гэдэг юм, тэр миний сахиус
Тэр сахиусандаа залбираад зоргоороор дуулж явлаа

Эрх чөлөөг зүхэх мунхаг харанхуйн гайгаар
Эр бярыг олоод мунаг дарангуй эргэн ирсэн юм
Мунаг дарангуй ирэхийн цагт зон олон айжээ
Нэг л олдох хувь заяагаа өргөл болгон өгчээ

Эрхт сүрээрээ айлгах дарангуйн дор сөхөрлөө
Эрхэлж өссөн эрх чөлөөгөө алдлаа, хагацлаа
Эргэж уулзахын ерөөл энэ насанд минь үгүй ч
Эргээд ирэхэд чинь цэцэгтэй угтах хойчис минь бий

Мэдээж энэ дуу өнөөдөр манай залуучуудад сонин биш. Тэд одоохондоо эрх чөлөөтэй байгаа. Харин дарангуйлалд хүчиндүүлэн хэвтэхийн тэр цагт энэ дуу манай залуусын дунд моод болох нь эргэлзээгүй ээ! Орон дотроо л дуулах хэрэгтэй болно доо.

Э.Бат-Үүл /baabar.mn/